Кіріспе

Ежелгі Римдегі нәрестелер тағатын амулет. Ежелгі Римде ұл балаларға туылғаннан кейін тоғыз күн өткен соң, медальон сияқты тағылатын булла амулеті сыйға берілетін. Осыған ұқсас заттар Ирландияның кейінгі қола дәуірінен өте сирек табылады.

Римдік буллалар

Римдік буллалар – отбасының мүмкіндігіне қарай, кейде алтын жалатылған, қорғасыннан жасалған құпия нылдар еді. Булла зұлым рухтар мен күштерден қорғану үшін мойынға асылатын медальон ретінде тағылатын. Буллалар отбасының байлығына байланысты түрлі материалдардан жасалған.

Римдік ұлдар

Ерлікке жеткенге дейін римдік ұлдар қорғаныш амулеттері (көбінесе фалликалық нышандар) салынған булла – мойынға тағылатын тізбек пен дөңгелек қалта киетін. Жоғарғы таптың ұлдарының булласы алтыннан жасалса, қалғандары тері мен матадан жасалған. Бос адамның ұлы Рим азаматына айналғанға дейін булла тағып жүрген. Ол "ерлік тогасы" (toga virilis) кимес бұрын балалық шағындағы булласын ата-анасының үй құдайларына (Ларес) тапсыратын. Кейбір қазіргі заманғы зерттеушілер Макробийдің триумфалды генералдың шеруі кезінде таққан амулеті туралы жалғыз айтуын балалық булла да триумф атрибуттарының стандартты бөлігі болғанын көрсететін дәлел деп қарастырады.

Римдік қыздар

Римдік қыз бала булла таға қоймайтын, бірақ үйлену алдынан, балалық шағының ойыншықтарымен бірге алынып тасталғанға дейін лунула деп аталатын басқа бір түрлі бейнелі зат тағатын. Одан кейін ол балалар киімін киюін тоқтатып, әйелдердің римдік киімін кие бастайтын.

Қола дәуірі Ирландия

Ирландияда аз ғана булла табылған; олар римдік нысанына ұқсас болғандықтан "булла" деп аталады. Қазітке дейін табылған ирландиялық буллалар қарапайым металдан – кейде саз балшықтан жасалған, үстіне бүктеліп жабыстырылған алтын қаптамасымен жабылған. Ирландиялық буллалар соңғы қола дәуіріне, шамамен б.з.д. 1150–750 жылдарға жатады. Олар, әдетте, мойынға ілінген, ал тегіс бетінен арқан өткізілген. Булланың корпусы төменгі жағында жартылай шеңбер немесе кері тік бұрыш жасамас бұрын дерлік тік қабырғалы болған. Алтынға геометриялық өрнектер ойып салынған. Олардың тек әшекейлік мақсатта қолданылғандығы немесе амулеттік немесе басқа қызмет атқарғандығы белгісіз. Аз мөлшерде алтын қолданылса да, олар тек элиталық топтардың ғана қолжеткісінде болған.