Кіріспе

Кук аралдарының шығыс полинезиялық тілі – Кук аралдарының маори тілі, Кук аралдарының ресми тілі. Кук аралдары маориі Жаңа Зеландия маориімен тығыз байланысты, бірақ ол өз алдына жеке тіл. Егер Жаңа Зеландия маориінен ажырату қажет болмаса, Кук аралдары маориі жай ғана маори деп аталады, сонымен қатар маори Куки Айрани (немесе маори Куки Айрани) немесе, даулы түрде, Раротонга тілі деп те аталады. Көптеген кук аралдықтар оны "Те рео Ипукареа" деп атайды, яғни "ата-бабалардың отанының тілі" деген мағынаны білдіреді.

Ресми мәртебесі

Кук аралдары маори тілі 2003 жылы Кук аралдарының мемлекеттік тілі ретінде бекітілді; 1915 жылдан бастап осы уақытқа дейін ағылшын тілі Кук аралдарының жалғыз мемлекеттік тілі болды.

Жазу жүйесі мен айтылуы

Жазу жүйесін стандарттау туралы пікірталас болып жатыр. Макрон (־) – те макарона және глоттальдік тоқтату – амата қолдану ұсынылғанымен, көптеген сөйлеушілер күнделікті жазуда осы екі диакритикалық белгіні қолданбайды. Кук аралдары маори тілінің қайта қарастырылған Жаңа өсиеті фонемалық болған жағдайларда ғана диакритикалық белгілерді қамтитын стандартталған орфографияны (жазу жүйесін) қолданады, басқа жағдайларда қолданбайды.

Грамматика

Кук аралдары маориі – морфологиясы өте шамалы оқшау тіл. Жіктеу есімдік сөз тіркесін бастайтын түйіршік арқылы белгіленеді, және Шығыс Полинезия тілдерінің көпшілігі сияқты, Кук аралдары маориінде жай және айыптау септіктері қолданылады. Көрсетілмеген сөздердің тәртібі – предикат алдында: яғни, етістіктік сөйлемдерде етістік алдында, ал есімдік предикаттық сөйлемдерде есім алдында болады.