Кіріспе
Баози немесе бао – әртүрлі қытай және қытай әсеріне түскен тағамдардағы ашытқымен қамыры көтерілген, іші толтырылған нанның бір түрі. Ішкі толтырылымында (ет немесе вегетариандық) және дайындалу әдісінде көптеген нұсқалары бар, бірақ көбінесе буда пісіріледі. Олар Солтүстік Қытайдың мантуының бір түрі. Қытайдың көп бөлігінде екі түрі кездеседі: Dàbāo (大包, "үлкен бао"), диаметрі шамамен см, жеке-жеке беріледі және көбінесе алып кету үшін сатып алынады. Екінші түрі – Xiǎobāo (小包, "кішкентай бао"), ені шамамен см, көбінесе мейрамханаларда желінеді, бірақ оны алып кету үшін де сатып алуға болады. Әрбір тапсырыс 3-тен 10-ға дейін данадан тұратын буға арналған ыдыстан құралады. Баозиді мақтап жеу үшін сірке су немесе соя соусы құйылған кішкентай керамикалық ыдыс беріледі, сонымен қатар үстелде әртүрлі бұрыш және сарымсақ пасталары, майлар немесе тұндырмалар, жаңа кориандр мен пияз, кунжут майы және басқа да дәмдеуіштер ұсынылады. Баози Қытайдың барлық аймақтарында танымал және қытай диаспорасы арқылы көптеген елдердің асханаларына енген.
Baozi , or simply bao, is a type of yeast leavened filled bun in various Chinese cuisines. There are many variations in fillings (meat or vegetarian) and preparations, though the buns are most often steamed. They are a variation of mantou from Northern China. Two types are found in most parts of China: Dàbāo (大包, "big bun"), measuring about across, served individually, and usually purchased for take away. The other type, Xiǎobāo (小包, "small bun"), measures approximately wide, and are most commonly eaten in restaurants, but may also be purchased for take away. Each order consists of a steamer containing between three and ten pieces. A small ceramic dish for dipping the baozi is provided for vinegar or soy sauce, both of which are available in bottles at the table, along with various types of chili and garlic pastes, oils or infusions, fresh coriander and leeks, sesame oil, and other flavorings. Baozi are popular throughout China and have made their way into the cuisines of many other countries through the Chinese diaspora.
Тарих және этимология
Сун әулетінің жазбаларында баози термині ішін толтырылған самсалар үшін қолданылғаны көрсетілген. Солтүстік Сун әулетінен (960–1279) бұрын манту сөзі толтырылған және толтырылмаған самсалардың екеуі үшін де қолданылған. Аңыз бойынша, ішін толтырылған баози – әскери стратегияшы Чжугэ Лян тапқан мантаның бір түрі. Уақыт өте келе, мандарин және кейбір қытай тілдерінде манту тек ішінде қандай да нәрсе жоқ самсаларды білдіретін болды, бірақ Ву тілдерінде манту әлі де толтырылған және толтырылмаған самсаларды атау үшін қолданылады.
Гуа бао
Гуа бао (割包/刈包, коа пау, 虎咬豬/虎咬猪, hó kā ti) Фуцзянь провинциясының көше тағамы ретінде пайда болған. Баоның басқа түрлерінен өзгешелігі, гуа бао жазық буланған қамырдан бүгіліп жасалады, сондықтан ашық болып келеді. Оны қолға ұстау оңай, және ішінде алуан түрлі толтырмалар болады.
Қытайдан тыс жерлерде
Көптеген қытай мәдениеттерінде бұл нан кең таралған және қолжетімді тағам болып табылады. Малайзиядағы қытай диаспорасының ұзақ тарихы, британдық Малайяның отарлық кезеңінен бұрын қалыптасқандықтан, малайлар осы нанды өздерінікі деп қабылдады. Баозидің ерекше малай түрі (малай тілінде пау деп аталады) картоптық карри, тауық карри немесе сиыр еті каррисімен толтырылады, бұл малай карри пуфтарының құрамына ұқсас. Кейбір түрлерінде карриден өзге, ортасында бөдене жұмыртқасы болады. Басқа нұсқаларында кая (жем) немесе қызыл бұршақ пастасы толтырылады. Малайзияда мұсылмандардың көп болуына байланысты, бұл нан халал және шошқа еті қамтылмайды. Жол жиегінде, түнгі базарларда (pasar malams), тас жолдардағы демалыс орындарында және Рамазандық тағам базарында (pasar Ramadans) осы нанды сататын малай дүкендерін кездестіруге болады. Сол сияқты, Индонезияда да бұл тағам қытай мәдениетінің интеграциясы арқылы индонезиялық асқа енген. Ол хоккиен тіліндегі bakpau немесе bakpao атауымен қабылданған. Ет толтырылымынан басқа, жергілікті нұсқаларында шоколад, тәтті картоп және мармелад толтырылған түрлері де бар. Бакпау Индонезияда көше саудагерлері сататын тағам ретінде таралған. Индонезиядағы бакапу әдетте дабао мөлшерінде (lit. "үлкен пау") сатылады, диаметрі шамамен 10 см. Индонезия мұсылмандарының көпшілігінің диеталық шектеулерін ескере отырып, бастапқы шошқа еті толтырылымы ұсақталған сиыр етімен, кесілген тауық етімен немесе тіпті тәтті мунг бұршақ пастасымен және қызыл бұршақ пастасымен алмастырылған. Етсіз толтырылған пауды индонезиялықтар әлі де бакапу деп атайды, ет болмаса да. Ол әдетте тәтті чили соусымен беріледі. Индонезияның ықпалына байланысты, Нидерландыдағы супермаркеттерде голландтар бапао немесе кейде бакпао деп атайтын өнімдерді жиі кездестіруге болады. Мұздатылған немесе кейде үлкен супермаркеттерде пластикке оралған, суытылған бапао/бакпаоды микротолқынды пеште жылытуға дайын күйде табуға болады. Ең көп таралған толтырылымы – тауық, бірақ шошқа еті, сиыр еті және вегетариандық нұсқалары да кеңінен қолжетімді. Бұл тағам жылдам дайындалатын тағам немесе жеңіл тамақ ретінде жіктеледі. Алайда, бұл буланған нанның жаңа пісірілген түрлері Нидерландыда қытай қауымынан басқа жерде негізгі тағам емес. Филиппинде баозидің олардың нұсқасы сиопао деп аталады, оны испан отарлауынан бұрын қытай иммигранттары (санглейлер) әкелді. Филиппиндік сиопао толтырылымына барбекюде пісірілген шошқа еті, ет шаштары, туна ұсақталған, кейде шоколад пен ірімшік кіреді. Таиландта да осыған ұқсас түсінік бар, ол салапао (ซาลาเปา) деп аталады. Баози Жапонияда да өте танымал, онда ол чукаман (中華まん, "қытайлық буланған нан") деп аталады. Никуман (肉まん; 肉頭, nikumanjū сөзінен алынған) – ет толтырылған қытай баозиінің жапонша атауы. Чукаманды буда пісіріп, көбінесе көше тағамдары ретінде сатады. Мерекелерде олар жиі сатылып, желінеді. Тамыз бен қыркүйек айларынан бастап, қыс айларында шамамен сәуірдің басына дейін дүкендерде ыстық чукаман сатылады. Ол сондай-ақ супермаркетте суытылған түрде және әдеттегі тағамның бір бөлігі ретінде қолжетімді. Кореяда ол хоппанг деп аталады, ол бүкіл Оңтүстік Кореяда сатылатын жылы тағам. Бұл джинппанның (буланған нан) ыңғайлы нұсқасы, әдетте тегіс, тәтті қызыл бұршақ пастасымен толтырылады, сонымен қатар көкөністер мен ет, пицца топингтері, тықырқақ немесе бульдакпен толтырылған түрлері де сатылады. Камбоджада баозиді нум пао (នំប៉ាវ) деп атайды. Бұл Камбоджада танымал көше тағамы және бидай ұнынан жасалады, кейде сүт пен лимон шырыны қосылады, дәмді, тұзды немесе тәтті толтырылыммен толтырылады. Тұзды толтырылымдар әдетте шошқа еті мен түрлі көкөністерден жасалады. Банг бао – қытай иммигранттары әкелген кантондық тай баосының вьетнамдық нұсқасы. Мьянма нұсқасы паук си (ပေါက်စီ) деп аталады және бұл әрбір дәстүрлі шайханада қолжетімді танымал тағам. Маврикийде көптеген маврикийлік тағамдар сино-маврикийліктердің ықпалында, оның ішінде баози де бар, ол жай ғана "пао" деп аталады (кейде "поу" немесе "пау" деп жазылады). Олар тұзды (яғни әдетте қытай шұжығы, құс еті, қара саңырауқұлақ және соя жұмыртқасымен толтырылған; немесе ча сиумен толтырылған) немесе тәтті (яғни тәтті пастамен толтырылған) болуы мүмкін. Олар маврикийлік отбасылар арасында өте танымал және сино-маврикийлік мәдениетінің ажырамас бөлігі болып қала береді.