Кіріспе

АҚШ-тағы жыныстық қанауға қатысты топтық сот ісі

Jenson v. Eveleth Taconite Co., 130 F.3d 1287 (8th Cir. 1997) – АҚШ-та жыныстық қанауға қатысты алғашқы топтық сот ісі болды. Ол 1988 жылы Лоис Дженсон және Миннесота штатының солтүстігіндегі Месаби таулы аймағындағы Eveleth Taconite кенішіндегі басқа әйел жұмыскерлер атынан қозғалды, бұл аймақ Темір таулы аймақтың бір бөлігі болып табылады.

Фактілер

Дженсон 1975 жылдың наурызында жұмыс істей бастады және басқа әйелдермен бірге еркек қызметкерлерден тұрақты түрде жауыздық көріп, оның ішінде жыныстық қысым, ұяттау, қорқыту, тікелей қадағалау және қорлауға ұшырады. Әйелдерге қарсы жауыздық әрекеттердің ішінде, қорқынышты жыныстық суреттер және еркектердің әйелдердің алдында немесе әйелдерге мастурбация жасауы болды. Бір жағдайда, ер адам әйел қызметкердің пайдаланып тұрған дәретханасын қасақана тепкіледі. Тағы бір жағдайда, кенде жұмыс істейтін Джуди Джарвела есімді әйел, шкафына келгенде киімдеріне сперма тамғанын бірнеше рет байқады. Оның әріптесі Дайан Ходж, басқа еркек әріптестер Джарвеланың артына жақындап, басқа әріптестердің көзінше оның кеудесін ұстайтынын хабарлады. Бұл еркектер "тартымды" деп санамаған әйелдер де, жыныстық немесе басқа да түрдегі мазақтауға ұшырады. Көп жағдайда, еркектер басым жұмыс орындарында, еркектер белгілі бір әйелге жыныстық қызығушылық танытпаса, оны кетуге мәжбүрлеу үшін басқа тәсілдермен мазақтайды, себебі олар әйелдің еркектің орнын басатынына сенеді. Олардың кәсіподағы USW бұл жағдайды тоқтатуға ештеңе істемеді. Олар Eveleth басшылығымен бірлесіп, әйелдер арасында жік тудырып, Eveleth-ке қарсы айыптауларға қарсы куәлік беруге итермеледі. 1984 жылдың 5 қазанында Дженсон Миннесота Адам құқықтары департаментіне өзінің басынан өткен мәселелер туралы шағым жолдады. Бір аптадан кейін оның машинасының дөңгелектері кесілді. 1987 жылдың қаңтарында штаттық агенттік Огайо штатындағы Кливленд қаласында орналасқан, кеннің бір бөлігінің иесі Огелбай Нортон компаниясына 6 000 АҚШ долларын моральдық зиян өтеу ретінде және Дженсонға 5 000 АҚШ долларын психикалық ауыртпалық үшін төлеуді талап етті, бірақ компания бас тартты. Әйелдердің еркектер басым жұмыс орындарындағы еркек әріптестерінен өзгеше қарастырылатыны анық. Бұл, жыныстық рөлдердің жұмыс ортасына таралуынан туындаған деп саналады, яғни жыныстық рөлдер мен күтулердің маңызды емес жерде де көрінуі. Жұмыс орнындағы әйелдер мен еркектер арақатынасы тең болмағанда, жыныстық рөлдердің таралуы орын алады. 1988 жылдың 15 тамызында адвокат Пол Спренгер Лоис Е. Дженсон мен Патрисия С. Космахтың Eveleth Taconite Co. компаниясына қарсы ісін Миннеаполистегі АҚШ аудандық сотына тапсырды. Спренгердің шағымында Eveleth Mines әйелдерге қатысты кемсітушілікке жол бергені және әйелдер үшін жауыздық жұмыс ортасын құрып, оған қолдау көрсеткені айтылды. Компанияның барлық қызметкерлерін жыныстық қысым туралы хабардар етуіне бұйрық берілді. Бірнеше айдан кейін Дулуттан Патрик Дж. МакНалти арнайы сарапшы болып тағайындалды, ол әйелдерге төленуге тиіс зиянды анықтау үшін сот процесін қадағалауға тиіс болды. Зейнеткердегі федералды судья кен компаниясының адвокаттарына барлық әйелдердің өмір бойына қатысты медициналық құжаттарды алуға рұқсат берді. Сотқа дейін талапкерлер жеке өміріне қатысты егжей-тегжейлі сұрақтарға жауап беруге мәжбүр болды. Зиянды өтеу жөніндегі сот процесінің бірінші жартысы 1995 жылдың 17 қаңтарында Дулутта басталды және 10 ақпанға дейін жалғасты. Қысқа үзілістен кейін, 22 мамырда қайта басталды және 13 маусымда аяқталды. 1996 жылдың 28 наурызында МакНалти 416 беттік баяндама жариялады, онда әйелдерді "гистериялық" деп сипаттап, олардың жеке өміріне қатысты мәліметтерді жариялады және оларға әрқайсысына орташа есеппен 10 000 доллар төледі. Алайда, бұл шешімге шағымданылып, 1997 жылдың 5 желтоқсанында Сегізінші апелляциялық сот оны күштен шығарды. Бұл екі жағдайдың негізгі ұқсастығы - екі компанияда жұмыс істейтін әйелдерге көрсетілген жауыздық жыныстық мінез-құлық; екі компаниядағы әйелдер де қалаған емес жыныстық ұсыныстарға, жыныстық граффитиге және басқа да жағдайларға ұшырағанын хабарлады.

Елді мекен

1998 жылдың 23 желтоқсанында сот отырысы басталар алдында он бес әйел "Эвелейт Майнз" компаниясымен 3,5 миллион долларлық келісімге келді. Түпкілікті талапкерлердің бірі Пэт Космах 1994 жылдың 7 қарашасында сот процесі барысында қайтыс болды. Осы іс 2002 жылы жарық көрген "Класстық іс" кітабында және 2005 жылғы "Солтүстік ел" көркем фильмінде көрсетілген.