Кіріспе

Венгрияның асыл әулеті Ракоццилер (ескіше жазылуы Rákóczy) – Венгрия Корольдігінде 13-18 ғасырлар аралығында өмір сүрген ақсүйек отбасы. Олардың есімі кейбір шетелдік дереккөздерде Ракоци (Словакияда), Ракоцци және Ракочи деп те жазылады. Отбасы Ракок (Раковец, қазіргі Раковец-над-Ондаву, Словакия) атымен аталады. Кеза Симонның жылнамасына сәйкес, отбасы Богатрадвань тайпасынан тегін алады, оның тамырлары богемиялық. Отбасының байлығы мен билігінің негізін Сигизмунд Ракоцци қалады; 17 ғасырдың басында Ракоццилер Венгрияның ең бай аристократтарына айналды.

Отбасы мұрасы

Отбасының соңғы мүшесі Франциск II Ракоццидің ұлы Гьёрги (Джордж) Ракоцци болды, ол 1756 жылы Францияда қайтыс болды. Кейбіреулер Сен-Жермен графының кім екенін білмейді және оның ханзада Франциск (Ференц) II Ракоццидің ұлы болуы мүмкін деп санайды. Янош Бихаридің "Ракоцци маршы" (Хектор Берлиоздың керемет оркестрлеуімен) олар туралы айтады. Франц Листтің "Венгриялық рапсодия" №15 Франциск II Ракоцци басқарған көтеріліске сілтеме жасайды.

Сигизмунд Ракоцци

Сигизмунд Ракоцци 1607 жылдан 1608 жылға дейін Трансильвания князі болып қысқа ғана уақыт патшалық құрды.

Георгий Ракоцци I

Георгий Ракоцци I (1593 жылдың 8 маусымында, Szerencs қаласында дүниеге келген – 1648 жылдың 11 қазанында қайтыс болған) 1630 жылдан бастап Трансильванияның князі болды. 1643 жылы Ракоцци Швециямен одақ құрды. 1644 жылдың ақпанында 30 мыңдық әскерді басқарып, Отыз жылдық соғыста Габсбургтерге қарсы жорыққа шықты. Венгрия Корольдігінде ұлттық азаттық үшін күрескен шаруалар оны қолдады. Ол сонымен қатар кен өнеркәсібі мен сауданың дамуына да көмектесті.

Георгий Ракоцци ІІ

Георг Ракоцци II (30 қаңтар 1621 жыл, Венгрия – 7 маусым 1660 жыл) – венгр аристократы және Трансильвания князі (1648–1660 жылдар). 1657 жылы ол Екінші Солтүстік соғыстың (1655–1660) үшінші кезеңінде Польша королі Ян II Казимирге қарсы 40 000 сарбаздық әскерге жетекшілік етті. Ол Краковты жаулап алып, шведтермен бірге Варшаваға кірді, бірақ оның одақтастары шыққан соң, ол Черный Остров шайқасында поляктардан жеңілді. Соңында поляктар оған Трансильванияға оралуға рұқсат берді. Түріктер Трансильванияға шабуыл жасағанда, ол 1660 жылдың мамыр айында Гялу (Гиляу) шайқасында қаза тапты.

Франциск Ракоцци І

Франциск Ракоцци I (24 ақпан 1645, Гюлафехервар, Трансильвания – 8 шілде 1676, Зборо, Корольдік Венгрия) – Трансильванияның сайланған князі және венгр аристократы. Ол Трансильвания князі болған Георг II Ракоццидің ұлы болды, бірақ Георг 1652 жылы Трансильвания диетасы арқылы билігін ұлына өткізді. Дегенмен, Франциск бұл қызметті ешқашан атқара алмады, себебі Осман үкіметі 1660 жылы Ракоцци әулетінің Трансильвания тағына мұрагер болуына тыйым салды. Сондықтан Франциск Корольдік Венгрияда аристократ ретінде өмір сүрді. Діни көзқарасы бойынша, Франциск I анасы Зсофия Баториді үлгі етіп, кальвинистік Ракоцци дәстүрінен бас тартып, католицизмге көшті, бұл оған католик Габсбург сарайының құрметіне бөленуіне мүмкіндік берді. Франциск I 1666 жылы хорват-венгр графы Илона Зриньиге үйленді және үш балаға ие болды: Дьёрдь (1667); Юлианна Борбала (1672–1717); және Франциск II (1676–1735). Зриньиге үйленгендіктен ол көп ұзамай Весселеньи құрылысына қатысты. Ол бұл топтың жетекшісі болды және венгр ақсүйектері арасында көтеріліс ұйымдастыруға тырысты, бірақ ол нашар ұйымдастырылды және көп ұзамай Австрия үкіметі тарапынан басылды.

Франциск II Ракоцци

Франциск Ракоцци II (27 наурыз 1676 жыл, Борси, Венгрия – 8 сәуір 1735 жыл, Текирдаг, Түркия), сондай-ақ Ференц II Ракоцци деп те аталады, Трансильванияның князі және 1848 жылға дейін Австрияға қарсы венгрлердің соңғы ірі көтерілісінің жетекшісі болды. Ол Венгрияда ұлттық батыр ретінде құрметтеледі. Франциск австриялық үлгіде тәрбиеленді және Богемиядағы иезуит колледжінде білім алды, бірақ өсіп келе жатып отбасының ұлтшылдық сезіміне ұшырады. Франциск 1694 жылы Венгриядағы иеліктеріне оралды және 1704 жылы Трансильванияның князі болып сайланды. 18-шы ғасырдың басында король Людовик XIV Австрияның билеуін әлсірету үшін Ракоцциден көмек сұрады және венгр халқының тәуелсіздігі үшін күресуге бағытталған әрекеті үшін Ракоцциге көмек көрсетуге уәде берді. Бірақ 1700 жылы австриялық тыңшы императорға хабарлағаннан кейін Ракоцци тұтқындалды. Ол Польшаға қашып, Испания мұрагерлік соғысы басталғанда, венгр халқының тәуелсіздігін жеңіп алу мақсатымен Куруц көтерілісін басқарды, нәтижесінде Тәуелсіздік соғысы басталды. Алайда, соғыс сәтсіз аяқталды және Франциск 1711 жылы Венгрияны мәңгілікке тастап, Түркияда қоныстанды. Ол Венгрияның түкпір-түкпірінде орнатылған мүсіндер мен ескерткіштермен, сондай-ақ Ракоцци науқаны арқылы еске алынады.

Тәуелсіздік үшін соғыс

1678 жылы Имре Тёкёли бастаған Габсбургтерге қарсы революционерлер Франция королі Людовик XIV және Осман империясының көмегімен Габсбургтерге қарсы көтерілді. 1683 жылы Вена шайқасында сәтсіздікке ұшырағаннан кейін Тёкёли қолдауын жоғалтып, 1685 жылы жеңілді. 1700 жыл шамасында Людовик XIV тағы да қол ұшын берді, бұл жолы Франциск II Ракоцциге, Австрияның күшін әлсірету мақсатында. Франциск осы хат алмасуы үшін тұтқындалды, бірақ кейін Польшаға қашып кетті. Испания мұрагерлік соғысы Австрия армиясының көп бөлігін Венгриядан шығаруға мәжбүр етті, бұл көтеріліс жасауға жағдай жасады. Куруктар, яғни Габсбургтерге қарсы көтерілісшілер, Ракоцци басшылығымен көтеріліс бастады. Дегенмен, ақсүйектердің өте азы ғана революцияны қолдады. Сонымен қатар, француздар мен бавариялықтарға қарсы Австрияның әскери жеңістері революцияға көмек көрсетуді қиындатты. 1706 жылға қарай Ракоцци шегінуге мәжбүр болды. Бейбіт келіссөздер көбінесе сәтсіз аяқталды, ал Тренчин шайқасындағы венгрлердің жеңілісі Австрияның жеңісін бекітті.