Кіріспе
Биг Драм – жанр, музыкалық аспап және желбау аралдарындағы дәстүрлі африкалық дін. Бұл Кариб музыкасының бір түрі, ең жақын байланысы Сент-Винсент және Гренадиндер, Гваделупа, Гренададағы Карриакоу және Сент-Китс пен Невис музыкаларымен.
Шығу тегі
Барлық үлкен барабанмен тойланатын мерекелер була барабанымен бірге өтеді. "Була" сөзі Кариб аймағындағы музыкада қолданылатын кем дегенде төрт түрлі барабанды білдіруі мүмкін. Гваделупаның буласы – tambou bèlè сияқты қолмен ойналатын барабан, ол gwo ka және арнайы жағдайларда, мысалы, жаназаларда, күрес жарыстарында және карнавал мерекелерінде қолданылады. Бұл төмен дыбысты шығаратын, бір қолмен және бүйімен ойналатын қол барабаны. Карриакудың буласы да қолмен ойналатын барабан, қазір көбінесе ром бочкаларынан жасалады. Оны "тамбу диба" деп те атайды және Үлкен барабан дәстүрінде қолданылады. Тринидад және Тобагоның буласы "календа" деп аталатын таяқпен шайқас биін сүйемелдейді, ол екі басты барабан және ашық қолмен ойнатылады.
Тасымалдау
Карриаку тұрғындары құлдық кезінде аралға әкелінген Батыс Африка ата-бабаларын құттықтау үшін "Үлкен барабан", "Гва Тамбу" немесе "Ұлт" биін орындайды. Бұл Биг Драм билері әдетте "Марундарда" орындалады, олар көктемде жаңбыр шақыру үшін өткізілетін ауылдық фестивальдер және тамақ пен сусын дайындалатын тойлар деп те аталады. Сондай-ақ, олар өлген туыстардың құрметіне, неке рәсімдерінде, балық аулау қайығының іске қосылуында, сондай-ақ денсаулықтың нашарлауы немесе жаман тағдыр кезінде арналған тойларда биленеді. Әр жағдайда екі нәрсеге баса назар аударылады: ұрпақ ата-бабаларын еске алу және ата-бабаларын құрметтеу. Музыка ән айту мен ән шырқаудан тұрады, оған әдетте екі була барабан және бір кескіш барабан қосылады, олар құрметпен Мама, Папа және Бейби деп аталады, сондай-ақ шайқаулар мен маракастар. Бұл діни дәстүр Гренадада да болған, бірақ үлкен аралда йорубалардың діни ықпалымен жойылған. Тамақ күндіз от үстінде үлкен ыдыстарда дайындалса, Биг Драм биі кешке басталады. Күндіз "жерді суару" деп аталатын ром мен суды құю рәсімі жасалады. Бұл құдайлар мен ата-бабалардың батасын сұрап, оларды "билер шеңберіне" кіруге және биге қосылуға шақыру болып табылады. Діни қызметкер жоқ, бірақ әнші (chantuelle) бар. Бұл рәсімнің жетекші әншісі болып табылады және егер ол жерлеуге орындалса, әдетте қайтыс болған адаммен байланысты. Бишілер мен домбырашылар би сарайына кіре алады, ал қауым ән айтып, сырттан қарап отырады. Бишілер әдетте әйелдер, бірақ кейде ерлер де болады. Домбырашылар әдетте "қарттар" деп аталатын қарт адамдар. Бишілер шеңбер ішінде жалаң аяқ жүреді және африкалық бас киім, ақ көйлек және африкалық үлгілермен қанатты юбка киеді. Дәстүрдің "Ұлт" әндері Карриакуан/Каяктарға өздерінің тегін бірнеше этникалық топтарға дейін іздеуге мүмкіндік берді. (Кроманти, Моко, Чамба, Темне, Хауса, Конго, Игбо және Мандинка). Бұл әндер ең көнесі және әдетте бірінші орындалады, ең алғашқы ән "Ананси о Сари Баба" болып табылады. Бұл ән атақты акан құдайы Анассиді мадақтайды және бір мезгілде Кроманти ата-бабаларын құрметтеп, қауымның күнәларын кешіруді сұрайды. Мұнан кейін ата-бабаларды оятатын тағы бір акан әнін - "Кроманти Куджо" әнін айтады. Басқа да ұлттық әндер темне, хауса, игбо, арада, Квайл-Бей (Баконго), моко, шамба және мандинка халықтарын/ата-бабаларын құрметтейді. Бұл әндер басқа да құдайларды мадақтайды, мысалы, "Иболе Иболе Вой Йо" (Игбо ұлтының әнінде әншілер оны тамақтандыру үшін қызыл плантандарды ұрып-соғуды сипаттайды, ал биші тамақ беруді білдіріп, бір жақтан екінші жаққа жылжиды.), "Арада Доре Ми Де" (Арада ұлты/Водун әнінде әншілер мен бишілер Дамбала мен Нудан олармен би билеуді және оларды айла-шарғыдан қорғауды сұрайды.), "Free Ring" (Квайл-Бей/Баконго ұлтының әнінде ешкім билемейді, өйткені Баконго ата-бабалары мен Нксиси жалғыз билеуді ұнатады деп санайды. Бұл ән дәстүрдің әр әншісі, бишісі мен домбырашысына құрмет көрсетеді.) "Маву Лиза" ұлттық ән болмаса да, күн мен түннің Фон-Эве рухын шақырады, өйткені календа (таяқпен күрес) басталады. Белль мен Халлекорд әндері "ұлт" әндерінен кейін орындалады. Ұлттық әндерден айырмашылығы, олар жергілікті сөздерін сақтап қалуға бейім, олар Каяк (француз) креол тілінде, сонымен қатар патоис деп аталады. Бұл - аралдың африкалық және еуропалық мәдениеттерінің араласқан түрі, оны билерден көруге болады. Жайсыз пішіндер - әннің соңғы түрі. Сонымен қатар, креол тілінде айтылатын бұл әндер халық әндері мен жұмыс әндері болып табылады, оларға кез келген адам рингке шығып, би биле алады. Олардың көбісі көрші аралдардан (Гренада, Тринидад, Доминика және Антигуа) келген, және "Маву Лиса" (Арада ұлты/Водун әні "календалар" үшін, сонымен қатар таяқпен күресу деп те аталады.) Биг Драм биі "Менің туған жерімде/Мон Кон Конго Кон Мвен Вле" және "Пудраны әкеліңіз" атты екі әнмен аяқталады. Гренаданың мәдениеті елшісі, әйгілі тарихшы, Биг Драмды орындаушы Уинстон Флиридің айтуынша, Карриакудағы Биг Драмның алғашқы домбырашысы - баконго әйелінің Мари Галанте ұлы Вири Кири. "Kromanti Cudjoe" әнінің аты Гренадаға әкелінген ямайкалық маронның атымен аталған. Британдықтармен шайқаста жеңілгеннен кейін, Кроманти Куджо және оның досы Федон Карриакуға қашып барып, Үлкен барабан биін дамытуға көмектесті. Флири Бенинге дейін Белле Каве билерін іздеп тауып алған. Олар 18 ғасырда Карриакуға келгенге дейін құл саудасы арқылы Гаитиге жол тартқан. "In My Own Native Land/ Mon Konn Kongo Kon Mwen Vle" әнінің арқасындағы би - Анассиге тағы бір құрмет. Бұл ән 1783 жылы британдықтар, Гренада, Карриаку және Пети Мартиниктің жаңа иелері, Батыс Индияда барабан орындауға тыйым салған кезде дәстүрге қосылды. Карриаку тұрғындары бұйрыққа бағынбады және наразылық ретінде осы әнді жазды. Көптеген әндерде Дахомеи де еске алынады, мысалы, "Джерика о!" және "Хауса Веле", Африка құрлығындағы этникалық топтар арасындағы физикалық шекаралардың жоқтығын көрсетеді. Биг Драм биі орындалатын тілдер Карриакуан/Каяктар үшін енді түсініксіз болса да, дәстүр әлі де адал түрде сақталады.
Гваделупа
Гво ка – француз креол тіліндегі "үлкен барабан" деген сөз. Гваделупалық була – tambou bèlè барабанына ұқсас қол барабан, ол гво ка және еске алу сияқты арнайы шараларда, күрес матчтарында және карнавал тойларында қолданылады. Бұл төмен дыбысты шығаратын, бір қолмен және көлденең ойналатын қол барабан.