Кіріспе
Бангладештегі өзен Ямуна өзені (Джомуна) – Бангладештің үш негізгі өзенінің бірі. Бұл Тибеттен бастау алып, Үндістан арқылы ағып, оңтүстік-батысқа қарай Бангладешке құятын Брахмапутра өзенінің төменгі ағысы. Ямуна оңтүстікке қарай ағады және Гоалундо қақпасының жанында Падма өзеніне (Подда) қосылады, кейін Чандпур маңында Мегха өзенімен бірігеді. Содан кейін Мегха өзені ретінде Бенгал шығанағына құяды. Брахмапутра-Ямуна – торапталған өзеннің классикалық мысалы және арналардың жылжуы мен бұзылуға өте сезімтал. Ол көптеген құмды тілдермен бөлінген, бір-бірімен байланысқан каналдар желісімен сипатталады. Бенгал тілінде "чар" деп аталатын құмды тілдер тұрақты орында болмайды. Өзен оларды бір жылы жинап алады, көбінесе кейін жойылады, ал келесі жаңбырлы маусымда қайтадан орналасады. Жағалау мен шөгінділердің эрозиясы және қайта шөгінділену процесі үнемі жүріп тұрады, бұл Сираджганж және Пабна аудандары мен Мьменсинг, Тангайл және Дакка аудандары арасындағы шекараны нақты белгілеуді қиындатады. Құмды тілдің жойылуы немесе жаңа құмды тілдің пайда болуы зорлық-зомбылыққа және сот дауларына себеп болады. Ямуна мен Падма өзендерінің қосылысы ерекше тұрақсыз, және 1972 мен 2014 жылдар аралығында оңтүстік-шығысқа он төрт шақырымнан астам жылжуы дәлелденген.
The Jamuna River ( Jomuna) is one of the three main rivers of Bangladesh. It is the lower stream of the Brahmaputra River, which originates in Tibet as Yarlung Tsangpo, before flowing through India and then southwest into Bangladesh. The Jamuna flows south and joins the Padma River (Pôdda), near Goalundo Ghat, before meeting the Meghna River near Chandpur. It then flows into the Bay of Bengal as the Meghna River. The Brahmaputra Jamuna is a classic example of a braided river and is highly susceptible to channel migration and avulsion. It is characterised by a network of interlacing channels with numerous sandbars enclosed between them. The sandbars, known in Bengali as chars, do not occupy a permanent position. The river deposits them in one year, very often to be destroyed later, and redeposits them in the next rainy season. The process of bank and deposit erosion together with redeposition has been going on continuously, making it difficult to precisely demarcate the boundary between the districts of Sirajganj and Pabna on one side and the districts of Mymensingh, Tangail and Dhaka on the other. The breaking of a char or the emergence of a new one is also a cause of much violence and litigation. The confluence of the Jamuna and the Padma rivers is unusually unstable and has been shown to have migrated southeast by over fourteen kilometres between 1972 and 2014.
Курс
Бангладеш республикасында Брахмапутра өзеніне оның ең ірі салаларының бірі – Тиста (Тейста) өзені қосылады. Джеймс Реннелл 1764 және 1777 жылдар аралығында зерттеулер жүргізіп, карталар жасады. Оның карталары Бенгалияның ең ерте нақты карталарының бірі болып саналады. Бұл карталарда Тиста өзені Солтүстік Бенгалия арқылы бірнеше салаға бөлінеді: Пунарбхаба, Атрай, Каратёя және т.б. Бұл салалардың барлығы төменде Махананда өзенімен бірігіп, Хоорсагар аталады және соңында қазіргі Гоалундоға жақын Жафаргандж қаласы тұсында Ганг өзеніне құяды. Хоорсагар өзені бүгінде де бар, ол Баралдың (Ганг өзенінің арнасы), Атрай, Ямуна немесе Ямунесуари (қазір Брахмапутра ағып жатқан негізгі Ямуна емес) және Каратёя өзендерінің біріккен сағасы болып табылады. Бірақ ол Гангке құя салмай, Гоалундоға жақын Падмамен бірігетін негізгі Ямунаға құяды. Тистадан төмен Брахмапутра екі салаға бөлінеді. Батыс саласы, өзен ағысының көп бөлігін қамтиды, оңтүстікке қарай Жамуна (Жомуна) аталып, төменгі Гангпен бірігіп, Падма өзені (Подда) деп аталады. Шығыс саласы, бұрын үлкен болған, бірақ қазір әлдеқайда кішкентай, төменгі немесе Ескі Брахмапутра (Бромхопутро) деп аталады. Ол оңтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Дакка маңындағы Мегхна өзенімен қосылады. Падма мен Мегхна Чандпур маңында бірігіп, Бенгал шығанағына құяды. Өзеннің осы соңғы бөлігі Мегхна деп аталады. Бұрын Брахмапутраның төменгі арнасы өзгеше болған және Жамалпур мен Мйменсинг аудандары арқылы өтіпті. 1762 жылдың 2 сәуірінде болған күшті жер сілкінісі кезінде Бхадурабад тұсындағы Брахмапутраның негізгі арнасы оңтүстікке қарай өзгеріп, Мадхупур аймағының тектоникалық көтерілуі нәтижесінде Ямуна арнасы ашылған. Ямуна өте кең өзен. Жаңбыр маусымында жағалаудан жағалауға дейін кеңдігі зор болады. Тіпті құрғақ маусымда су деңгейі төмендеген кезде де, ені кем емес. 1996 жылға дейін Ямуна астана Дакка мен Бангладештің солтүстік бөлігі, Раджшахи дивизиясы арасында тікелей жол байланысын орнатуға кедергі келтірді. Бұл мәселе "Ямуна" көп мақсатты көпірінің салынуымен шешілді. Ямуна сонымен қатар өте маңызды су жолы болып табылады. Ол үлкен жүк және жолаушылар кемелерімен жыл бойы жүзуге қолайлы. 1947 жылы Бенгалия бөлінуіне дейін жолаушылар кемелері Үндістанның Ассам штатындағы Дибругархқа дейін қатынайтын. Қазіргі уақытта Пабна ауданынан Мйменсинг, Тангайл және Дакка аудандарына екі паром қызметі бар. Бангладеш темір жолы Сираджганж мен Джаганнатхганж арасында паром қызметін ұйымдастырады. Пабнадағы Нагарбари мен Даккадағы Арича арасындағы тағы бір паром қызметін C & B департаменті басқарады.
The Jamuna was a barrier in establishing a direct road link between the capital Dhaka and northern part of Bangladesh, better known as Rajshahi Division, until 1996. This was mitigated by the completion of the Jamuna Multi purpose Bridge. The Jamuna is also a very important waterway. It is navigable all year round by large cargo and passenger steamers. Before the Partition of Bengal in 1947, passenger steamers used to ply up to Dibrugarh in the state of Assam in the Indian Union. At present two steamer ferry services link the district of Pabna with the districts of Mymensingh, Tangail and Dhaka. The Bangladesh Railway maintains a ferry service between Sirajganj and Jagannathganj in Mymensingh. The other ferry service between Nagarbari in Pabna and Aricha in Dhaka is run by the C & B Department.