Кіріспе
Ақпарат беруші адам
a person who provides privileged information
An informant (also called an informer or, as a slang term, a "snitch", "rat", "canary", "stool pigeon", "stoolie" or "grass", among other terms) is a person who provides privileged information, or (usually damaging) information intended to be intimate, concealed, or secret, about a person or organization to an agency, often a government or law enforcement agency. The term is usually used within the law enforcement world, where informants are officially known as confidential human sources (CHS), or criminal informants (CI). It can also refer pejoratively to someone who supplies information without the consent of the involved parties. The term is commonly used in politics, industry, entertainment, and academia. In the United States, a confidential informant or "CI" is "any individual who provides useful and credible information to a law enforcement agency regarding felonious criminal activities and from whom the agency expects or intends to obtain additional useful and credible information regarding such activities in the future".
Құпия ақпарат беруші адам
a person who provides privileged information
An informant (also called an informer or, as a slang term, a "snitch", "rat", "canary", "stool pigeon", "stoolie" or "grass", among other terms) is a person who provides privileged information, or (usually damaging) information intended to be intimate, concealed, or secret, about a person or organization to an agency, often a government or law enforcement agency. The term is usually used within the law enforcement world, where informants are officially known as confidential human sources (CHS), or criminal informants (CI). It can also refer pejoratively to someone who supplies information without the consent of the involved parties. The term is commonly used in politics, industry, entertainment, and academia. In the United States, a confidential informant or "CI" is "any individual who provides useful and credible information to a law enforcement agency regarding felonious criminal activities and from whom the agency expects or intends to obtain additional useful and credible information regarding such activities in the future".
Хабаршы (кейде «информатор» деп те аталады, немесе сленгтік тілде «жалақор», «тышқан», «қанақұс», «орындық», «шөп» және т.б. терминдермен белгіленеді) – бұл адам немесе ұйым туралы құпия, жасырын немесе сырлы болуға тиіс, көбінесе зиян келтіретін ақпаратты мекемеге, көбінесе үкіметке немесе құқық қорғау органына жеткізетін адам. Бұл термин көбінесе құқық қорғау саласында қолданылады, онда хабаршылар ресми түрде құпия адамдық көздер (CHS) немесе қылмыстық хабаршылар (CI) деп аталады. Сондай-ақ, бұл сөз қатысы бар тараптардың келісімінсіз ақпаратты беретін адамға деген кемсітушілікке жатқызады. Бұл термин саясатта, индустрияда, ойын-сауық және академиялық ортада жиі қолданылады. АҚШ-та құпия хабаршы немесе "CI" – "құқық қорғау органына қылмыстық қылмыс туралы пайдалы және сенімді ақпарат беретін және агенттік одан осындай әрекеттер туралы қосымша пайдалы және сенімді ақпарат алуды күтетін немесе алуды көздейтін кез келген адам".
a person who provides privileged information
An informant (also called an informer or, as a slang term, a "snitch", "rat", "canary", "stool pigeon", "stoolie" or "grass", among other terms) is a person who provides privileged information, or (usually damaging) information intended to be intimate, concealed, or secret, about a person or organization to an agency, often a government or law enforcement agency. The term is usually used within the law enforcement world, where informants are officially known as confidential human sources (CHS), or criminal informants (CI). It can also refer pejoratively to someone who supplies information without the consent of the involved parties. The term is commonly used in politics, industry, entertainment, and academia. In the United States, a confidential informant or "CI" is "any individual who provides useful and credible information to a law enforcement agency regarding felonious criminal activities and from whom the agency expects or intends to obtain additional useful and credible information regarding such activities in the future".
Қылмыстық ақпарат берушілер
Күнделікті полиция жұмысында, оның ішінде адам өлтіру және есірткі қылмыстарын тергеуде хабар берушілер өте көп кездеседі. Қылмысқа қатысты ақпаратты құқық қорғау органдарына жеткізетін кез келген азамат – анықтама бойынша хабар беруші болып саналады. Құқық қорғау және барлау органдары хабар берушілерге қатысты әрекеттері үшін сынға ұшырауы мүмкін. Хабар берушілер өздері жасаған қылмыстары үшін ақпарат бергеніне байланысты жеңілдік алуы мүмкін, немесе берген ақпаратында адал болмай шығуы мүмкін, нәтижесінде оларды тартуға кеткен уақыт пен қаржы босқа шығындалады. Хабар берушілер бұрынғы қылмыстық байланыстары тарапынан көбінесе сатқын деп есептеледі. Кез келген топтың сипаты қандай болмасын, ол белгілі хабар берушілерге қатысты зор қарсылық білдіруі мүмкін, оларды қауіп деп қарастырып, әлеуметтік мүшеден шығарудан бастап, физикалық зорлық-зомбылыққа және/немесе өлімге дейін жазалар салуы мүмкін. Сондықтан хабар берушілер әдетте қорғалады, түрмеде оларды бөлек ұстау арқылы немесе түрмеде болмаған жағдайда, жаңа жеке басымен басқа жерге көшіріледі.
Еңбек және әлеуметтік қозғалыстар
Корпорациялар және кейде оларды өкілдік ететін детективтік агенттіктер тарихи түрде еңбек ұйымдарын және олардың қызметін бақылау немесе бақылауға алу үшін еңбек шпиондарын жалдап келген. Мұндай адамдар кәсіби мамандар немесе жұмыс күшінен тартылған адамдар болуы мүмкін. Олар өз еркімен көмектесуші болуы немесе әріптестерінің кәсіподақ құруға тырысуы туралы ақпарат беруге алданып қалуы мүмкін. Саяси және әлеуметтік бағытталған қозғалыстардағы билік органдары жиі төленген ақпарат берушілерді оларды әлсірету, тұрақсыздандыру және соңында жою үшін пайдаланған.
Саясат
Ақпарат берушілер жемқор мемлекеттік қызметкерлер туралы билік органдарына хабарлайды. Лауазым иелері пара алуға немесе қайтару схемасына, яғни көтереңге қатысуға мүмкін. Кейбір елдерде ақпарат берушілер үкіметі қайтарып алған ақшаның белгілі бір пайызын алады. Ежелгі римдік тарихшы Лактанций бір сот ісін сипаттаған, онда басқа әйелге Максимин II-ге үйленбеуге кеңес берген деген күдікпен әйелді қудалау туралы айтылған: "Шындығында, бір еврей, басқа да қылмыстармен айыпталған, кешірім үмітімен, әділ адамға қарсы жалған куәлік беруге көндірілгенше, ешқандай айыптаушы болған жоқ. Әділ және ұқыпты судья оны халық таспен ұрламауы үшін күзетпен қаладан шығарды. Еврейге, ол нұсқау бойынша айтқанша, азаптау туралы бұйрық берілді. Әділдер өлім жазасына кесілді. Ал жалған күйеуіне берілген кешірім уәдесі орындалмады, өйткені ол дарға асылды, сосын ол барлық құпия жоспарды ашты және соңғы демімен барлық куәгерлерге әйелдердің кінәсіз екенін айтты." Қылмыстық ақпарат беру схемалары саяси мақсаттағы барлау операцияларын жабу үшін пайдаланылған.
Түрмеде хабарласушылар
Түрмедегі хабарласушылар, айыпталушы сотқа дейін қамауда отырған кезде естігендерін (өздеріне қарсы айғақтар) айтады, әдетте жаза мерзімін қысқарту немесе басқа да жеңілдіктер үшін, және олардың қызметіне қатысты көп дау туып отыр. Мұндай жағдайлар Стэнли Уильямс, Камерон Тодд Уиллингхэм, Томас Сильверштейн, Маршалл "Эдди" Конвей және Этан Патцтың жоғалуы бойынша күдікпенің ісінде кездескен. "Күнәсіздік жобасы" ДНК нәтижелері арқасында кейіннен ақталған барлық қате айыптаулардың 15%-ы түрмедегі хабарласушылардың жалған куәліктерімен бірге болғанын мәлімдеді. ДНК арқылы ақталған кісі өлтіру істерінің 50%-ы түрмедегі хабарласушылардың жалған куәліктерімен бірге болды.
Ресей және Кеңес Одағы
Ресей империясында хабарласушылар жүйесі болған, кейіннен оны Кеңес Одағы қабылдады. Ресейде мұндай адамдар osvedomitel немесе donoschik деп аталды және құпия полиция күштері Охрана және кейіннен Кеңес милициясы немесе КГБ сияқты құқық қорғау органдарымен жасырын түрде ынтымақтасты. Ресми түрде, бұл хабарласушылар "құпия қызметтес" (секретный сотрудник, sekretny sotrudnik) деп аталды және көбінесе орыс тілінен алынған seksot деген сөзбен аталатын. Кейбір КГБ құжаттарында "оперативтік ақпарат көзі" (источник оперативной информации, istochnik operativnoi informatsii) деген белгілеу де қолданылған.