Кіріспе

Кардифф қаласының ауданы және қауымдастығы, Уэльс. Эли (Trelái – tref, қала + Afon Elái, Эли өзені) – Уэльстің Кардифф қаласындағы аудан және қауымдастық. Ол Каубридж жолының батысының солтүстігінде жатыр. Оңтүстік шекарасын Caerau белгілейді, ал шығыс және ішінара солтүстік шекарасын Эли өзені анықтайды.

Рим дәуірі

Рим дәуірінде Элиде ескі жарыс жолының жанында римдік вилла және темір балқыту ошағы болған, мүмкін, болатты қатайту үшін марганец пайдаланылған. Бұл жерден Кардифф римдік бекінісіне және шығысқа қарай Ньюпортқа дейін жалғасатын римдік жол өткен деп саналады.

19 ғасыр

1855 жылы алғашқы жылқы жарысы Ұлы Хит жарыс алаңының орнына Эли жарыс алаңында өтті. 1880 жылдардың басындағы карта Элидің ежелгі ауылының Кардиффтің қалған бөлігінен қаншалықты оқшауланған екенін көрсетеді. Эли Коммоны арқылы Кардиффке бару жолындағы әңгімелерде шұңқырлар, жатып демалуға орынның жоқтығы және жаяу жүріп барудың қорқынышты екендігі айтылады. Элидің көп бөлігі Кардифф халқын азықтандыруға арналған егістік жер болып қалды. Теміржол станциясы жақында ғана салынған еді, бұл аймақтың жаппай тұрғын үйлер салуға мүмкіндігін арттырды. Каубридж Роуд Исттегі «Эли Индустриалдық мектебі» Кардиффтен келген жетім балаларға арналған. Ол 1863 жылдан бастап «мүсір балаларды» қабылдау үшін ашылған. Бұл Виктория дәуірінің өнімі болды, жұмыс үйінің салдарынан, әлеуметтік жағдайы нашар балаларға көңіл бөлініп, жауапкершілік сезімі артып, 1903 жылы мектеп жабылып, ересектерге арналған жұмыс үйіне айналдырылды (бірақ бұл мақсатта пайдаланылмады), және «Эли Лодж» деп аталды. Балалар «Эли үйлері» деп белгіленген жерлерде тұрды. Бірнеше жылдан кейін мектеп бұзылып, сол жерге жұқпалы ауруларды оқшаулау бөлімі салынды. Бұл жер бұрын Плимут графына тиесілі болған, ол жерде алкоголь сатуға тыйым салған. Сондықтан, басқа да ұқсас жағдайдағы жерлер сияқты, ескі егістіктің шекарасын аймақтағы қоғамдық орындардың орналасуы бойынша шамамен анықтауға болады. Жақын жерлерден бизнесті тарту үшін, мекемелер Елидің ішінде емес, оған мүмкіндігінше жақын салынатын (жергілікті мекемелер шын мәнінде Каерау және Фэрвотерде орналасқан).

20 және 21 ғасырлар

І дүниежүзілік соғыстан кейін "батырларға лайық үйлер" қамтамасыз ету үшін 1920 жылдары Элиде тұрғын үйлерді жедел салу басталды. Бұл Кардиффтің орталық қаласындағы шалап аудандарынан келген адамдарды қайта орналастыру үшін кеңес үйлерін салумен байланысты болды. Эли ат жарыс жолының трибунасы 1937 жылы өртеніп, 1939 жылы жабылды. Эли ауруханасы – 1960 жылдары зорлық-зомбылыққа қатысты айыптаулар тудырған ірі психиатриялық аурухана. Соңғы тергеу нәтижесінде Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінде психикалық денсаулық сақтау саласында реформалар жасалды. Аурухана 1996 жылы жабылды. Аймақ көбінесе қылмыс деңгейі мен тұрмыс жағдайы тұрғысынан Кардиффтің ең қолайсыз аудандарының бірі саналады. Бірақ Эли тұрғындары бұл беделді жоюға тырысады, себебі бұл өте үлкен, біріккен қауымдастық. 1991 жылдың қыркүйегінде аймақта тәртіпсіздіктер болды, оның барысында дүкендер мен үйлер қиратылып, өртке ұшырады. Бұл тәртіпсіздіктер сол кезде ел бойынша болған бірнеше тәртіпсіздік толқындарының бірі болды, олардың салдарынан көптеген зиян келтіліп, жандар зардап шекті. Бұл дау-жанжал Уилсон көшесіндегі дүкен иелерінің арасында нан сату құқығын бөлісу мәселесінен туды. Элидегі кейбір ғимараттар кейінірек жаңадан жаңарту жобалары аясында бұзылды. 1993 жылдың маусым айында 45 жастағы бұрынғы болатшы Лес Рид, жолдағы бағананы қиратып жатқан жастарға қарсылық білдіргеннен кейін өлтірілді. Кейіннен үш жергілікті жас Ридті өлтіргені үшін кінәлі деп танылып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды, ал төртіншісі адам өлтіруден босатылып, кісі өлтіруге кінәлі деп танылды және оған жеңіл жаза берілді. Ридтің досы Филип Талл да шабуылға ұшырады, бірақ аман қалды. 1994 жылдың наурыз айында өткен сот процесінде топтың үш мүшесінің бұрын зорлық-зомбылық жасағаны үшін сотталғаны белгілі болды, оның ішінде біреуі 1991 жылы Ридтің ұлы Мартинге дене жарақаттары салғаны үшін сотталған. Осы кезде "The Independent" газеті аймақтағы жұмыссыздық деңгейі 30% асып кеткенін (ұлттық орташа көрсеткіштен кем дегенде үш есе жоғары) және автокөлік қылмыстары мен бандиттік соғыстар мәселесі күшті екенін хабарлады. 2023 жылдың 22-23 мамыр түнінде аймақта тәртіпсіздіктер болды, себебі екі жасөспірім жігіт, Кирис Салливан мен Харви Эванс, отырған электр велосипедінің апатқа ұшырауынан қаза тапты.

Көлік

Каубридж жолы Батыс (A48) – Эли арқылы өтетін басты жол, ол шығысқа қарай Кантон мен Кардифф қаласының орталығына, ал батысқа қарай Батыс Көперістегі Калверхаус Кросс түйіскен жеріне дейін созылады. Параллельді Гранд-авеню Каубридж жолын батыстан Элидің солтүстік аудандарымен байланыстырады. Элиде 17 және 18 (Capital City Red) номерлі Кардифф автобустары жұмыс істейді, олар Кардифф қаласының орталығындағы Вуд-стриттен Кантон және Каерау арқылы әр 10 минут сайын қатынайды. Солтүстік Элиге 12 және 13 номерлі автобустар да қызмет көрсетеді, олар батысқа қарай Калверхаус Кросс және шығысқа қарай Треморфада аяқталады. Кардифф автобустарының 96, 101 және 102 номерлері, First Cymru X2 және Easyway 322 қызметтері де бұл аймаққа қызмет көрсетеді. Ең жақын станция – Фейрвотердегі Ваун-Грон паркі. 1962 жылы жабылған Эли теміржол станциясы Оңтүстік Уэльс магистральдық желісінде орналасқан.

Сайлау округі

Эли – Кардифф қаласының сайлау округі және қауымдастығы. Бұл аймақта әлеуметтік кеңес жоқ. Эли сайлау округі Кардифф Батыс парламенттік округіне кіреді және 2001 жылдан бері Лейбористік партиясынан Кевин Бреннан депутаты ұсынып келеді. Ол солтүстік-батыста Фэрвотермен, оңтүстікте Каэраумен (бірақ Төменгі Элидің бір бөлігі техникалық тұрғыдан Каэрау сайлау округіне, сондай-ақ Трелай (Эли) паркі де кіреді); батыста Калверхаус Кросспен және оңтүстік-батыста Гламорган алқабымен шектеседі. Кеңестегі үш орынның барлығы Еңбек партиясының бекем бақылауында, ал ұзақ жылдар бойы осы округтің өкілі болған Рассел Гудвей бұрынғы кеңес басшысы болған. Бірақ 2004 жылы Еңбек партиясы Либералдық демократтарға жеңілген кезде Гудвей өзінің орынды бар болғаны 62 дауыспен сақтап қалды. Эли сайлау округі Каубридж Роуд Весттің солтүстігіндегі аумақты, ал Каэрау сайлау округі Каубридж Роуд Весттің оңтүстігіндегі аумақты құрайды. Дегенмен, Каэраудың Эли аймағының бір бөлігі деген жалған түсінік бар.

Ыңғайлылықтар

Элиде бірнеше сауда орталықтары бар. Екі ірі супермаркет (Aldi және Farmfoods) жақын маңдағы Тресдер Уэйде, Каубридж Роуд Весттің жанында орналасқан. Tesco Express және Vets4Pets екеуі де Каубридж жолында, Батыс демалыс орталығының жанында. Аймақта сонымен қатар үлкен Lidl дүкені, Home Bargains және Caerau Lane көшесінде шағын Lloyds дәріханасы бар. Көптеген шағын дүкендер мен жергілікті бизнестер, әсіресе Уилсон жолы мен Гранд-авенюде орналасқан; екі көшеде де Greggs дүкенін кездестіруге болады, ал басқа да желілік дүкендерді Каерау ауданында, мысалы B&Q-да табуға болады.

Қоғамдық үйлер

Бұл аймақта екі паб бар, Highfields Inn (Каеруде) және Cowbridge Road West көшесіндегі Culverhouse. Эли көпірінің жанындағы Эли әлеуметтік және спорт клубы, Төменгі Элидегі Риверсайд террасасындағы Эли Корольдік әуе күштері қауымдастығы, Гламорган Вондерерс RFC клуб үйі (Гламорган Вондерерс RFC мекенжайы) және Уилсон жолының төменгі бөлігіндегі Кардифф Вест-Энд әлеуметтік клубы сияқты көптеген әлеуметтік клубтар бар. Жасмин кәсіпкерлік орталығы Cowbridge Road West көшесіндегі өрт сөндіру станциясының қасында орналасқан.