Андре Жоливе: Француз композиторының өмірі мен шығармашылығы
André Jolivet
Андре Жоливе (1905-1974) – француздық композитор, өнерге берілгендігімен, акустикалық зерттеулермен және ежелгі музыкалық аспаптарға қызығушылығымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз композиторы (1905–1974)
French composer (1905–1974)
Андре Жоливе (8 тамыз 1905 – 20 желтоқсан 1974) – француз композиторы. Француз мәдениеті мен музыкалық ой-пікіріне берілгендігімен танымал Жоливе акустика мен атональділікке, сондай-ақ ежелгі және заманауи музыкалық ықпалдарға, әсіресе көне дәуірде қолданылған аспаптарға қызығушылық танытты. Ол түрлі ансамбльдер үшін сан алуан формада шығармалар жазды.
André Jolivet (ɑ̃dʁe ʒɔlivɛ; 8 August 1905 – 20 December 1974) was a French composer. Known for his devotion to French culture and musical thought, Jolivet drew on his interest in acoustics and atonality, as well as both ancient and modern musical influences, particularly on instruments used in ancient times. He composed in a wide variety of forms for many different types of ensembles.
Өмір
Андре Жоливет 1905 жылғы 8 тамызда Парижде, Монмартрдағы Версиньи көшесінде Виктор Эрнест Жоливет пен Мадлен Пероның ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесі суретші, анасы пианист болған. Жоливет өмірінің басында-ақ өнерге қызығушылық танытып, 14 жасында сурет салу және виолончель сабақтарын бастады. Бірақ, ата-анасы оны мұғалім болуға ынталандырды, ол мұғалімдер колледжінде оқып, Парижде бастауыш мектепте сабақ берді (арасында үш жыл әскери қызметте өтті). Дегенмен, оның бір мұғалімі Жоливеттің музыкада болашағы бар деп сенді, оны композициямен шұғылдануға батыл түртті және оны Жоливеттің композиция бойынша алғашқы ұстазы Пол Ле Флеммен таныстырды. Ле Флем Жоливетке классикалық гармония мен контрапункттың берік негізін қалады. Арнольд Шенбергтің алғашқы концертін тыңдағаннан кейін Жоливет атональды музыкаға қызығушылық танытты, содан кейін Ле Флемнің ұсынысымен Эдгард Варестің жалғыз еуропалық шәкірті болды, ол музыкалық акустика, атональды музыка, дыбыс массалары және оркестрлеу туралы білімін оған жеткізді. 1936 жылы Жоливет композиторлар Оливье Мессьен, Жан Ив Даниэль Лесур және Ив Бодрьемен бірге «La jeune France» тобын құрды. Бұл топ алдыңғы қатардағы камералық музыка қоғамы «La Spirale»-ден өркендеді, оны Жоливет, Мессьен және Даниэль Лесур өткен жылы құрған болатын.
André Jolivet was born on 8 August 1905, at rue Versigny in Montmartre, Paris, the son of Victor Ernest Jolivet and Madeleine Perault; his father an artist, his mother a pianist. Jolivet developed an interest in the arts early in his life, taking up painting and cello lessons at the age of 14. However, he was encouraged by his parents to become a teacher, going to teachers' college and teaching primary school in Paris (taking three years in between to serve in the military). One of his own teachers, however, believed Jolivet had a future in music, strongly encouraged him to pursue composition, and introduced him to Paul Le Flem, Jolivet's first teacher in composition. Le Flem gave Jolivet a firm grounding in classical forms of harmony and counterpoint. After hearing his first concert of Arnold Schoenberg, Jolivet became interested in atonal music, and then on Le Flem's recommendation became the only European student of Edgard Varèse, who passed on his knowledge of musical acoustics, atonal music, sound masses, and orchestration. In 1936 Jolivet co founded the group La jeune France along with composers Olivier Messiaen, Jean Yves Daniel Lesur, and Yves Baudrier, who were attempting to re establish a more human and less abstract form of composition. La jeune France developed from the avant garde chamber music society La Spirale, formed by Jolivet, Messiaen, and Daniel Lesur the previous year.
Жеке өмір
Жоливет екі рет үйленді, алғаш 1929 жылы скрипкашы Мартин Барбильонмен; олардың Франсуаз Мартин (1930–2004) деген қызы болды. 1933 жылы ол Хильда Гюигейге (сондай-ақ Гуиге деп те жазылады) үйленді (1906–1996), және олардың үш баласы болды: Пьер Ален (1935–2005), Кристин (1940 ж.т.), және Мерри (1943–2014).
Jolivet married twice, firstly violinist Martine Barbillion in 1929; they had a daughter, Francoise Martine (1930–2004). In 1933, he married Hilda Ghuighui (also spelt Guigue) (1906–1996), and they had three children, Pierre Alain (1935–2005), Christine (b. 1940), and Merri (1943 2014).
Өлім
Жоливе 1974 жылы Парижде 69 жасында қайтыс болды, "Белгісіз солдат" операсын аяқтап үлкермей кетті. Ол Монмартр зиратында композитор Анри Согеге жақын жерге (27-бөлім, Гектор Берлиоздың қабірінің жанында) жерленді.
Jolivet died in Paris in 1974 aged 69, leaving unfinished his opera Le Soldat inconnu. He was buried at Montmartre Cemetery next to the composer Henri Sauguet (section 27, near the grave of Hector Berlioz).
Мансап
Жоливеттің эстетикалық идеалдары оның мансабы бойында көптеген өзгерістерге ұшырады. Жасөспірім кезіндегі алғашқы тілегі – театрға музыка жазу еді, бұл оның алғашқы композицияларына, соның ішінде балетке арналған музыкаға ықпал етті. Клод Дебюсси, Пол Дюкас және Морис Равел 1919 жылы олардың шығармаларының концертін тыңдағаннан кейін оның келесі шабыты болды; ол Ле Флеммен бірге оқуға кетпес бұрын мұғалім болу үшін оқыған кезде бірнеше фортепианолық шығармалар жазды. Шенберг пен Варезе композитор ретінде қалыптасуының алғашқы кезеңінде айқын көрінді, оның стилі атональділік пен модернистік идеяларға көп сүйенді. "Сиқырлы кезеңнің" бастауы – Мана (1933) – алты бөлімнен тұратын фортепианолық шығарма, әр бөлімі Варезе АҚШ-қа көшу алдында оған қалдырған алты заттың атына қойылған. Жоливеттің композитор ретіндегі мансабы бойындағы мақсаты – «музыкаға оның бастапқы, ежелгі мағынасын қайтару, ол адамдар тобының діни сенімдерінің сиқырлы, дүрбілігімен берілген көрінісі болған кезде» еді. Мана, тіпті оның алғашқы жетілген туындыларының бірі ретінде, осының айғағы; Жоливе скульптураларды фетиш нысандары деп санады. Оның кейінгі шығармалары музыканың бастапқы мағынасын және оның эмоционалдық, ритуалдық және мерекелік өрнек беру қабілетін іздеуді жалғастырды. 1945 жылы ол «нағыз француз музыкасы Стравинскийге ешқандай қарыз емес» деп жариялаған мақала жариялады, бірақ екі композитор да өздерінің шығармаларында ежелгі музыканың тақырыптарын кеңінен пайдаланды; Жоливет және «Жаңа Франция» неоклассицизмді механикалық және прогрессивті емес, оның орнына рухани стильдегі композицияға басымдық берді. Содан кейін, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жоливет атональділіктен аулақ болып, тоналды және лирикалық стильдегі композицияға бет бұрды. Осы қарапайым стильде бірнеше жыл жұмыс істегеннен кейін, ол Dolorès, ou Le miracle de la femme laide (1942) комикалық операсын және Guignol et Pandore (1943) балетын жазды. Ол осы және оның бұрынғы тәжірибелік жұмысы арасындағы шартты келісімге келді. 1945 жылы жазылған Бірінші фортепианолық соната екі стильдің де элементтерін көрсетеді. Театрға жазуға деген жастық арманына қол жеткізе отырып, Жоливет 1945 жылы Comédie Française музыкалық директоры болды, ол 1959 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ол Мольер, Расин, Софокл, Шекспир және Клодельдің пьесаларына музыка жазды, барлығы 14 шығармаға жетті. Ол концерттік зал үшін де шығармалар жазып, әлемді аралап, Египет, Таяу Шығыс, Африка және Азиядан мәтіндер мен музыканы өзінің ерекше француз стиліне бейімдеді. 1950-1960 жылдары Жоливет түрлі аспаптарға – труба, фортепиано, флейта, арфа, фагот, соққы аспаптары, виолончель және скрипкаға – бірнеше концерттер жазды. Бұл шығармалар жоғары бағаланғанымен, олардың барлығы орындаушылардан виртуоздық техникалық шеберлікті талап етеді. Жоливет сондай-ақ ондос Мартенотқа арналған туынды жазған аз ғана композиторлардың бірі, ол ерте электрондық аспап, ол аспаптың ойдағыдай жұмыс істеуіне 19 жыл өткеннен кейін, 1947 жылы оған арналған концертті аяқтады. Жоливет 1959 жылы Экс-ан-Прованста Француз музыкалық гуманизм орталығын құрды, ал 1961 жылы Париж консерваториясында композициядан сабақ берді. Жоливеттің музыкасының жазбалары Stradivarius, Erato, Naxos және BIS лейблдерінде шығарылады.
Jolivet's aesthetic ideals underwent many changes throughout his career. His initial desire as an adolescent was to write music for the theater, which inspired his first compositions, including music for a ballet. Claude Debussy, Paul Dukas, and Maurice Ravel were to be his next influences after he heard a concert of their work in 1919; he composed several piano pieces while training to become a teacher before going to study with Le Flem. Schoenberg and Varèse were strongly evident in his first period of maturity as a composer, during which his style drew heavily upon atonality and modernistic ideas. Mana (1933), the beginning of his "magic period", was a work in six parts for piano, with each part named after one of the six objects Varèse left with him before moving to the United States. Jolivet's intent as a composer throughout his career was to "give back to music its original, ancient meaning, when it was the magical, incantatory expression of the religious beliefs of human groups." Mana, even as one of his first mature works, is a reflection of this; Jolivet considered the sculptures as fetish objects. His later writing continued to seek the original meanings of music and its capacity for emotional, ritual, and celebratory expression. In 1945 he published a paper declaring that "true French music owes nothing to Stravinsky", though both composers drew heavily upon themes of ancient music in their work; Jolivet and La jeune France rejected neoclassicism in favor of a less mechanical and progressive and instead a more spiritual style of composition. Later, during World War II, Jolivet shifted away from atonality and toward a more tonal and lyrical style of composition. After a few years of working in this more simplistic style, during which time he wrote the comic opera Dolorès, ou Le miracle de la femme laide (1942) and the ballet Guignol et Pandore (1943), he arrived at a compromise between this and his earlier more experimental work. The First Piano Sonata, written in 1945, shows elements of both these styles. Finally realizing his youthful ambition to write for the theater, Jolivet became the musical director of the Comédie Française in 1945, a post he held until 1959. While there he composed for plays by Molière, Racine, Sophocles, Shakespeare, and Claudel, scoring 14 works in total. He also continued to compose for the concert hall, often inspired by his frequent travels around the world, adapting texts and music from Egypt, the Middle East, Africa, and Asia into his distinctly French style. During the 1950s and 1960s, Jolivet wrote several concertos for a variety of instruments including trumpet, piano, flute, harp, bassoon, percussion, cello, and violin. These works, while highly regarded, all demand virtuosic technical skill from the performers. Jolivet is also one of the few composers to write for the ondes Martenot, an early electronic instrument, completing a concerto for it in 1947, 19 years after the instrument's invention. Jolivet founded the Centre Français d'Humanisme Musical at Aix en Provence in 1959, and in 1961 went to teach composition at the Paris Conservatoire. Recordings of Jolivet's music appears on the labels Stradivarius, Erato, Naxos, and BIS.