Кіріспе
Дәрі-дәрмек
Клиохинол (иодохлоргидроксикин), саудалық атауы Entero Vioform – бұл қымызбаға қарсы және қарапайымдыларға қарсы дәрі. Үлкен дозада ол нейротоксикалық әсер етеді. Ол ДНК көшірмесіне қатысты белгілі бір ферменттерді тежейтін гидроксихинолиндер тобына жататын препараттардың құрамына кіреді. Бұл препараттар вирустық және қарапайымдылар инфекцияларына қарсы белсенділігін көрсеткен.
Субакутты миелооптикалық нейропатия
Клиохинолдың антипротозоялық препарат ретінде қолданылуы кейбір елдерде 1957 және 1970 жылдар аралығында Жапонияда 10 000-нан астам адамда субкүткі миелооптикалық нейропатия (SMON) дамыған оқиғаға байланысты шектелген немесе тоқтатылған. Бұл препарат SMON оқиғасына дейін және одан кейін көптеген елдерде кеңінен қолданылған, бірақ ұқсас жағдайлар туралы хабарламалар түскен жоқ. Қазірге дейін, ол неліктен осы реакцияны тудырғаны түсіндірілмеді, және кейбір зерттеушілер клиохинолдың осы аурудың себебі екендігіне күмән келтірді, препарат эпидемиядан 20 жыл бұрын оқиғасыз қолданылғанын, ал препарат қолдану тоқтатылғанға дейін SMON жағдайларының саны азайғанын атап өтті. Ұсынылған теориялардың ішінде дұрыс емес дозалау, препаратты ұзақ мерзімге қолдануға рұқсат ету және жапон халқының орташа бойының кішілігін ескермеу болды; алайда SMON дамуы мен клиохинол қолдану арасындағы дозаға тәуелді байланыс табылған жоқ, бұл басқа бір заттың қатысуын көрсетеді. Зерттеушілер сондай-ақ SMON эпидемиясы Inoue Melnick вирусымен туындаған вирустық инфекция болуы мүмкін деген болжам жасады.
Жергілікті қолдану
Клиохинол – рецепт бойынша берілетін Виоформ дәрісінің құрамына кіретін, жергілікті қолданылатын қанттарға қарсы препарат. Ол сонымен қатар крем түрінде (бетаметазон немесе флуоцинолонмен бірге) қабынулы тері ауруларын емдеу үшін де қолданылады.
Простатты қатерлі ісіктің алдын алу немесе емдеу үшін қолдану мүмкіндігі
Ұзақ уақыттан бері қалыпты простата жасушаларында ZIP1 арқылы сіңіру арқылы мырыш мазмұны жоғары, ал тыныс алу деңгейі төмен (OXPHOS АТФ генерациясы сперматозоидтардың энергетикасы үшін цитрат шығаруға бағытталады) екені белгілі. Простата қатерлі ісік жасушалары ZIP1 тасымалдаушыларын төмендетіп, АТФ генерациясын арттырады, ол қатерлі ісік пролиферациясына жұмсалады – бұл қалыпты метаболикалық фенотип орнына қатерліге айналудың мысалы. Егешқұйрықтарда жүргізілген зерттеулерде цинк ионофоры клиохинол мырыш деңгейін қалпына келтіріп, простата ісіктерінің өсуін тоқтатты.
Нейродегенеративті ауруларда қолдану
UCSF-те жүргізілген зерттеулер клиохинолдың тышқандарда және жасуша мәдениетінде Хантингтон ауруының генетикалық әсерін тоқтатуға көмектесетінін көрсетіп тұр. Жақында жануарлар үстінде жасалған зерттеулер клиохинолдың Альцгеймер, Паркинсон және Хантингтон ауруларының прогрессирлеуін кері қайтаруға қабілетті екенін көрсетті. Зигфрид Хекими және Макгилл университетінің биология факультетінің әріптестерінің мәлімдемесіне сәйкес, клиохинол “сағат 1” деп бейресми түрде аталатын Clk 1 деген ақуызға тікелей әсер етеді және қартаю процесін баяулатуы мүмкін. Олар бұл дәрінің жоғарыда аталған ауруларға қарсы тиімді болуын түсіндіруі мүмкін деп болжайды, бірақ бұл дәріні өздігінен сынап көруге қарсы ескертеді. Бұған қоса, Drosophila-да жүргізілген зерттеулер клиохинолдың жасушадағы артық мырышты жою арқылы таупатияның патогенезін баяулататынын көрсетті.
Әлемде қолданылуы мен өндірісі жалғасуда
2004 жылдың тамызында австралиялық Prana Biotechnology компаниясы мен P. N Gerolymatos S. A (PNG) өзара келісімге келіп, клиохинолды өздерінің аумақтарында сату құқығын мойындады, онда PNG Еуропа аумақтарында, ал Prana АҚШ және Жапонияда құқықтарға ие болды. Канада 2001 жылы канадалық Paladin Labs компаниясы Novartis компаниясынан Vioform препаратын сату құқығын сатып алды. Vioform Канадада темекілік антигрибтік препарат ретінде қолдануға лицензияланған. Нидерланды 2004 және 2005 жылғы есептерде Dientamoeba fragilis және Entamoeba histolytica инфекцияларын емдеуде қолданылғаны көрсетілген. және LASA Laboratory Colombia "Altea Farmacéutica C. A." компаниясы "Scandinavia Pharma" үшін өндірген.