Кіріспе

Бостон қаласындағы, Массачусетс штатындағы қала маңы темір жол желісі, қазіргі қызмет осы бағытта.

Хайленд тармағы, сондай-ақ Ньютон Хайлендс тармағы деп те аталады, Бостон қаласындағы қала маңы темір жол желісі болды. Ол 1886 жылы Бостон және Олбэни темір жолымен Ньютон қаласының (Массачусетс штаты) өсіп келе жатқан халқына қызмет көрсету үшін ашылды. Желі 1958 жылы жабылып, қазіргі Массачусетс шығанасы көлік басқармасының (MBTA) алдыңғы шебері – Метрополитен транзиттік басқармасына (MTA) сатылды. MTA 1959 жылы оны жеңіл темір жол желісі ретінде қайта ашты, қазір ол Жасыл желінің D тармағы ретінде танымал. Хайленд тармағының алғашқы бөлігі 1848 жылы Бостон және Вурчестер темір жолымен Бостон мен Бруклин арасында салынды. 1852 жылы Нью-Йорк және Нью-Англия темір жолының алғашқы құрылымы Ньютон Үстіңгі Фоллсқа дейін желіні ұзартты. B&A 1883 жылы желіні сатып алып, Риверсайдқа дейін кеңейтіп, оны негізгі желісімен қосты. MTA жеңіл темір жолға қайта құру кезінде желіні электрлендірді. Хайленд тармағын жеңіл темір жол желісіне айналдыру бірнеше жағынан жаңашылдыққа ие болды. АҚШ-та жекеменшік жолаушылар тасымалының көрсетілуі нашарлаған кезде, бұл елдегі үкіметтік орган алғаш рет маршрут бойынша туындаған шығындарға толық жауапкершілікті өз мойнына алды. Бұл сондай-ақ қазіргі кездегі қала маңы темір жол желісін жеңіл темір жолға ауыстырудың жалғыз мысалы еді.

Алдын ала өнімдер

Хайленд тармағы кейіннен кезең-кезеңмен салынды. Бастапқы бөлігі 1848 жылдың 10 сәуірінде ашылған Бостон және Вурчестер темір жолының Бруклин тармағы болды. Бұл желі Бостон және Вурчестер басты желісімен Губернатор-скверден оңтүстікке қарай, Бруклиндегі Бруклин ауылы станциясының қазіргі орнына дейін 2 километрге созылды, аралық станциясы Лонгвуд-авенюде орналасқан. Құрылыс құны шамамен 42 000 АҚШ долларын құрады. Бұрын Бруклинге жолмен ғана жетуге болатын (қазіргі Хантингтон даңғылында ат арбалары 1859 жылы ғана іске қосылды), ал тармақ тез табысқа ие болды. Осы табысқа сүйене отырып, 1849 жылы Бруклиннен батысқа қарай қызмет көрсетуді кеңейту үшін Чарльз өзені тармақ темір жолы құрылды. Желі келесі жылы Ұлы жазықтарға (кейін Нидхемнің бір бөлігі) және 1863 жылы Род-Айленд штатының Вунсокет қаласына дейін созылды. Чарльз өзені тармақ темір жолы Бруклин тармағымен қатар өз жолын салды. 1858 жылдан бастап, Нидхем карьерлерінен Back Bay-ді құрылыс үшін қамыс таспен толтыруға арналған жүк пойыздары желідегі трафик көлемінің басым бөлігін құрады.

Қала маңындағы қызмет

Ньютон қаласының тұрғындары Бостонға көрсетілетін қызметтен қанағаттанбады және 1870 жылдардың басынан бастап Бостон мен Олбани және Нью-Йорк пен Жаңа Англия теміржолдарына қызмет сапасын жақсарту үшін қысым көрсетіп келді, бірақ нәтиже болмады. Олардың ұсыныстарының бірі – NY&NE өзінің Вунсокет желісінің бір бөлігін B&A-ға сату, ал B&A сол арқылы Ньютон-Хайлендс қаласынан Риверсайдқа дейін, Бостоннан Олбаниге дейінгі негізгі желісіне қарай созу болды. Бұл Бостон мен Риверсайд арасында «айналым» немесе «сұлба» құруға мүмкіндік беретін еді. 1882 жылы Ньютон қаласының азаматтары тобы Ньютон айналымдық теміржолын құрды, оның мақсаты Бруклинден Риверсайдқа дейінгі 11 шақырымдық (7 миль) жолды салып, айналымды аяқтау болды. 1883 жылы Нью-Йорк пен Жаңа Англия B&A-ға Бруклин мен Ньютон-Хайлендс арасындағы желіні 411 400 долларға сатты. B&A 5 шақырымдық (3 миль) бөлігін аяқтап, 1886 жылдың 16 мамырында жаңа тармақ желісін ашты. Жолаушылар трафигін көбейту үшін B&A төмен бағамен билеттер ұсынды. Жаңа тармақ желісінде үш жаңа станция ашылды: 1886 жылдың 16 тамызында Уабан; одан кейін Уудленд; және 1888 жылдың желтоқсанында Элиот. Аспинуолл даңғылындағы теміржол өткелі 1892 жылы көпірмен ауыстырылды. 1905–1907 жылдары Бостон мен Олбани теміржолы Ньютон арқылы өтетін негізгі желіде он жыл бұрын жасалған ұқсас жобаны еске алып, тармақ желісіндегі деңгейлік өткелдерді жою жобасын жүзеге асырды. Кейбір жерлерде жолдың биіктігі 3 метрге дейін төмендетілді, бұл жол көліктерінің үстінен өтуіне мүмкіндік берді. Ньютон-Хайлендс және Ньютон-Центр станцияларында төмендетілген жолға сәйкес жаңа деңгейлер салынды. Сол кезде желідегі қызмет тек жолаушылар тасымалына арналды, күніне бір ғана жүк пойзыы жүріп тұрды. 1907 жылы Генри Мелвилл Уитнидің Биконсфилд қонақ үйіне қызмет көрсету үшін Биконсфилд станциясы ашылды. Нью-Йорк орталық теміржолы 1900 жылы B&A-ны негізінен алыс қашықтыққа жолаушылар тасымалы үшін сатып алған. Бірақ желілер дизельдік локомотивтерге ауысқанға дейін, шамамен 1950 жылға дейін бу машиналарымен жұмыс істеді. Бостоннан Риверсайдқа Хайленд тармағы арқылы барған пойыздар негізгі желі арқылы қайтып келді, осылайша «айналым» аяқталды. 1904 жылы саяхатқа 1 сағат 15 минут уақыт кетті. B&A магистралі Бостон мен Риверсайд арасында төрт жолмен салынған, ал 3 және 4 жолдар қала маңындағы пойыздар үшін пайдаланылды. 1906 жылы Нидхэмді кесіп өткеннен кейін Нью-Хейвен Чарльз өзені желісінің көп бөлігін Кук-стрит тоғысының тығындарын болдырмау үшін Форст Хиллз арқылы бағытталды. 1911 жылдан 1914 жылға дейін Нью-Хейвен Нидхэм және Ньютон-Хайлендс арқылы «Нидхэм айналымы» қызметін жүзеге асырды. 1926 жылы Ньютон Лоуэр-Фолс тармағы Риверсайдтың оңтүстігіндегі Хайленд тармағымен біріктірілді. Тармақ желісі 1930 жылға дейін Ньютон Лоуэр-Фолс пен Риверсайд арасында әуе желісімен, ал 1957 жылға дейін локомотивтермен жұмыс істеді. 1950 жылы Хайленд тармағында күніне тек жеті рейс болды. 1940 жылдардың ортасындағы жоспарлаудың келесі кезеңі Нидхэм тармағымен бірге осы түрлендіруді ұсынды. Бұл идея 1950 жылдардың ортасында әртүрлі факторлардың бірігуіне байланысты қайта пайда болды. АҚШ-тағы көптеген теміржолдар үшін жолаушылар тасымалының бизнесі табысты болмады. Бұған бизнесті жүргізудің жоғары құрылымдық шығындары, жұмыс уақытынан тыс сұраныстың төмендеуі және шектеуші ережелер себеп болды. Бостон аймағындағы теміржолдар осы тенденциялардан тыс қалған жоқ және онжылдықтың соңына қарай ақша жоғалтқан жолаушылар тасымалын тоқтатуға немесе азайтуға тырысты. Метрополитен транзит басқармасы (MTA) алғаш рет 1956 жылы 9 миллион долларға бағаланған Хайленд тармағын сатып алып, оны жеңіл теміржол желісі ретінде қайта құруды ұсынды. MTA жобаға қызығушылық танытты, өйткені ол жылдам транзит қызметін тез және арзан кеңейте алатын. 1958 жылдың 31 мамырында Нью-Йорк орталық станциясы күніне жеті рет келіп, тоғыз рет шығып тұратын пойыздарды тоқтатқанда, филиалға күн сайын келетін жолаушылар саны 2200-ге дейін төмендеді. MTA 1958 жылдың 24 маусымында Бостон мен Олбаниден Хайленд филиалын 600 000 долларға сатып алды. MTA бұл әрекетті жасағанда, Бостон және Мэн теміржолы Солтүстік станциядан шығатын желілерінде қызмет көрсетуді қысқартып отырды және Нью-Йорк, Нью-Хейвен және Хартфорд теміржолы Олд Колони теміржолы желілерінде барлық қызметті тоқтатумен қорқытты. Жаңа жеңіл теміржол желісінің құрылысы 1958 жылдың 10 шілдесінде басталды. Кенмор скверінің батысында орналасқан Beacon Street Line туннелімен жалғасу үшін 351 метрлік (1150 фут) жаңа туннель салынды. Барлық бұрынғы станциялар орнында автомобиль тұрақтары бар трамвай станциялары салынды; Риверсайд және Вудленд станциялары оңтүстік-шығысқа қарай көшірілді. Қосымша құрылысқа Риверсайдтағы депо, айналым, автобус паркі және Резервуардағы бар депомен байланыс кірді. Сондай-ақ, Парк Драйвта қосымша станция салынды және Оңтүстік Бостон электр станциясында жаңа подстанциясы бар әуе электр желісі салынды. Жоба «жоспардан бұрын және бюджеттен төмен» аяқталды, ал жолаушылар саны күтілгеннен асып түсті. Электрлік трамвайлардың жылдам үдеуі Бостоннан Риверсайдқа дейінгі саяхатты (35 минутқа қарсы 40 минут) ауыстырылған конвенциялық пойыздардан гөрі жылдамдатуға мүмкіндік берді. АҚШ бойынша басқа да мемлекеттік органдар жолаушылар тасымалын субсидиялап отырған кезде, бұл сол кезде жеке операцияның барлық құнын мемлекеттік органның өзі мойнына алған жалғыз мысал және теміржол желісін жеңіл теміржолға айналдырудың жалғыз жағдайы болды. 1960 жылы желі Бостон қаласының орталық бөлігіндегі сағат шыңындағы тығындарды жеті пайызға азайтуға мүмкіндік береді деп есептелді. 1967 жылы MBTA (1964 жылы MTA-ны алмастырған) жүйелік ребрендинг аясында желіні D желісі деп белгіледі. D желісінің жер үсті бөлігіндегі жолаушылар саны 1959 жылдан бері салыстырмалы түрде тұрақты болып келеді – 2010-2011 жылдардағы есептеуде күндізгі орташа 24 632 жолаушы тасымалданды. Хайленд тармағының қысқа бөліктері 1970 жылдарға дейін екі бағытта да жүк тасымалы үшін сақталды. Ньютон Лоуэр-Фолс пен Риверсайд арасындағы Лоуэр-Фолс тармағы 1972 жылдан кейін қызметтен шығарылды, Риверсайдтағы депоның қысқа бөлігі ғана қалды; тармақ 1976 жылы ресми түрде тоқтатылды.

Бағыт

Хайленд тармағы Фенвей паркіне іргелес Бруклин қиылысында Бостон және Олбани негізгі желісінен бөлінді. Одан бастап тармақ Бруклинге қарай оңтүстік-батысқа қарай жалғасты. Осы бөлігінде тармақты "Зұмбақ мойыншеке" (Emerald Necklace) көлеңкелеп тұрды, ол толыққан толық аяқталмаған парктер мен су жолдарының кешені. Бруклиннен кейін жол батысқа бұрылып, Лақты өзенін (Muddy River) артта қалдырды. Честнат Хиллде желі 1870 жылы ашылған Честнат Хилл суқоймасының оңтүстігінен өтті. Ньютон орталығында одан да жақын кездесу болды, онда желі Кристалл көлінен бірнеше метр қашықтықта өтті. 1905–1907 жылдарғы деңгейлік қиылыстарды жою жобасы осы аймақтағы желіні көлдің бетінен жоғарырақ деңгейге түсірді. B&A су тасқыны қаупін азайту үшін дренаждық жүйені орнатты. Ньютон-Хайлендсте Нью-Йорк және Жаңа Англия темір жолы Кук-стрит қиылысында Вунсокетке қарай бұрылды. Хайленд тармағы B&A негізгі желісіне қайта бұрылып, Уабан арқылы солтүстік-батысқа қарай жүрді. Ол Бостоннан 20 шақырым (12.25 миль) қашықтықтағы Риверсайд қиылысында негізгі желіге қосылды. 1867 жылдан бері B&A-мен байланысы бар және 1881 жылы темір жол үшін Оберндал станциясын жобалаған архитектор Генри Хобсон Ричардсонға B&A үшін бірнеше станцияны жобалау тапсырылды. Оларға Ньютон-Хайлендс арқылы жаңа бөлімде ашылған үш станция (Элиот, Уабан және Вудленд), сондай-ақ қазіргі Честнат Хилл станциясы үшін жаңа ғимарат (1884 жылы аяқталды) кірді. Үш жаңа станция сол кездегі сирек қоныстанған аймақтарға жылжымайтын мүлік құрылысын тартуға арналған. 1886 жылы Ричардсон қайтыс болғаннан кейін, оның Shepley, Rutan and Coolidge фирмасы B&A үшін бірқатар қосымша станцияларды жобалады, олардың бірнешеуі Хайленд тармағы үшін болды. Оларға 1887 жылы Ньютон-Хайлендс, 1888 жылы Резервуар, 1891 жылы Ньютон-Центр, 1892 жылы Бруклин-Хиллс, 1894 жылы Лонгвуд және 1894 жылы Риверсайд станцияларының алтысын алмастыру кірді. Бастапқыда олардың көпшілігі пейзаж сәулетшісі Фредерик Лоу Олмстедтің жобалауымен жасалған. Бұл жаңарту бағдарламасында 1870 жылғы Бруклин станциясы ескерілмеді, оны 1902 жылы Чарльз Малфорд Робинсон "көңілін қалдыратын, бұрынғы күнгі кірпіш құрылыс" деп сынады. Жеңіл рельстік көліктің жаңаруы кезінде көптеген станциялар қосымша тұрақ орындарын жасау үшін бұзылды. Дегенмен, төрт құрылым сақталды: Ньютон орталығындағы, Ньютон-Хайлендстегі және Вудлендтегі станция ғимараттары, сондай-ақ Ньютон орталығындағы багаж және экспресс ғимаратының бір бөлігі. Ньютон орталығы мен Ньютон-Хайлендстегі құрылыстар бизнестер пайдаланады, ал Вудленд станциясы гольф алаңына қойма ретінде қолданылады.