Кіріспе

Great River Bluffs State Park – АҚШ-тың Миннесота штатындағы, Миссисипи өзенінің оңтүстік-шығысында, Винона қаласының жанында орналасқан мемлекеттік саябақ. Бұл парк бастапқыда О. Л. Кипп мемлекеттік паркі деп аталған, бірақ 1990 жылдардың соңында оның табиғи ресурстарын жақсырақ бейнелеу үшін аты өзгертілді. Саябақта өзеннен 152 метрге дейін тік көтерілетін жарлар мен олардың арасындағы тар шатқалдар сақталған, мұнда сирек және нәзік өсімдіктер өседі. Парктегі екі жар Миннесота штатының ғылыми және табиғи аймақтар бағдарламасы бойынша қосымша қорғауға алынған, олар «Король және Королева жарлары» ғылыми және табиғи аймағы деп белгіленген.

Геология

Бұл аймақ 500 миллион жыл бұрын жағалауы шалқақ теңіздің түбінде қалыптасқан шөгінді тау жыныстарынан тұрады. Төменгі, ескі қабаты – құмтас, оның үстіне кейінгі доломит орналасқан. Кейіннен, ежелгі Миссисипи өзені бұл тасқа терең арна ойып, 10 мың жыл бұрын солтүстіктегі мұздықтардың еруінен су деңгейі көтеріліп, өзен тасыды. Жұмсақ құмтас оңай эрозияланып, өзеннің екі жағындағы доломиттің астын қазды. Доломит тік жарылымдар бойымен сынып, бүгінге дейін көрініп тұрған тік жартастарды қалдырды. Миссисипиге құятын салалар өзен жағалауларын ойып, эрозияға төзімді доломитпен жабылған тізбектей жартастар жасады. Оңтүстік-шығыс Миннесота штатындағы Дрифтсіз аймағында орналасқан бұл жер Висконсин мұз басу кезегінен тыс қалғандықтан, биік жазықтарды тіліп өтетін терең өзен аңғарларының аймағы болып табылады.

Парк құру

1960 жылдары Миссисипи өзенінің жартастарында, Миннесотаға батыс бағытындағы көптеген саяхатшыларды жеткізетін тас жолдың жанында мемлекеттік саябақ құру жоспарланды. 1963 жылы саябақтың құрылуына рұқсат беретін заң қабылданды. Саябақтың орналасқан жері Ла Крессент пен Дрезбах арасындағы жартастардың үстімен созылған, ұзын, тар жолақ болды. Ол, бір жағынан 61-ші АҚШ тас жолы, екінші жағынан жартастардың үстіндегі округтік жолмен шектесетін. Жол бойындағы саябаққа лайық болу үшін, мемлекеттік тас жолдар басқармасынан атау беруді сұрады. Олар 1916 жылдан 1955 жылға дейін қызмет еткен және Миннесота штатының тас жолдар жүйесін құруға көмектескен Орин Лансинг Кипптің құрметіне О. Л. Кипп мемлекеттік саябағын ұсынды. Бірақ, мемлекет белгіленген жердің жеке меншік иелерімен байланысқанда, олар өзенге көрінісін сатуға келіспеді, сондықтан ешқандай жер сатып алынбады. Алайда, солтүстікке қарай жақсырақ пішіндес және мемлекетке тиесілі басқа жер пайда болды. Миннесотаның табиғи ресурстар департаментінің Орман шаруашылығы бөлімі 1962 жылдан бері аймақтағы жерлерді сатып алып, одан Ричард Дж. Дорер атындағы ерекше ағаш түрлерінен тұратын мемлекеттік орман құруды жоспарлаған. 1971 жылығы заңнама осы жерді орман шаруашылығы бөлімінен саябақтар бөліміне берді, соның нәтижесінде О. Л. Кипп мемлекеттік саябағы құрылды. Саябақтағы қарапайым демалыс орындарының дамуы баяу болды, және ол 1976 жылы ресми түрде жұртшылыққа ашылды.

Флора мен фауна

Еуропалық қоныс салушылар егіншілік үшін көп жерді тазартты, бірақ бұл тік беткейлерде маңызды эрозияға алып келді. Мемлекеттік орман шаруашылығы бөлімі эрозияны тоқтату және ағаш өндіру үшін жергілікті де, жергілікті емес де ағаштарды отырғызып келді. Парктер мен демалыс бөлімінің саясатына сәйкес, қызыл қарағай сияқты жергілікті емес ағаштардың плантациялары табиғи ортаны қалпына келтіру саясатына қайшы келді. Келісім ретінде, жергілікті емес ағаштар пісіп жетілгенде орылып, олардың орнына көбірек сәйкес келетін өсімдіктер отырғызылуда. Бірнеше жардың жоғары бөлігінде жергілікті тұрғындар "ешкі даласы" деп атайтын сирек кездесетін орталар бар, себебі олар соншалықты тік, оларда тек ешкілер ғана жайылуы мүмкін. Бұл далалық учаскелер тек 40-50 градус аралығындағы оңтүстікке және оңтүстік-батысқа қараған беткейлерде ғана өседі. Бұл бағыт қыста күн сәулесінің көп мөлшерін қабылдайды, нәтижесінде жер күнде еріп, түнде қатып, ағаш тәрізді өсімдіктердің өсуіне кедерес келтіреді. Паркте сонымен қатар, оның қалыпты таралуынан оңтүстікке қарай орналасқан Куинс-Блаффтағы солтүстік ақ аршасының қалдық тобы да бар. Ол мұз дәуірлерінде пайда болды және жергілікті климаттың кейіннен жылынуын бастан кешірді.

Демалыс

Парктегі дамуды тік беткейлер мен нәзік экожүйелер шектеді. Сондықтан жолдар мен жолдар қалыңдықтың жоталарымен иіліп өтеді және әртүрлі жер бедеріне қарамастан, көбінесе тегіс болып келеді. Корольдің Блаф табиғат жолы Корольдің Блафқа (дегенмен, шеткі ұшы әлі де жеке меншікте) салады. Басқа қысқа жолдар Миссисипи өзені мен Висконсин жағалауының кейбір көріністеріне, ал кейбіреулері тар шатқалды қарап тұрған ешкі шалғындарына жетелейді. Куинс-Блафф және парктің басқа да кейбір аймақтарындағы сирек өсімдіктер мен қауіпті беткейлерге байланысты (1976 жылы Куинс-Блаффтан ерте келген келуші құлап қайтыс болды) зерттеу мақсатында басқа кіруге тыйым салынған. Ағаштармен бөлінген үстелдері бар демалыс алаңы бар. Кемпингте 31 орын, душ пен су ағынатын әжетхана бар. Жеке топтық кемпингке дейін 80 шатыр орнатуға болады. Ұлы өзен жолымен велосипедпен жүретін саяхатшылар үшін тік беткейдің төменгі жағында бес орындық кемпинг те бар.