Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Далектердің тағдыры – британдық ғылыми фантастикалық телесериал «Доктор Ху»-дың 17-ші маусымының бірінші бөлімі, ол алғаш рет 1979 жылдың 1 қыркүйегінен 22 қыркүйегіне дейін BBC1 арнасында апта сайын төрт бөлімнен көрсетілді. Бұл оқиға Лалла Уордты жаңа өркендеген Романа рөлінде таныстырады. Оқиға 1975 жылғы «Далектердің Жаратылысы» бөлімінен бірнеше ғасыр өткен соң Скаро планетасында өтеді. Далектер Скароға келіп, өздерінің жасаушысы Давросты (Дэвид Гудерсон) тоңған күйде табады. Олар оның кеңесін іздеп, Далектермен тепе-тең соғыста болған Мовелла тайпасын жеңуге көмектесуін сұрайды.
Destiny of the Daleks is the first serial of the 17th season of the British science fiction television series Doctor Who, which was first broadcast in four weekly parts on BBC1 from 1 September to 22 September 1979. The story introduces Lalla Ward as the newly regenerated Romana. It is set on the planet Skaro centuries after events of the 1975 serial Genesis of the Daleks. The Daleks arrive on Skaro to find their creator Davros (David Gooderson) in suspended animation. They seek his guidance to help them beat the Movellan race with whom the Daleks are in a stalemated war.
Сюжет
K9 дауысын жоғалтты, ал Төртінші Доктор роботтың неге ларингитке шалдыққанын түсінбейді. Романа белгісіз себептермен қайта жаңғырып, Доктордың бастапқы қарсылығына қарамастан, Атриос планетасының Астра ханшайымының кейпін таңдайды. ТАРДИС тасты планетаға қонады. Доктор мен Романа бір топ адамның өлгендерін жерлеп жатқанын, содан кейін ғарыш кемесінің жерге қонғанын және бір бөлігін кеңістікте жартылай көміліп қалғанын көреді. Доктор мен Романа тергеуге кіріспес бұрын, жер астындағы жарылыстар оларды қираған жерлерге қарай кері итереді. Оларды зерттеген кезде, тағы бір жарылыс болып, Доктор тұтқынға түседі. Романа К9-ды жөндеу үшін ТАРДИС-ке оралады, бірақ ТАРДИС-тің жартысы қираған күйде екенін және Доктор жоғалып кеткенін табады. Ол бұрылып кетпекші болып тұрғанда, оның артынан келе жатқан бір адам жолын кеседі. Ол артқа шегініп, қираған жерге құлап, есінен танып қалады. Ол есіне келгенде үш Далек қабырғаны бұзып кіріп, оны тұтқындап, бұрғылау алаңында жұмыс істеуге бұйрық береді. Осы уақытта Доктор өзін құтқарып қалған ақ киімді, күміс шашты гуманоидтарға алғыс айтып, олардың күш-қуатына тоқталды. Ол олардың басшысы, командир Шаррелден қайда екенін сұрайды және планетаның D 5 Gamma Z Alpha, әйтпесе Skaro екенін естиді. Доктор Мовелландар Далектерге қарсы соғыс үшін келгенін біледі. Екі Мовелан жаңа тұтқынды әкеледі, ол Доктор мен Романаны аңдып жүрген адам. Ол – ғарыш кемесі инженері Тайсан. Ол Далектердің оны іздеу операциясының бір бөлігі ретінде құл жұмысшы ретінде пайдаланғанын айтады. Ол Докторға Романаға не болғанын айтып, оны құтқару үшін аттанады. Доктор, Тайсан және үш Мовелан Романаны тауып, Далектердің штаб-пәтеріне кіреді. Доктор Далектердің әлі қол жеткізе алмайтын деңгейде бір нәрсені іздеп жүргенін анықтап, осы аймаққа басқа жолдың бар екенін еске түсіреді, сондықтан олар сол қабатқа беттейді. Олар Далектердің жасаушысы Давросты табады, ол уақытша тоқтатылған анимацияда болған және баяу өмірге оянады. Доктор қайта тірілген Давросты Далек қаласының қираған жерлеріндегі жабық бөлмеге көшіреді. Олар Далектердің мыңдаған жылдар бойы тоқтатылған анимацияда болған "жетістіктері" туралы әңгімелеседі, ал Доктор Далектердің өмірін қиратқаны туралы пікір білдіргенде, Даврос Далектер ғаламды жаулауды ғана бастағанын айтады. Далектер екеуін де тауып алады, Доктор Давросты қолдан жасалған жарылғыш затпен ұстап алып, Далектермен барлық тұтқындарды босатуға және оның қашуына рұқсат беруге келіседі. Даврос Доктордың логикасы "рационалды емес сезіммен бұзылғанын" көрсетеді және Далектер оған құлақ естітеді. Далектер жарылғыш затты алып тастайды, ал Даврос оларды жеңімпаз ететін және ғаламның ең биік билігіне айналдыратынын уәделейді. Романа Мовелландардың ғарыш кемесіне жетеді, бірақ олар оны есінен айырғанда олардың альтруистік емес екенін біледі. Мовелландар өздерінің "нова" құрылғысын сынақтан өткізеді: планетаның атмосферасын тұтандыратын, барлық тіршілікті жоятын ауа молекулаларын өзгертетін қару. Доктор Тайсанмен кездеседі және олар Мовеланның әйел барлаушысын табады. Доктор Мовелландардың ішкі құрылымы робот екендігіне күмәнданады, ол оның белбеуіндегі қуат блогын алып тастап, оны өшіреді. Ол Романаны табады, бірақ Мовелландар оны тұтқынға алады. Доктор Далектер мен Мовелландар екі ғасыр бойы тоқтап тұрғанын және екі тараптың да соғыс компьютерлері шабуыл жасаудың ең жақсы стратегиясын және нақты сәтін есептеп жатқанын біледі. Әзірге бірде-бір оқ атылған жоқ. Далектер Давростың оларға үстемдік алуына көмектесуін қалайды. Мовелландар Доктордың да солай етуін қалайды. Доктор бұдан бас тартады. Даврос Далектерге басымдық беруге асығады. Ол оларға Мовелан кемесіне жанкешті шабуыл жасауды бұйырады. Осы уақытта Тайсан тұтқындарды Мовелландарға шабуылға алып барып, олардың барлығын өшіреді, ал Романа Мовелан командирін нова құрылғысын іске қосу алдында өшіреді. Доктор Давросқа Мовелландарды өшіргенін айтады, бірақ Даврос оған сенбейді және әлі де Мовелан кемесін жоюды жоспарлап отыр. Далектер кемеге жақындағанда, Доктор бомбаларды жарытуға барады, бірақ оны Далек шабуылдайды. Доктор шапқырын Далектің көзіне лақтырып, оны соқыр етеді, содан кейін қалған бомбалардың бірімен оны жояды. Содан кейін ол Мовелан кемесіне жетпей тұрып, Далектердің өз-өзіне қол жұмсайтын отрядының үстінде бомбаларды жарылдырады. Содан кейін Доктор Давросты бұрынғы құлдардың қамқорлығына тапсырады. Ол криогендік тоқтатуға алынып, қылмыстары үшін сотталу үшін Жерге апарылады. Доктор мен Романа кетеді, қателік жасағандардың көбінесе жеңіске жететінін айтады.
K9 has lost his voice, and the Fourth Doctor is confused as to why a robot would have laryngitis. Romana, for reasons unknown, regenerates, choosing the form of Princess Astra of the planet Atrios, in spite of the Doctor's initial disapproval of it. The TARDIS lands on a rocky planet. The Doctor and Romana see a group of ragged looking humans burying one of their dead, followed by a spaceship landing and half burying itself in the ground in a valley. As the Doctor and Romana are about to investigate, underground explosions force them back towards the ruins. Whilst exploring them, another explosion occurs, trapping the Doctor. Romana returns to the TARDIS to reassemble K9 so he can assist, but finds the TARDIS half buried in rubble and the Doctor is missing. As she turns to leave, a man who has been following her blocks her path. She backs away, falls down a rubble chute, and loses consciousness. She recovers only to have three Daleks burst through the wall and capture her, commanding her to work at a drilling site. Meanwhile, the Doctor is thanking the white clad, silver haired humanoids who have rescued him, remarking on their strength. He asks their leader, Commander Sharrel, where he is, and is told that the planet is D 5 Gamma Z Alpha, otherwise known as Skaro. The Doctor learns that the Movellans are here to wage war against the Daleks. Two Movellans bring in a new prisoner, the man who has been following the Doctor and Romana. He is Starship Engineer Tyssan. He reveals that the Daleks used him as slave labour as part of a search operation. He tells the Doctor about what has happened to Romana, and they set out to rescue her. The Doctor, Tyssan, and three Movellans find Romana and head into the Dalek headquarters. The Doctor establishes that the Daleks are searching for something on a level that they have yet to access, and remembers an alternative route to this area, so they make their way to this floor. There they discover Davros, the creator of the Daleks, who was in suspended animation and slowly comes to life. The Doctor moves the revived Davros into a blocked off room in the ruins of the Dalek city. They talk about the Daleks' "accomplishments" during the thousands of years he has been in suspended animation, and while the Doctor comments on the lives the Daleks have ruined, Davros replies that the Daleks have only just begun their conquest of the cosmos. Daleks find them both, and the Doctor holds Davros hostage with a makeshift explosive, bargaining with the Daleks to free all their prisoners and to let him escape. Davros makes them see that the Doctor's logic is "impaired by irrational sentiment" and the Daleks comply. The Daleks remove the explosive and Davros vows to make them invincible, the supreme power of the universe. Romana reaches the Movellan spaceship; but learns that they are not as altruistic as they appear when they knock her out. The Movellans test their nova device: a weapon which changes air molecules so that a planet's atmosphere becomes flammable and can be set alight, killing all life. The Doctor meets up with Tyssan and they find a female Movellan scout. The Doctor confirms his suspicion that the Movellans are actually robots by removing the power pack on her belt and deactivating her. He finds Romana but is captured by the Movellans. The Doctor learns that the Daleks and Movellans have been in a stalemate for two centuries and that both sides' battle computers have been calculating the best strategy and precise moment at which to attack. So far, not a single shot has been fired. The Daleks want Davros to help them gain an advantage. The Movellans want the Doctor to do the same for them. The Doctor refuses. Davros is eager to give the Daleks the upper hand. He orders them to make a suicide bombing attack on the Movellan craft. Meanwhile, Tyssan leads the prisoners in an attack on the Movellans, deactivating them all, while Romana disables the Movellan's Commander before he can set off the nova device. The Doctor tells Davros that the Movellans have been disabled; Davros does not believe him and still intends to destroy the Movellan ship. As Daleks approach the ship, the Doctor goes to detonate the bombs but is ambushed by a Dalek, which holds him at gunpoint. The Doctor throws his hat on the Dalek's eyestalk, blinding it, then destroys it with one of the remaining bombs. He then detonates the bombs on the Dalek suicide squad before it reaches the Movellan ship. The Doctor then puts Davros into the custody of the former slave workers. He is placed in cryogenic suspension and taken to Earth to stand trial for his crimes. The Doctor and Romana leave, remarking on the fact that whoever makes mistakes often wins.
Сыртқы сілтемелер
Доктор Оулон Коллуфидтің "Ғаламның пайда болуы" кітабын оқып, "алғашқы жолда" қате жібергенін айтады. Коллуфид – сценарий редакторы Дуглас Адамс жазған "Галактикаға саяхатшының нұсқаулығы" кітабының кейіпкері, ол өзінің туындысына сілтеме жасаған.
The Doctor reads Oolon Colluphid's book The Origins of the Universe and says he got it wrong "on the first line". Colluphid is a character from The Hitchhiker's Guide to the Galaxy written by script editor Douglas Adams, who inserted the reference to his own work.
Өндіріс
Бұл Далектерді жасаған Терри Нейсонның «Доктор кім» сериалы үшін жазған соңғы сценарийі болды; ол сценарий редакторы Дуглас Адамстың кең ауқымды қайта жазуына байланысты келесі ұсыныстарды қабылдамады. Адамс бірнеше рет Нейсон сценарий тапсырмаған, тек бұрынғы Далектер туралы оқиғаларды қайталайтын бірнеше беттік сюжеттік жазбаларды ұсынғанын мәлімдеді. Сериалдың режиссері Кен Грив DVD-дегі түсіндірмесінде Адамстың сценарийдің 98 пайызын жазғанын айтты. 1980 жылы Нейсон Америка Құрама Штаттарына көшіп, онда түрлі телешоулармен жұмыс істеді, ең белгілісі – «МакГайвер» сериалының авторы және продюсері болды. Майкл Уишер Австралиядағы гастрольдік сапарда болғандықтан Давростың рөлін қайта ойнай алмады. Оны Дэвид Гудерсон ауыстырды, бірақ Даврос маскасы (алғаш рет Уишерге орнатылған) бес жыл бұрын жасалған және жағдайы нашар болды; нәтижесінде, масканың сыртқы түрі нашарлау. K9 оқиғаның басында ғана пайда болады, себебі оқиғада электрондық ларингит салдарынан дауысы жоқ болғандықтан түсіндіріледі – оның даусының өзгеруін Рой Скелтон жасады. K9-дың маусымдағы кейінгі пайда болуында Джон Лисон кеткеннен кейін Дэвид Бриерли дауыстады. K9-дың болмауына себеп, реквизит көп көлемдегі түсірілімдерге жарамсыз болды – өндіріс тобы «Қан тастары» сериалындағы ұқсас жерде K9-ды қолдану кезінде бірнеше қиындықтарға тап болды және осы тәжірибені қайталауға құштар емес еді. Терри Нейсон K9-ды өз оқиғасында пайдалануға ниеті болмағанын айтты; бұл сахна (сондай-ақ 16-шы маусымға жасалған басқа да сілтемелер) Дуглас Адамстың қайта жазуы кезінде қосылды. Дорсеттегі Уинспит карьері Скаро планетасы үшін пайдаланылды, сонымен қатар карьердегі кішкентай тас үй және екі үлкен кірпіштен салынған ғимараттар қолданылды (олардың барлығы қатар тұрды және төбесі жоқ, құлаған ғимараттар еді). BBC екі үлкен ғимараттың еденіне көптеген күміс түсті цилиндрлер мен құбырларды қосты, олар қираған жерден көтеріліп, осы екі құлаған ғимаратты ұзақ уақыт бойы тасталған Далек қаласының сыртқы қираған қалдықтары мен пайдаланылмаған Калед бекіністеріне айналдырды. Бұл Steadicam-ды қолданған алғашқы британдық өндірістердің бірі болды; мұндай құрылғының жоғары құнына байланысты барлық реквизиттер мен декорациялар қайта қолданылды, соның ішінде Даврос маскасы. Сериалдың бөлімдері экранда «эпизодтар» деп көрсетілді, «бөлімдер» емес – «Жасыл өлімнен» кейін осылай аталған жалғыз сериал. Келесі оқиғада, «Өлім қаласында», «бөлімдер» атауы қайта қолданылды.
This was Dalek creator Terry Nation's last script for Doctor Who; he declined several further offers due to the extensive uncredited story rewrite by script editor Douglas Adams, who claimed on several occasions that Nation had not delivered a script but simply several pages of story notes that rehashed previous Dalek stories. Ken Grieve, director of the serial, claimed on the DVD commentary that Adams wrote 98% of the script. Nation moved to the United States in 1980 and went on to work for various television projects in America, most famously as a writer and producer for MacGyver. Michael Wisher was unavailable to reprise the role of Davros, as he was on tour in Australia. David Gooderson replaced him, but the Davros mask (which was originally fitted for Wisher) was five years old and in poor condition; as a result, it suffers in appearance. K9 only appears near the start of the story, explained in story as due to an electronic form of laryngitis – the croaking was provided by Roy Skelton. K9's later appearances in the season were voiced by David Brierley, following the departure of John Leeson. K9's absence was because the prop was unsuitable for the large amount of location filming — the production team had suffered several problems using K9 on a similar location in The Stones of Blood, and were not keen on repeating the experience. Terry Nation has said he had no desire to use K9 in his storyline; the scene (as well as other continuity gestures to Season 16) was inserted during rewrites by Douglas Adams. Winspit Quarry in Dorset was used for the planet Skaro, also used were the quarry's small stone cottage and two larger brick buildings, (which all stood side by side and were just empty derelict shells, with their roofs missing). The BBC added to the flooring of the two larger buildings a large number of silver coloured cylinders and pipes, sticking out of the rubble, which transformed these two derelict shells into the external ruins of the long abandoned Dalek city and the disused Kaled bunkers. This was one of the first British productions to make use of a Steadicam; due to the high cost of such a set up, nearly all the props and sets were reused, including the Davros mask. The instalments are credited onscreen as "episodes", rather than "parts" – the only serial made after The Green Death to do so. In the next story, City of Death, it was returned to "parts".
Қалыптастыру жазбалары
Тим Барлоу, Тайсан рөлін ойнаған актер, түсірілім кезінде саңырау болған. Пол Корнелл, Мартин Дей және Кит Топпинг 1995 жылғы «The Discontinuity Guide» еңбегінде осы сериалдың «он жыл бойы ең жақсы әзілдері келемеждеуге ұшырағаннан туған, жағымсыз әрі мағынасыз сезімге» толы екенін жазды. 1998 жылғы «The Television Companion» кітабында Дэвид Хоу және Стивен Джеймс Уокер Романаның ерекше жаңартылуын, Далектердің енді роботтар екендігі туралы ұсынысты және Дэвид Гудерсонның Даврос бейнесін сынады. Олар бұл кейіпкердің нашар актерлік шеберлігінен де, сондай-ақ жақсы жазылмауынан да зардап шеккенін айтты. Дегенмен, олар оқиғаның «барлық күмәнсіз кемшіліктерінен асып түсіп, көңіл көтерудің лайықты деңгейін ұсынатынын» мәлімдеді. 2011 жылы Radio Times журналында Марк Брэкстон Далектердің қауіптілігін жоғалтқанын және сценарийдің кейде тым комедиялық болатынын, бірақ кемшіліктеріне қарамастан, бұл «керемет көңіл көтеру» екенін жазды. А. V. Club шолушысы Кристофер Бахн бірінші бөлімді және жаңа Романаның таныстырылуын жоғары бағалады, бірақ оқиға тез арада көңілсізденіп, Даврос дұрыс пайдаланылмады және Далектермен ештеңе жасалмағанын айтты. SFX журналының Иан Берриман «Далектердің тағдыры» сериалына бес жұлдыздың екісін берді, Далектерді роботтар ретінде және комедияның көп бөлігін сынады. Ол сондай-ақ, сериалдың «көзге жалықтыратын» көрінісін атап өтті.
Tim Barlow, who played Tyssan, was deaf at the time of filming. Paul Cornell, Martin Day, and Keith Topping wrote in The Discontinuity Guide (1995) that the serial had "a tacky, inconsequential feel that comes from a decade of having its best jokes sneered at." In The Television Companion (1998), David J. Howe and Stephen James Walker criticised Romana's bizarre regeneration, the implication that the Daleks were now robots, and David Gooderson's Davros, believing the character was not only harmed by being played by a lesser actor but that he was also not as well written. Despite this, they said the story "ultimately manages to rise above all its undoubted failings and provides a fair degree of entertainment." In 2011, Mark Braxton of Radio Times wrote that the Daleks lacked menace and the script could be too comedic at times, but in spite of its flaws it was "clattering good fun". The A. V. Club reviewer Christopher Bahn praised the first episode and the introduction of the new Romana, but felt the story quickly became dull, mishandled Davros, and failed to do anything with the Daleks. Ian Berriman of SFX gave Destiny of the Daleks two out of five stars, criticising the Daleks as robots and much of the comedy. He also noted that it looked "shabby".
Баспаға шығарылған
Терренс Дикстің 1979 жылғы қарашада Target Books баспасынан шыққан романы, эфирден екі ай өткен соң жарық көрді – бұл Doctor Who романдарының ең жылдам дайындалғандарының бірі, алдыңғы маусымның бірде-бір оқиғасынан бұрын жарық көрген. 1990 жылы Goldmann неміс тіліне аудармасын жариялады.
Terrance Dicks' novelisation, published by Target Books in November 1979, was released two months after transmission – one of the quickest Doctor Who novelisations, before any of the previous season's stories. A German translation was published by Goldmann in 1990.
Үй медиасы
Далектердің тағдыры 1994 жылдың шілдесінде VHS форматында жарық көрді. 2001 жылы ол жаңа сапада өңделіп, «Даврос жинағы» бөлігі ретінде қайта шығарылды, оған «Далектердің Жаратылысы», «Далектердің тағдыры», «Далектердің қайта тірілуі», «Далектердің ашылуы» және «Далектерді еске алу» кірді. Ол 2007 жылдың 26 қарашасында DVD форматында жеке және «Davros Collection» DVD жинағының құрамында (жоғарыда аталғандай) шығарылды. Бұл сериал «Doctor Who DVD Files» жинағының 58-шы санында 2011 жылдың 23 наурызында да жарық көрді. 2021 жылы тағы да жаңа сапада өңделіп, «Doctor Who The Collection Season 17» жинағының бөлігі ретінде 2021 жылдың 20 желтоқсанында Blu-ray форматында шығарылды. Лалла Уордтың сөзімен қоса саундтрек 13 сәуірде Demon Records компаниясымен винил пластинка түрінде жарық көрді.
Destiny of the Daleks was released on VHS in July 1994. In 2001 it was remastered and re released as part of The Davros Collection, which consisted of Genesis of the Daleks, Destiny of the Daleks, Resurrection of the Daleks, Revelation of the Daleks, and Remembrance of the Daleks. It was released on DVD on 26 November 2007, both on its own and as part of the Davros Collection DVD box set (as listed above). This serial was also released as part of the Doctor Who DVD Files in issue 58 on 23 March 2011. It was further remastered in 2021 and released on Blu ray as part of Doctor Who The Collection Season 17 on 20 December 2021. The soundtrack, with linking narration by Lalla Ward, was released on vinyl by Demon Records on 13 April 2019.