Уіл Эйснердің «Құдаймен келісім» және басқа да үйлердегі оқиғалар

Кіріспе

Вилл Эйснердің графикалық романы

«Құдаймен келісімшарт және басқа да үйлер туралы әңгімелер» – американдық карикатурист Уилл Эйснердің 1978 жылы жарық көрген графикалық романы. Кітаптағы әңгімелер циклі Нью-Йорктегі шағын пәтерде тұратын кедей еврейлердің өмірінен алынған. Эйснер осы пәтерде оқиғасы жалғасатын екі туынды жазды: 1988 жылғы «Өмір күші» және 1995 жылғы «Дропси даңғылы». «Графикалық роман» термині Эйснердің туындысы болмаса да, осы кітап оның кеңінен қолданылуына ықпал етті. Кітапта төрт жеке дастан бар: «Құдаймен келісімшартта» діншіл адам өзінің асырап алған кішкентай қызының қазасынан кейін иманды тастап кетеді; «Көше әншісінде» бұрынғы дива кедей, жас көше әншісін баурап алуға тырысады, ал ол одан өзіне пайда табуға ұмтылады; «Суперде» балаларды зорлаған деген жалған айыптаудан кейін зәбірленуші расист өзіне-өзі қол жұмсайды; ал «Кукалейнде» Кэтскилл тауларында демалысқа шыққан бірнеше кейіпкердің тағдыры тоғысады. Бұл әңгімелер мазмұны бойынша көңілсіздік, ашу, зорлық-зомбылық және этникалық мәдениет мәселелерімен байланысты. Эйснер үлкен, монохромды суреттерді драмалық перспективада қолданады және карикатуралық кейіпкерлердің мимикасына ерекше мән береді; көптеген панельдер мен тақырыптарда дәстүрлі шекаралар жоқ. Эйснер 1936 жылы комикс саласындағы мансабын бастады және бұл ортаны төмен деңгейлі деп есептеген кезде көркемдік амбициялары болды. Ол өз идеяларына қолдау таппады және 1952 жылы өзінің танымал туындысы «Рухты» аяқтағаннан кейін коммерциялық комикстер әлемін тастап кетті. 1970-ші жылдары комикстерге деген қызығушылықтың артуы оны қайта оралуға ынталанды, ол әдеби мазмұны бар комикстер жасау арманының ізін қуды. Ол кітапты ірі баспадан шығаруды және оны комикс дүкендерінен емес, дәстүрлі кітап дүкендерінде сатуды қалады. 1978 жылы шағын «Баронет Букс» баспасы «Құдаймен келісімшартты» жарыққа шығарды және оны «графикалық роман» деп сатты, содан кейін бұл термин кітап сияқты комикстерді атау үшін қолданылатын стандартты атауға айналды. Кітап бастапқыда жай ғана сатылды, бірақ Эйснердің әріптестерінен құрмет алды және кейіннен ірі баспагерлер оны қайта басып шығарды. «Құдаймен келісімшарт» Эйснердің комикстердегі беделді тұлға ретіндегі беделін нығайтты, ол 2005 жылы қайтыс болғанға дейін графикалық романдар мен комикстер туралы теориялық еңбектер жазуын жалғастырды.

A Contract with God and Other Tenement Stories is a graphic novel by American cartoonist Will Eisner published in 1978. The book's short story cycle revolves around poor Jewish characters who live in a tenement in New York City. Eisner produced two sequels set in the same tenement: A Life Force in 1988, and Dropsie Avenue in 1995. Though the term "graphic novel" did not originate with Eisner, the book is credited with popularizing its use. Four stand alone stories make up the book: in "A Contract with God" a religious man gives up his faith after the death of his young adopted daughter; in "The Street Singer" a has been diva tries to seduce a poor, young street singer, who tries to take advantage of her in turn; a bullying racist is led to suicide after false accusations of pedophilia in "The Super"; and "Cookalein" intertwines the stories of several characters vacationing in the Catskill Mountains. The stories are thematically linked with motifs of frustration, disillusionment, violence, and issues of ethnic identity. Eisner uses large, monochromatic images in dramatic perspective, and emphasizes the caricatured characters' facial expressions; few panels or captions have traditional borders around them. Eisner began his comic book career in 1936 and had long held artistic ambitions for what was perceived as a lowbrow medium. He found no support for his ideas, and left the world of commercial comics after ending his signature work The Spirit in 1952. The growth of comics fandom convinced him to return in the 1970s, and he worked to realize his aspirations of creating comics with literary content. He wanted a mainstream publisher for the book and to have it sold in traditional bookstores, rather than in comic book shops; the small press Baronet Books released A Contract with God in 1978 and marketed it as a "graphic novel", which thereafter became the common term for book length comics. It sold slowly at first, but gained respect from Eisner's peers, and since has been reprinted by larger publishers. A Contract with God cemented Eisner's reputation as an elder statesman of comics, and he continued to produce graphic novels and theoretical works on comics until his death in 2005.

Мазмұны мен сюжеттік түйіндемелері

"Құдаймен келісімшарт" мелодраманы әлеуметтік реализмбен үйлестіреді. Автордың "Бронкстағы үй" кіріспесінен кейін, кітапта бір үйдің ішінде өтетін төрт әңгіме бар; олардың бір бөлігі Эйснердің Бронкстағы үйлерде өскен жеке естеліктерінен алынған. "Құдаймен келісімшарт" арқылы ол еврей-американдық тарихының жеткіліксіз зерттелген саласын ашуды көздеді, сонымен бірге, көркемдік құрал ретінде бағаланбаған кезде, оның толыққанды әдеби өркендеуге қабілетті екенін көрсетті. Алғы сөзінде ол карикатурадағы шектен шығуды реалистік шеңберде ұстауға тырысатынын мәлімдеді. "Құдаймен келісімшарт" әңгімесі Эйснердің 16 жасында қызы Элис қайтыс болғаннан кейінгі сезімдерінен туындаған. Кітаптың 2006 жылғы басылымына жазған кіріспесінде Эйснер осы әңгіме туралы және оның Құдайға деген сезімдері туралы айтты, бұл сезімдер әңгімеде көрініс тапқан. "Көше әншісі" және "Супер" – ойдан шығарылған туындылар, бірақ Эйснердің жастық шағында кездескен адамдар туралы естеліктеріне негізделген. "Кукалейн" – ең автобиографиялық туынды, оның басты кейіпкері "Уилли" тіпті Эйснердің бала кезіндегі лақап атын иеленеді. Эйснер "осы әңгімені жазу үшін зор жігер мен батылдық қажет болды" деп атап өтті. Әңгімелердегі жыныстық мазмұн айқын, бірақ ол Эйснердің орта жастағы кәсіпкерлік өміріне тән консервативтік стильге қайшы келетін, гедонизмді тойлау емес. Эйснер кітапта дөрекі сөздерді қолданбады, ал сыншы Джош Ламберттің сөзіне сүйенсек, "Контракттағы" жыныстық жағдай эротикалық емес, көбінесе мазасыздық тудырады, кейіпкерлер көңілсіздікке немесе кінәға толы.

"Құдаймен келісім"

Ресейде жас, терең діншіл хасид яһуди Фримме Херш жақсы амалдар жасау үшін Құдаймен тас тақтаға келісім-шарт жазады; ол өміріндегі кейінгі табыстарын осы келісімге байланыстырады. Ол Нью-Йоркке көшіп, 55-ші Дропси авенюідегі үйге қоныстанады және Құдайға адал, қарапайым өмір сүреді. Ол үйінің алдына тастап кетілген Рахель есімді нәресте қызды өсін бала ретінде қабылдайды. Рахель кенеттен аурудан қайтыс болғанда, Херш ашуға булып, Құдайды келісімді бұзғаны үшін айыптайды. Ол дінінен бас тартып, сақалын қырқып, пәтерде әйелмен бірге қнап-соқпақ өмір сүреді. Кедейлікте тұрғанда өзі тұрған үйді сатып алу үшін, оған сеніп тапсырылған синагогтың облигацияларын заңсыз пайдаланады. Ол жаңа өміріне қанағаттанбайды және бойындағы бослықты толтыру үшін Құдаймен жаңа келісім жасауы керек деп шешеді. Ол раввиндер тобына жаңа келісім-шарт дайындауды тапсырады, бірақ оны үйіне әкелгенде жүрегі тоқтап, көз жұмады. Шлойм есімді ұл Херштің ескі келісім-шартын тауып, оған өзінің қолымен қол қояды. Айснер 2006 жылғы басылымға Шлоймнің үйге баспалдақпен көтеріліп бара жатқанын бейнелейтін бір бет қосты. Айснер осы оқиғаны құруды "жеке қайғы-қасіретті бастан өткеру" деп атады, өйткені ол әлі де қызы Элис лейкемиядан 16 жасында қайтыс болғанына күйініп, ашуланып жүрген. Оқиғаның алғашқы эскиздерінде Айснер оның атын Херштің асырап алған қызына берген және өзінің қайғысын Херш арқылы білдірген. Ол: "Құдаймен дау – менің міндетім болды. Мен сенімімді бұзған және 16 жасар сүйкімді қызымның өмірін гүлденген шағында қиған деп ойлаған құдайға деген ашуымды осылай шығардым" деді.

"Көше әншісі"

Марта Мария, қартайған опера әншісі, көп пәтерлі үйлердің арасындағы көшелерде ән салып жүрген Эдди атты жас жігіттің қызығуын тудырып, оны өз әсеріне беруге тырысады. Ол өзінің әншілік карьерасынан алкогольге тәуелді болған күйеуі үшін бас тарған еді; ол Эддиге ұстаздық ету арқылы шоу-бизнеске қайта оралуға үміттенеді және оған киім алуға ақша береді. Ол ақшаны виски сатып алуға жұмсайды және жүкті әйеліне қайта оралады, ол өзі үшін шоу-бизнестен бас тарған және ол оны зорлайды. Эдди Мариядан пайдаланып, шынайы әншілік мансап құруды жоспарлайды, бірақ қартайған диваны қайта таба алмайды – оның мекенжайын білмейді, ал көп пәтерлі үйлердің бәрі оған бірдей болып көрінеді. Айснер бұл оқиғаны жұмыссыз адам туралы естеліктерге негіздеді, ол ақша табу үшін "халық әндерін немесе дұрыс емес опералық әндерді" айтып, көп пәтерлі үйлерді аралап жүрген. Айснер кейде көше әншісіне монета лақтырғанын еске алды және ол "Көше әншісінде" "өз оқиғасын мәңгілікке сақтап қалды" деп ойлады.

"Көңілді"

55-Дропси даңғылындағы үйдің тұрғындары антисемиттік үй басшысы Скаггс мырзадан қорқады және оған сенімсіздікпен қарайды. Пәтерді жалға алған миссис Фарфеллдің жас қызы Рози оның пәтеріне түсіп, бір центке трустарын көрсетуді ұсынады. Цент алғаннан кейін ол Скагстың жалғыз серігі, иті Хьюгоны улайды және Скагстың ақшасын ұрлайды. Ол Розиді көшеде қысымға алады, сол кезде үй тұрғындары оны көріп, полицияны шақырып, оны кәмелетке толмаған қызға зиян келтіруге тырысқан деп айыптайды. Полиция оның пәтеріне кіріп тұтқындамас бұрын, ол Хьюгоның денесін құшақтап, өзін-өзі атып өлтіреді. Айснер бұл кейіпкерді бала кезіндегі үйінің "сырлы, бірақ қауіпті күзетшісінен" үлгі алғанын айтты. Айснер 2006 жылғы басылымға Рози ұрланған ақшасын санап болғаннан кейін, үйге "Супер іздеуде" деген жарнама ілінген бір бет қосты.

"Кукалейн"

"Кукалейн" – 55-Дропси даңғылында тұратын жазғы демалысқа кеткен пәтер тұрғындарының әңгімесі. Сэм есімді ер адам сүйіктісімен жеке қалған үшін әйелі мен балаларын Кэтскилл тауларына жібереді, онда олар "кукалейн" (идиш: kochalayn, "өз басың пісір", асүйге қол жеткізімі бар пансионат) деп аталатын жерде тұрады. Бенни есімді киім тігуші мен Голди есімді хатшы кукалейнге жақын орналасқан қымбат қонақ үйде тұрады, екеуі де бай күйеу табуды үміттенеді; олар бір-бірін бай адам деп жаңылысады, ал осыны білгеннен кейін Бенни Голдиді зорлайды. Голди бұрын бас тартып кеткен Герби есімді шәкірт оны өзіне қамқорлыққа алады, ал Бенни мұрагердің қызына қалыңдыққа сұраныш жасайды. Үлкен әйел Сэмнің он бес жасар ұлы Уиллиді кукалейнде азғындыққа түсіреді; оларды күйеуі табады, ол оны ұрып-соққаннан кейін, жігіттің көз алдында онымен жақындасады. Жаз аяқталған соң, демалысқа кеткендер Дропси даңғылына қайта оралады. Голди мен Герби келісімшар жасасып жатыр, ал Бенни алмаз саудасына үйленеді деп ойлайды. Уиллиге осы оқиғалар әсер етеді, бірақ ол оларды жасырады, ал оның отбасы пәтерді тастауды жоспарлап отыр. 2006 жылғы басылымда Эйснер Уиллидің балконынан артқа қарап тұрған суретін қосты. "Кукалейн" – бұл әңгімелердің арасындағы ең ашық автобиографиялық туынды. Эйснер өзінің отбасы мүшелерінің нағыз есімдерін пайдаланды: ата-анасы Сэм мен Фанни, ағасы Пити және өзі – "Уилли". Эйснер "Кукалейнді" "өмірге келудің шындығын көрсететін әңгіме" деп атады, ол "қиял мен есте сақтаудың үйлесімі" болды.

Өмірбаян

Уилл Эйснер 1917 жылы Нью-Йоркте кедей еврей иммигранттарының отбасында дүниеге келді. Ол өнер саласында мансап құруды қалағанын, бірақ сол кездегі кедей еврейлерге жоғары сыныптағы университеттерде оқуға мүмкіндік болмағанын айтты. Өзінің буынындағы басқалар сияқты, ол 1936 жылы көркемдік өрбу үшін комикстерге бет бұрды, осы мансабын сол жылы бастады. 1930 жылдардың соңында ол комикс кітаптары үшін мазмұн шығарған студияның тең иесі болды; 1940 жылы ол студияны тастап, өзінің ең танымал туындысын – 1940 жылдан 1952 жылға дейін газеттерге қосымша ретінде жарияланған, формальды жаңашылдығымен ерекшеленетін «Рух» комиксін жасауға кірісті. Ол аяқталғаннан кейін Эйснер комикс әлемінен шығып, 1948 жылы құрған American Visuals Corporation компаниясына көшті, ол білім беру және коммерциялық комикстер мен олармен байланысты медиа өнімдерін шығарды. 1970 жылдары комикстерге қызығушылықтың артуымен Эйснер «Рух» комиксіне ондаған жылдар бойы қызығушылық сақталғанын және жанкүйерлер одан жаңа жұмыстар күтетінін байқады. 1972 жылы American Visuals компаниясы жұмылдырылғаннан кейін, Эйснер жер асты комикс баспасымен келісімшарт жасасып, ескі «Рух» әңгімелерін қайта басып шығарды. Одан кейін тағы да қайта басылымдар жасалды, бірақ Эйснер жаңа «Рух» әңгімелерін жасауға құштар емес еді – керісінше, ол 1938 жылы алғаш рет оқыған Линд Уордтың сөзсіз романдарынан, фламанд Франс Мазерел мен неміс Отто Нюкельдің ұқсас туындыларынан шабыттанған күрделірек жұмыс жасағысы келді. Эйснер «Рух» комиксімен айналысқан кезінен бері комикстерге қатысты үлкен көркемдік амбициялары болды. 1950 жылдардан бері ол кітап үшін идеялар әзірлеп келді, бірақ оларға қолдау таба алмады, өйткені комикстер жұртшылық пен оның өкілдері үшін төмен мәртебелі ойын-сауық ретінде қарастырылды; 1960 жылы Ұлттық карикатурашылар қоғамының отырысында Руб Голдберг Эйснердің амбицияларын сынап: «Сіз біз сияқты вадевильшісіз, оны ешқашан ұмытпаңыз!» деді. 1970 жылдары жер асты комиксінің сыншылар тарапынан қабылдануымен Эйснер өзінің идеялары үшін әлеуетті нарыққа ие екенін түсінді. 1978 жылы ол өзінің алғашқы толық көлемді, ересектерге арналған туындысын – «Құдаймен келісімшарт» кітабын жариялады. Ол оны «графикалық роман» деп сатты – бұл термин 1960 жылдардан бері қолданылып келген, бірақ Эйснер «Контракт» кітабымен танымал еткенге дейін көпке белгісіз болды. Бұл кітап коммерциялық тұрғыдан үлкен табыс әкелмесе де, Эйснер қаржылық тәуелсіздікке ие болды және көп ұзамай тағы бір графикалық роман – «Басқа планетадағы өмір» жұмысына кірісті, содан кейін 2005 жылы қайтыс болғанға дейін тағы он сегіз графикалық романды аяқтады; екеуінде «Кукалейн» әңгімесінен алынған автобиографиялық Вилли кейіпкері болды: «Арманшыл» (1986) және «Дауыл жүрегіне» (1991). Эйснер діни отбасында өсті, бірақ өзі дінге сенбейтін адам болды. 1970 жылы оның он алты жасар қызы Элис лейкемиямен он сегіз ай күрескеннен кейін қайтыс болды. Эйснер ашуға берілді және Құдай мұндай оқиғаға қалай жол бере алады деп ойлады; ол қайғысын жұмысына беріліп басу арқылы жеңді. «Құдаймен келісімшарт» жұмысын жасағанда, ол осы сезімдерді Фримме Херш кейіпкері арқылы бейнелеуге тырысты.

Will Eisner was born in New York in 1917 to poor Jewish immigrants. He has said he wanted a career in the arts, but that poor Jews at the time were restricted from upper class universities where he could study it. Like others of his generation, he turned to comics as an artistic outlet, a career he began in 1936. In the late 1930s he co owned a studio which produced content for comic books; he left the studio in 1940 to produce his best known creation, the formally inventive The Spirit, which ran as a newspaper insert from 1940 to 1952. After its end, Eisner withdrew from the comic book world and focused on the American Visuals Corporation, which he had founded in 1948 to produce educational and commercial comics and related media. With the rise of comics fandom in the 1970s, Eisner found there was still interest in his decades old Spirit comics, and that the fans wanted more work from him. After American Visuals went out of business in 1972, Eisner entered a deal with underground comix publisher to reprint old Spirit stories. Other reprints followed, but Eisner was unwilling to do new Spirit stories—instead, he wanted to do something more serious, inspired in part by the wordless novels of Lynd Ward he first read in 1938, and similar work by the Flemish Frans Masereel and the German Otto Nückel. Eisner had had greater artistic ambitions for comics since his time doing The Spirit. Since the 1950s, he had been developing ideas for a book, but was unable to gain support for them, as was seen by both the public and its practitioners as low status entertainment; at a meeting of the National Cartoonists Society in 1960, Rube Goldberg rebuked Eisner's ambitions, saying, "You are a vaudevillian like the rest of us don't ever forget that!" With the critical acceptance of underground comix in the 1970s, Eisner saw a potential market for his ideas. In 1978, he produced his first book length, adult oriented work, A Contract with God. He marketed it as a "graphic novel"—a term which had been in use since the 1960s, but was little known until Eisner popularized it with Contract. Though it was a modest commercial success, Eisner was financially independent, and soon set to work on another graphic novel Life on Another Planet, and completed eighteen further graphic novels before his death in 2005; two featured the autobiographical Willie from the story "Cookalein": The Dreamer (1986) and To the Heart of the Storm (1991). Eisner was brought up in a religious household, but himself was a reluctant disbeliever. In 1970, his sixteen year old daughter Alice died after an eighteen month battle with leukemia. Eisner was enraged, and questioned how a God could let such a thing happen; he dealt with his grief by immersing himself in his work. When working on "A Contract with God", he tried to capture these emotions by acting out Frimme Hersh's character in his head.

Стиль

Повествование оформлено как часть художественного произведения, а не выделено в подписях к рисункам, и Эйснер мало использует традиционные панели в виде коробок, часто полностью избегая рамок панелей, вместо этого обозначая пространства зданиями или оконными рамами. Страницы не перегружены и содержат большие рисунки, которые фокусируются на выражении лица. Он позволял длине историй развиваться в зависимости от их содержания, а не от фиксированного количества страниц, как это было принято в комиксах до того времени. Эйснер подчеркивает городскую обстановку драматической вертикальной перспективой и мрачным искусством с большим количеством светотени, а также использует визуальные мотивы для объединения историй. Темный, вертикальный дождь, окружающий Херша, когда он хоронит свою дочь в первой истории, перекликается с пересмотренным финальным образом последней истории, в которой Вилли смотрит в городское небо в похожем штрихованном дождливом стиле "Эйзеншприц". Монохромное изображение было напечатано в сепие, а не в традиционном черно-белом цвете. В отличие от комиксов в жанре супергероев, в которых Эйснер активно работал в начале своей карьеры, персонажи в «Контракте с Богом» не являются героическими; они часто чувствуют себя разочарованными и беспомощными, даже когда совершают, казалось бы, героические поступки, чтобы помочь своим соседям. Персонажи изображены в карикатурном стиле, контрастирующем с реалистичными фонами, хотя фоны проработаны менее детально, чем в работе Эйснера над «Духом»; по словам писателя Денниса О’Нила, этот стиль имитирует импрессионистское ощущение памяти. Эйснер продолжил исследовать этих персонажей и ситуации в своих других книгах Dropsie Avenue, таких как «Жизненная сила».

Талдау

Бұл әңгімелерде көңіл көшіру мен қанағаттанудың жолында кедергі келген тілектерге байланысты тақырыптар бар. Фримм Херш қызының өліміне қайғырады, оны Құдаймен жасалған келісімнің бұзылуы деп есептейді; көшеде ән салайтын Эдди өзіне демеуші таба алмаған соң мәнділігінен айырылады; Голди мен Уиллидің романтикалық армандары зорлық пен азғындықтан кейін күңкіреп кетеді. Оқиғаларды зорлық-зомбылық байланыстырады; Эддидің әйелін ұруы Уиллидің жақын адамынан ұрған соққыға ұқсайды. Кейіпкерлер толығымен жақсы немесе жаман болып бейнеленбейді: мысалы, «Супер» атты туындыда Рози расистік, зорлық көрсетуші бастықтың ақшасын ұрлап, оны педофилиямен айыптап, өзіне-өзі қол жұмсауға итермелейді. Шешілімге келтіру – маңызды тақырып; Эйснер оқырман кейіпкерлерді есіктер, терезелер немесе жаңбырдың артынан көретін перспективаларды таңдайды. Фримм Херш Шығыс Еуропаның қанаушы антисемитизмінен құтылуды іздейді; соңғы әңгімедегі кейіпкерлер пәтерден және қаланың шеңберінен шығудың жолын тапқанда, олар қуаныш сезімін басынан өткізеді. Академик Дерек Рояльдың айтуынша, еврей ұлты барлық әңгімелерде маңызды орын алады; «Құдаймен келісімшарт» және «Кукалейн» шығармаларында діни және мәдени еврей символикасы басым, бірақ ортаңғы екі әңгімеде кейіпкерлердің еврей екендігіне тікелей дәлелдер аз. Екі сыртқы әңгіме еврейлік жеке басын қаладан тыс жерлерде орналастыру арқылы күшейтеді – «Контракт»тағы діншіл Херштің ауылдық орыс тегі және «Кукалейн»дегі Кэтскилл таулары, 20 ғасырда еврейлермен байланысты демалыс орны. Эйснер еврейлік жеке басын қоғам арқылы көрсетуге тырысады. Ол жеке оқиғалар мен кейіпкерлерді, әртүрлі тәжірибелерге ие болған, бірақ бір-бірімен үйлеспейтін жағдайларды салыстырады; бұл «еврейлік» анықтамасын қиындатады, бірақ осы кейіпкерлерді және олардың еврейлігін байланыстыратын қоғамдық сезім бар. Рояль Эйснер американдық жеке бастың шешілмеген мәселесін көрсетеді дейді, онда этникалық топтар мәдени ассимиляция мен этникалық байланыстар арасында күреседі. Кітап дамыған сайын кейіпкерлер ашық еврейліктен ассимиляцияның жоғары деңгейіне қарай жылжиды, бұл өзімен бірге шығындарды әкелетін екіұшты өзгеріс ретінде бейнеленеді. Рояль бұл кітап комикстерді зерттеу үшін ғана емес, еврей және этникалық американ әдебиетін зерттеу үшін де маңызды екенін айтты. Қазіргі еврей прозасында кең таралған қысқа әңгімелер жинағы сияқты, онда әңгімелер жеке-жеке тұра алады, бірақ біріктірілген жинақ ретінде оқылғанда бір-бірін толықтырады, Рояль «Контрактты» «графикалық роман» емес, «графикалық цикл» деп сипаттау жақсырақ деп жазды. Ол мұндай циклдар, сондай-ақ Эйснердің жұмысы, көзқарастардың әртүрлілігін көрсетеді, өйткені «американдық этникалық әдебиетті монолиттік тұрғысынан анықтау мүмкін емес». Көркемсурет сыншысы Питер Шелдаль американдық комикстерге тән «шамадан тыс» екенін және Эйснердің жұмысын «серьезді тақырыптарға, әсіресе шынайы әлеуметтік тарихты қамтитын тақырыптарға» жарамсыз деп тапты. Жұмысты стереотиптік бейнелерді қолданғаны үшін сынға алды; жазушы Джереми Даубер бұл бейнелер Эйснердің жастық шағындағы естеліктерін және еврей халқының пәтерлерде сезінген шектеулерін көрсетеді деп қарсылық білдірді. Басқалары карикатуралық кейіпкерлердің дизайны әңгімелердегі реализммен қақтығысады деді; стильдің орындылығын Деннис О'Нил сияқты басқалар қорғады, олар баланың өткенді есте сақтаудың импрессионистік тәсілін жақсырақ көрсетеді деді. Құдаймен келісімшарт немесе уағда жасау еврей дінінің негізгі ұстанымы болып табылады. Құдай бірінші өсиеттің талаптарын орындауы керек деген идея Эли Визельдің Аушвицте көрген зұлымдықтарға жауап ретінде жазылған «Құдайдың сот процесі» (1979) пьесасы сияқты туындылардың тақырыбы болды. Көркемөнер тарихшысы Мэтью Байгеллдің пікірінше, Герштің Құдаймен қарым-қатынасына қатысты алаңдаушылығы Пиркей Авот кітабында келтірілген Ақсақал Хиллельдің сұрақтарына заманауи жауап: «Егер мен өзім үшін емеспін, онда кім мені ойлайды? Ал егер мен тек өзім үшін ғана болсам, мен кіммін? Егер қазір болмаса, қашан?». Әдебиеттанушы Сюзанна Клингенштейн Герштің кейіпкерін еврей ғылымының тұрғысынан қарағанда шынайы емес деп тапты. Ол «әділ адамдардың азапталуы» «еврей ой-пікіріндегі ең үлкен мәселелердің бірі» екенін және Герш сияқты дінге берілген кейіпкер еврейлердің қарапайым ілімі деп санайтын нәрсемен күреспейтінін жазды.

The stories share themes of disillusionment and frustration over thwarted desires. Frimme Hersh grieves over the death of his daughter, which he perceives as a breach of his contract with God; street singer Eddie returns to insignificance when he finds himself unable to find his would be benefactor; Goldie's and Willie's romantic ideals are disillusioned after her near rape and his seduction. Violence also ties the stories together; Eddie's wife beating is mirrored by the beating Willie's seductress receives from her husband. The characters are depicted neither as purely good or evil: for example, Rosie in "The Super" triumphs over the racist, abusive superintendent by stealing his money, having him framed for pedophilia, and driving him to suicide. Confinement is a prominent theme; Eisner chooses perspectives through which the reader views the characters framed by doorways, window frames, or sheets of rain. Frimme Hersh seeks freedom from oppressive Eastern European antisemitism; there is a feeling of elation for characters in the final story as they find their way out of the tenement's, and the city's, confinement. According to academic Derek Royal, Jewish ethnicity is prominent throughout the stories; in "A Contract with God" and "Cookalein", religious and cultural Jewish symbolry are prominent, though in the middle two stories, there is little outward evidence of the characters' Jewishness. The two outer stories further emphasize Jewish identity with the extra urban portions of their settings—the rural Russian origin of the religious Hersh in "Contract", and the Catskill mountains in "Cookalein", a retreat commonly associated with Jews in the 20th century. Eisner deals with representing Jewish identity through community. He juxtaposes individual stories and individual characters, who have different experiences which may be incompatible with one another; this confounds any single definition of "Jewishness", though there is a communal sense that binds these characters and their Jewishness together. Royal argues that Eisner shows the unresolved nature of American identity, in which ethnicities are conflicted between cultural assimilation and their ethnic associations. As the book progresses, the characters move from overt Jewishness to greater levels of assimilation, presented as an ambivalent change that has costs of its own. Royal argued that the book was not only important to comics studies, but also to the study of Jewish and ethnic American literature. Much like short story cycles common to contemporary Jewish prose, in which stories can stand alone, but complement each other when read as a loosely integrated package, Royal wrote that Contract could be better described as a "graphic cycle" rather than a "graphic novel". He wrote that such cycles, as well as Eisner's, emphasized a heterogeneous multiplicity of perspectives, as "o American ethnic literature can ever be defined monolithically". Art critic Peter Schjeldahl saw the "over the topness" endemic to American comics, and Eisner's work, as "ill suited to serious subjects, especially those that incorporate authentic social history". The work has been criticized for its use of stereotypical imagery; writer Jeremy Dauber countered that these images reflect Eisner's own memories of his youth and the strictures that Jewish people felt in the tenements. Others said caricaturized character designs conflicted with the otherwise realism of the stories; the appropriateness of the style was defended by others, such as Dennis O'Neil, who said that they better reflect the impressionistic way a child remembers the past. The concept of a contract or covenant with God is fundamental to the Jewish religion. The idea that God must uphold his end of the first commandment has been a subject of works such as Elie Wiesel's play The Trial of God (1979), made in response to the atrocities Wiesel witnessed at Auschwitz. To art historian Matthew Baigell, Hershe's angst regarding his relationship with God is a modern response to the questions of Hillel the Elder's quoted in the Pirkei Avot: "If I am not for myself, who will be for me? But if I am only for myself, what am I? And if not now, when?" Literary scholar Susanne Klingenstein found Hersh's character unrealistic from the view of Jewish scholarship. She wrote that "the suffering of the righteous" is "one of the greatest problems in Jewish thought", and that a character as devoutly religious as Hersh would not have struggled with what she saw as elementary Jewish teaching.

Жариялану тарихы

Кітапты аяқтауға екі жыл кетті. Айснер түрлі тәсілдер мен стильдерді сынап көрді, сепия түсімен басылған қатаң сызықты стильге тоқтамас бұрын түстерді, қабаттарды немесе бояуларды қолданумен ойнады. Ол мерзімі болмағандықтан, оқиғаларды қайта жұмыс істеп, қанағаттанғанша реттеп жазды. Айснер «Құдаймен келісімшарт» кітабының ересек оқырмандарына арналғанын қалап, оны комикс дүкендерінен гөрі кітап дүкендерінде сатуды жоспарлады; сондықтан ол оны басып шығару туралы Денис Китченнің ұсынысын қабылдамады. Оның Bantam Books-та байланыстары болғанымен, олар комикстерді басып шығаруға қызығушылық танытпайтынын білді. Ол редактор Оскар Дистельмен кездесуге мүмкіндік алу үшін кітапты «графикалық роман» деп атады. Дистель кітаптың шын мәнінде комикс екенін білгенде, Айснерге Bantam оны басып шығармайтынын, бірақ кішкентай баспаға шығарса болатынын айтты. Нью-Йорктегі шағын баспахана Baronet Press «Ақ жазық, Н.Й.» деп көрсетілген кітаптың бетіне «Құдаймен келісімшарт» кітабын басып шығаруға келісті. Айснер бастапқыда кітапты «Тенмент оқиғалары», «Бронкстан әңгімелер» немесе «Бронкстағы тенмент» деп атауды жоспарлаған, бірақ Baronet оны басты оқиғаның атымен «Құдаймен келісімшарт» деп атады, себебі «тенмент» термині АҚШ-тың шығысынан тыс жерлерде кеңінен танымал емес еді. Саудалық қағаз басылымда «графикалық роман» термині қолданылған, бірақ бұл роман емес, әңгімелер жинағы еді. Baronet қаржылық тұрғыда тұрақсыз болғандықтан, Айснер кітаптың басылуын қамтамасыз ету үшін оған ақша қарыз берді. Кітап 196 беттен тұрады. Baronet 1978 жылдың қазан айында кітаптың алғашқы басылымын қатты мұқабамен және саудалық қағаз басылымдарында шығарды; қатты мұқабасы қол қойылған және нөмірленген 1500 данамен шектелді. Бастапқыда сату нашар болды, бірақ жылдар өте сұраныс артты. Kitchen Sink Press кітапты 1985 жылы қайта басып шығарды, ал DC Comics 2001 жылы оны Will Eisner Library бөлігі ретінде қайта басып шығарды; ал W.W. Norton 2005 жылы оны «Құдаймен келісімшарт» трилогиясы ретінде, жалғастары «A Life Force» (1988) және «Dropsie Avenue» (1995) кітаптарымен бірге бір томда жинады. Norton басылымында және кейіннен шыққан «Контракт» басылымдарында әңгімелерге қосымша соңғы беттер қосылды. 2010 жылға дейін кем дегенде он бір аударма жарық көрді, оның ішінде идиш тілінде (Lambiek, 1984), бұл кітаптағы кейіпкерлердің көптегені үшін таныс тіл еді. Dark Horse Books 2018 жылы Will Eisner’s A Contract with God Curator’s Collection кітабын шығарды. Бұл екі томдық басылымда түпнұсқа қаламмен салынған суреттерден бір томда және түпнұсқа бояумен салынған суреттерден екінші томда бүкіл графикалық роман 1:1 өлшемде қайта басылған. 2019 жылы ол екі Eisner сыйлығына ұсынылды, редактор/дизайнер Джон Линд «Ең үздік безендіру» номинациясында бір сыйлықты жеңіп алды.

The book took two years to finish. Eisner worked through a variety of approaches and styles, and toyed with using color, overlays, or washes, before settling on a hard lined style printed in sepia. As he had no deadline, he reworked and resequenced the stories until he was satisfied. Eisner intended A Contract with God to have an adult audience, and wanted it to be sold in bookstores rather than comic shops; as such, he turned down an offer from Denis Kitchen to publish it. Though he had contacts at Bantam Books, he knew they would be uninterested in publishing comics. To secure a meeting with editor Oscar Dystel there, he called the book a "graphic novel". When Dystel discovered that the book was actually comics, he told Eisner Bantam would not publish it, but a smaller publisher might. Baronet Press, a small New York publishing house, agreed to publish A Contract with God, which bears the credit "Produced by Poorhouse Press" of "White Plains, N. Y." on its indicia page. Eisner had originally intended to call the book Tenement Stories, Tales from the Bronx, or A Tenement in the Bronx but Baronet titled it A Contract with God, after the lead story, as the term "tenement" was not widely known outside the eastern US. The trade paperback carried the term "graphic novel", though it is a collection of stories rather than a novel. As Baronet was not financially sound, Eisner loaned it money to ensure the book was published. The book runs 196 pages. Baronet published the first edition in October 1978 in hardcover and trade paperback editions; the hardcover was limited to a signed and numbered print run of 1,500 copies. Sales were initially poor, but demand increased over the years. Kitchen Sink Press reissued the book in 1985, as did DC Comics in 2001 as part of its Will Eisner Library; and W. W. Norton collected it in 2005 as The Contract with God Trilogy in a single volume with its sequels, A Life Force (1988) and Dropsie Avenue (1995). The Norton edition, and subsequent stand alone editions of Contract, included extra final pages to the stories. as of 2010, at least eleven translations have been published, including in Yiddish (Lambiek, 1984), a language which would have been common with many of the characters in the book. Dark Horse Books published Will Eisner's A Contract with God Curator's Collection in 2018. This two volume edition reprints the entire graphic novel at 1:1 size from the original pencil art in one volume and from the original ink art in the second volume. It was nominated for two Eisner Awards in 2019, with editor/designer John Lind winning one award for "Best Presentation".

Қабылдау және мұра

Құдаймен келісім-шарт жиі, бірақ қате түрде, алғашқы графикалық роман ретінде айтылады; комикстерді талдаушы Ричард Кайл бұл терминді 1964 жылы жанкүйерлердің бюлетенінде қолданған, ал ол Джек Кацтың «Бірінші патшалық» (1974) кітабының мұқабасында пайда болған, онымен Эйснер хат алмасып тұрған. «Келісім-шарттан» бұрын жазылған бірнеше кітапша комикстер бар, кем дегенде Милт Гростың «Ол оны жаңылыстырды» (1930) сияқты. «Құдаймен келісім-шарт» бұрынғы жұмыстарға қарағанда көбірек назар аударды, себебі Эйснер комикс қауымдастығында жоғары мәртебеге ие болды. Ол американдық комикстер тарихында тек форматы үшін ғана емес, сонымен қатар әдеби ізденістері үшін және комикстердің дәстүрлі жанрлық канондарынан бас тартқаны үшін маңызды кезең болып саналады. Эйснер карикатуралық мансабының үшінші кезеңінде графикалық романдарды жасауды жалғастырды, бұл оның комикстердегі немесе оқу-ағарту комикстеріндегі кезеңдерінен ұзаққа созылды. Комикстер тарихшысы Р. Фиордың айтуынша, Эйснердің графикалық романдар жазушысы ретіндегі еңбегі оның «көктемгі өткеннің қалдығы емес, заманауи тұлға» ретіндегі беделін сақтады. Редактор Н. К. Кристофер Коуч кітаптың физикалық форматын Эйснердің графикалық роман жанрына қосқан маңызды үлесі деп есептейді, комикстерді шығаруда кітап жасау тәжірибесі бар адамдар аз болған, ал Эйснер American Visuals-те жұмыс істеген кезінде бұл процеске жақын таныс болды. Кітап кітап дүкендеріне енгізілді, бірақ алғашқы жылы бірнеше мың дана сатылды; дүкендер оны қоюға қолайлы бөлімді табуда қиындықтарға тап болды. Ол Манхэттендегі Брентано кітап дүкенінде қойылды және жақсы сатылды. Эйснер кітапты алып тастағаннан кейін оның жағдайы қандай екенін білу үшін дүкенге барды. Менеджер оған кітапты діни бөлімге, содан кейін юмор бөліміне қойғанын айтты, бірақ клиенттер кітаптың осы бөлімдерге жатпайтынына алаңдады. Менеджер бас тартып, кітапты жертөледегі қоймаға қойды. Алғашқы пікірлер оң болды. Кітапты насихаттау бастапқыда ауыздан ауызға тарады, сондай-ақ жанкүйерлер журналдарында және сауда басылымдарында жарияланды, өйткені сол кезде негізгі газеттер мен журналдар комикстерді әдетте қарастырмады. Комикстер жазушысы Деннис О’Нил «Келісім-шартты» «шедевр» деп атады, ол оның күтілгенінен асып түсті. О’Нил сөз бен суреттердің үйлесімі таза мәтінмен мүмкін емес есте сақтау сезімін дәлірек бейнелейтінін жазды. О’Нилдің пікірі алғаш рет The Comics Journal журналында жарық көрді және Эйснер кітабының кейінгі басылымдарына кіріспе ретінде пайдаланылды. Сыншы Дейл Лучано кітапты «толыққанды және тамаша теңдестірілген шедевр» деп атады және 1985 жылы осындай «қауіпті жобаны» қайта басып шығарғаны үшін Kitchen Sink Press баспасын мақтады. Эйснердің карикатурашы ретіндегі беделі «Құдаймен келісім-шарт» жарық көргеннен кейін өсті, ал оның Нью-Йорктегі Бейнелеу өнері мектебіндегі оқытушылық қызметі оның беделін арттырды, онда ол өзінің орта туралы теорияларын баяндады. Кейіннен ол лекцияларын «Комикстер және тізбектік өнер» (1985) – комикстердің формальдылығы мен жанры туралы ағылшын тіліндегі алғашқы кітапқа және «Графикалық әңгімелеу және көрнекі повесть» (1995) кітабына айналдырды. Эйснердің қоғамдық беделі артып, баспагерлер арасында Эйснердің графикалық романға дейінгі және кейінгі жұмыстары арасында айырмашылық пайда болды; W. W. Norton сияқты жоғары деңгейдегі баспагерлер оның графикалық романдарының жұмысын қайта басып шығарды, ал оның супергеройлық «Рух» жұмысы DC Comics сияқты беделі төмен баспагерлермен қайта басылды. Comics Journal кітапты «Ғасырдың ең үздік 100 ағылшын тіліндегі комикстері» тізімінде 57-ші орынға қойды, оны «ортаның алғашқы нағыз суретшілерінің бірінің шедеврi» деп атады. Карикатурист Дейв Сим кітапты мақтап, оны жиі қайталап оқитынын жазды, бірақ мұндай қысқалықтағы туындылар үшін «графикалық роман» терминін қолдануды «біршама дұрыс емес» деп атады; ол кітапты «жиырмадан отыз минутқа дейін» оқи алатынын айтты, бұл «жиырма беттік қысқа әңгімеге тең» деді.

A Contract with God has frequently, though erroneously, been cited as the first graphic novel; comic book reviewer Richard Kyle had used the term in 1964 in a fan newsletter, and it had appeared on the cover of The First Kingdom (1974) by Jack Katz, with whom Eisner had corresponded. A number of book length comics preceded Contract, at least as far back as Milt Gross's He Done Her Wrong (1930). A Contract with God attracted greater attention than these previous efforts partly due to Eisner's greater status in the comics community. It is considered a milestone in American comics history not only for its format, but also for its literary aspirations and for having dispensed with typical comic book genre tropes. Eisner continued to produce graphic novels in a third phase to his cartooning career that ultimately lasted longer than either his periods in comic books or in educational comics. According to comics historian R. Fiore, Eisner's work as a graphic novelist also maintained his reputation as "a contemporary figure rather than a relic of the dim past". Editor N. C. Christopher Couch considered the book's physical format to be Eisner's major contribution to the graphic novel form—few in comic book publishing had experience in bookmaking, whereas Eisner gained intimate familiarity with the process during his time at American Visuals. The book succeeded in getting into bookstores, though initial sales amounted to a few thousand copies in its first year; stores had difficulty finding an appropriate section in which to shelve it. It was put on display at the Brentano's bookstore in Manhattan, and reportedly sold well. Eisner visited the store to find out how the book was faring after being taken down from display. The manager told him it had been placed in the religious section, and then in humor, but customers had raised concerns that the book did not belong in those sections. The manager gave up and put the book in storage in the cellar. Early reviews were positive. The book's marketing consisted initially of word of mouth and in fanzines and trade periodicals, as mainstream newspapers and magazines did not normally review comics at the time. Comic book writer Dennis O'Neil called Contract "a masterpiece" that exceeded his expectations. O'Neil wrote that the combination of words and images mimicked the experience of remembering more accurately than was possible with pure prose. O'Neil's review originally appeared in The Comics Journal, and was used to preface later editions of Eisner's book. Critic Dale Luciano called the book a "perfectly and exquisitely balanced masterpiece", and praised Kitchen Sink Press for reprinting such a "risky project" in 1985. Eisner's status as a cartoonist grew after A Contract with God appeared, and his influence was augmented by his time as a teacher at the School of Visual Arts in New York, where he expounded his theories of the medium. He later turned his lectures into the books Comics and Sequential Art (1985)—the first book in English on the formalities and of the comics medium—and Graphic Storytelling and Visual Narrative (1995). As Eisner's social esteem grew, a distinction developed among publishers between Eisner's pre and post graphic novel work; highbrow publishers such as W. W. Norton have reissued his graphic novel work, while his superhero Spirit work has been reprinted by publishers with less social esteem such as DC Comics. The Comics Journal placed the book in 57th place on its "Top 100 English Language Comics of the Century" list, which called it "the masterpiece of one of the medium's first true artists". Cartoonist Dave Sim praised the book and wrote that he reread it frequently, but called it "a bit illegitimate" to use the term "graphic novel" for works of such brevity; he stated he could read the book in "twenty to thirty minutes", which he argued amounted to "the equivalent of a twenty page short story".

Бейімделулер

2010 жылдың шілдесінде Сан-Диегода өткен Comic Con International халықаралық фестивалінде продюсерлер Даррен Дин, Томми Оливер, Боб Шрек, Майк Руджерио және Марк Рабиновиц Даррен Диннің сценарийі негізінде «Құдаймен келісімшарт» фильмін экранизациялау жоспарларын жариялады, онда төрт әңгімеге де әртүрлі режиссер тартылуы тиіс болды.