Батори әулеті: 13-17 ғасырлардағы маңызды венгр ақсүйектері. Трансильвания князьдары мен Польша королі берген тұлғалары туралы ақпарат. Тарихы мен өркендеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
13-17 ғасырларда Орталық Еуропада көрнекті болған венгр патшалық отбасы, венгр ақсүйек отбасы.
Hungarian royal family prominent in Central Europe from the 13th to 17th centuries
the Hungarian noble family
Батори (Батори) әулеті – Гуткелед руының ежелгі және қуатты венгр ақсүйек отбасы болды. Отбасы, Кейінгі орта ғасырларда Орталық Еуропада маңызды ықпалға ие болып, Венгрия Корольдігінде жоғары әскери, әкімшілік және діни лауазымдарды атқарды. Жаңа заманның басында отбасы Трансильванияның бірнеше князьдарын және Польша королі мен Литваның ұлы князын (Стефан Батори) дүниеге әкелді.
The House of Báthory (Batory) was an old and powerful Hungarian noble family of the Gutkeled clan. The family rose to significant influence in Central Europe during the Late Middle Ages, holding high military, administrative and ecclesiastical positions in the Kingdom of Hungary. In the early modern period, the family produced several Princes of Transylvania and one King of Poland and Grand Duke of Lithuania (Stephen Báthory).
Кейінгі тарихы
Эцэд тармағы алғаш рет Луканың немересі Иоанн V-нің ұлдарымен көзге түседі. Оның үлкен ұлы Бартоломей I 1432 жылы гуситтермен шайқаста қаза тапты. Екінші ұлы, Стефан III Венгрияның палатині болды және 1444 жылы Варна шайқасында Польша және Венгрия королі Владиславтың туын ұстап тұрды. Ол Габсбург королі Альберттен Буяк қамалын да алған. Стефанның алты ұлының бірі Ладислав V (1474 ж. қайтыс болды) Сзатмар және Заранд округтарының жоғары графы болды, екіншісі Андрей III (1495 ж. қайтыс болды) Буяк иелігінде бекітілді. Үшінші ұлы Стефан V (1493 ж. қайтыс болды) әскери қолбасшы ретінде ерекше көзге түсіп, Трансильванияның воеводасы болды, ол елдің Батори әулетінің ұзақ тізіміндегі біріншісі болды. Төртінші ұлы Николаус III (1506 ж. қайтыс болды) алғаш Сырмия, ал 1474 жылдан кейін Вац епископы болды, Ренессанс ғалымы ретінде танылды және король Маттиас Корвиннің кеңесшісі қызметін атқарды. Стефан VII алғаш Темешвар графы ретінде көзге түсіп, 1519 жылы Венгрияның палатині болып сайланды, осы ретінде дворяндардың қарсылығына қарсы күресуге тура келді. 1526 жылы ол Осман империясына қарсы Мохач шайқасында шайқасты, онда король Людовик II қаза тапты. Ауыр және қанағаттандырмас шайқастан кейін Венгрия патшалық талаптардың арасындағы қақтығыстардан қирады. Отбасының екі тармағы да қақтығыстың қарама-қарсы жақтарында орналасты. Эцэд тармағы көбінесе Габсбургтердің жағында болды: шайқастан қашып келген Стефан VII Луидің жесірімен бірге Поцониге (қазіргі Братислава) қашып кетті, онда ол Австрияның Фердинанды Венгрияның королі етіп сайлауды ұйымдастырды. 1550 жылдары Фердинанд Трансильванияны қысқа мерзімге бақылауына алғанда, 1551 жылы Стефанның інісі Бонавентураны елді басқару үшін өзінің лейтенанты етіп тағайындады. Сомлё тармағы, керісінше, Джон Запольяны қолдады, оны венгр дворяндарының көп бөлігі король деп сайлады. Заполья Стефан VIII-ді Трансильванияның воеводасы етіп тағайындады, ол 1534 жылы қайтыс болғанға дейін билік жүргізді. Кейіннен Габсбург сотында Запольяның мүддесін Воеводаның ұлы Стефан IX қорғады, ол Трансильванияның князі және Польшаның королі болды. Стефанның ықпалымен Джордж VI Батори, Эцэд тармағынан, Габсбургтерден Запольяға адалдығын ауыстыруға көндірілді, осы үшін Габсбург королі оны Буяк қамалынан айырды. Джордж Стивенмен одақтастығын нығайту үшін оның қарындасы Аннаға үйленді, бұл екі тармақты біріктірді. Анна Батори Драгфи әулетінің соңғы ұрпағының жесірі болды, ал Джордж Драгфилердің қамалдарын басып алды. Драгфи иеліктері заңды түрде тәжге тиесілі болғандықтан, Габсбургтер Джорджты қамалдарды беруге мәжбүрледі және Земплен округындағы Цситваға көшті. Джордж пен Анна Батори отбасының ең танымал мүшесі Елизаветаны дүниеге әкелді, ол жесір графша болды, ол ақырында сотқа тартылды және жиырма жыл бойы жүздеген жас шаруа қыздарын өлтіргені үшін кінәлі деп танылды. Ол Батори әулетінің бірінде өмір бойына қамауға алынды. Көптеген тарихшылардың пікірінше, оның жас әйелдердің қанында шомылу сияқты аңыздар кейінгі қауесеттерге негізделген; айыптаулардың өзі, әрине, жалған, оның жерлерін ұрлау үшін жасалған. Кейбір ғалымдар оның Брам Стокердің «Дракула» романын жазуына ықпал еткенін болжайды, бірақ мұны растайтын дәлелдер аз.
The Ecsed branch first rises to prominence with the sons of Luke's grandson John V. His eldest son Bartholomew I fell in 1432 fighting against the Hussites. The second son, Stephen III rose to become Palatine of Hungary and in 1444 fell in the Battle of Varna as flag bearer of Władysław, King of Poland and Hungary. He had also received the castle Bujak from King Albert of Habsburg. Of Stephen's six sons, Ladislaus V (d. 1474) was supreme count of the counties Szatmár and Zaránd, the second Andrew III (d. 1495) was confirmed in his possession of Bujak. The third son, Stephen V (d. 1493) excelled as a military commander and was made Voivode of Transylvania, the first of a long line of Báthory rulers of that country. The youngest son, Nicolaus III (d. 1506), bishop first of Syrmia and after 1474 of Vác, excelled as a renaissance scholar and served as counselor to King Matthias Corvinus. Stephen VII first proved himself as Count of Temesvár and in 1519 was elected Palatine of Hungary, as which he had to contend with the opposition of the nobility. In 1526, he fought in the disastrous Battle of Mohács against the Ottomans, in which King Louis II fell. After the harsh and fierce battle, Hungary was torn apart by the conflict between the rival royal claims. The two branches of the family positioned themselves on the opposing sides of the conflict. The Ecsed branch commonly sided with the Habsburgs: Stephen VII, who had escaped the battle, fled with Louis' widow to Pozsony (now Bratislava), where he organized the election of Ferdinand of Austria as King of Hungary. In the 1550s, when Ferdinand briefly gained control of Transylvania in 1551, he installed Stephen's nephew Bonaventura as his lieutenant to govern the country. The Somlyó branch, on the other hand, supported John Zápolya, whom the greater part of the Hungarian nobility had elected King. Zápolya appointed Stephen VIII Voivode of Transylvania, which he governed until his death in 1534. Later, the interest of the Zápolyas were represented at the Habsburg court by the Voivode's son Stephen IX, who would go on to become Prince of Transylvania and King of Poland. Impressed by Stephen, George VI Báthory, of the Ecsed branch, was persuaded to change his allegiance from the Habsburgs to Zápolya, for which the Habsburg king deprived him of his castle Bujak. George strengthened his alliance to Stephen by marrying his sister Anna, uniting the branches. Anna Báthory was the widow of the last descendant of the Dragfi family and George now seized the castles of the Dragfi. Since the Dragfi estates were legally due to the crown, the Habsburgs forced George to yield the castles and withdrew to Csitsva in Zemplén County. George and Anna Báthory produced the most infamous member of the family, Elizabeth, a widow Countess who was eventually tried and found guilty in a show trial of murdering hundreds of young peasant girls over the course of twenty years. She was sentenced to life imprisonment in one of the Báthory castles. According to the opinions of a majority of historians, legends such as her bathing in the blood of the young women were based on later rumors; the charges themselves were most likely false, trumped up in order to steal her lands from her. Some scholars have suggested that she served as one of Bram Stoker's influences for writing the novel Dracula, but the evidence to support this is slim.
Сомлио филиалының көрнекті мүшелері
Степан VIII Батори (1477–1534), Трансильвания воеводасы. Степан IX Баторий (1533–1586), Степан VIII-нің кіші ұлы, Трансильвания воеводасы (кейіннен князь) және Польша королі, Литваның ұлы князі. Кристофер Батори (1530–1581), Сомлёлік Стефан Баторидің ұлы және Польша королінің ағасы, ағасы болмаған кезде Трансильванияны воевода ретінде басқарды. Сигизмунд Батори (1572–1613), Кристофердің ұлы, Трансильвания князі. Кардинал Андрей Батори (1562/63–1599), Сигизмундтың туысы, Трансильвания князі, Аждаһа орденінің бас шебері. Габриэль I Батори (1589–1613), Андрейдің сіңілі баласы, Трансильвания князі. София Батори (1680 жылы қайтыс болды), Габриэль Баторидің немересі, Георгий II Ракоцциге үйленген, Батори және Ракоцци отбасыларын біріктіріп, Контрреформацияны қолдады.
Stephen VIII Báthory (1477–1534), Voivode of Transylvania. Stephen IX Báthory (1533–1586), youngest son of Stephen VIII, Voivode (and later Prince) of Transylvania and King of Poland and Grand Duke of Lithuania. Christopher Báthory (1530–1581), son of Stephen Báthory of Somlyó and elder brother of the King of Poland, administered Transylvania as voivode during the absence of his brother. Sigismund Báthory (1572–1613), son of Christopher, Prince of Transylvania. Cardinal Andrew Báthory (1562/63–1599), cousin of Sigismund, Prince of Transylvania, Grand Master of the Order of the Dragon. Gabriel I Báthory (1589–1613), nephew of Andrew, Prince of Transylvania. Sophia Báthory (died 1680), niece of Gabriel Báthory, married to George II Rákóczi uniting the families of the Báthory and the Rákóczi, supported the Counter Reformation.
Симолиннің Баториі
Отбасының тағы бір тармағы – Симолин Баторийлары, олар өздерінің Симония (немесе Симолин) иелігінің атымен аталған. Олар Джон I-нің кіші ұлы Георг II-ден, Георгтің немересі Михаил арқылы текті. 15 ғасырда Михаилдың ағалары Георгий мен Ладислай, екеуі де ұрпақ қалдырмай қайтыс болған, өз мұраларын сол кездегі Сомлё тармағының басшысы Николаусқа сатқан. Симолин отбасы Пруссия мен Курляндияда кең иеліктерге ие болды және олардың мүшелері Ресей императрицалары Елизавета мен Екатеринаға дипломаттар ретінде қызмет еткен. 19 ғасырда, басқа тармақтардың тоқырауынан соң көп уақыт өткенде, отбасы Баторий графтарының аты мен титулын талап етті, себебі олардың атасы Михаил ағалары жасаған сатуға ешқашан келіспеген, ал 1852 жылы Ресей үкіметі олардың талаптарының заңдылығын растады.
Another branch of the family are the Báthory of Simolin family, which was named after their estate Simony (or Simolin). They descended from George II, the younger son of John I, through the George's grandson Michael. In the 15th century, Michael's brothers George and Ladislaus, who both died without issue, had sold their heritage to the then head of the Somlyó branch, Nicolaus. The Simolin family possessed large estates in Prussia and Courland and members served the Russian Empresses Elizabeth and Catherine as diplomats. In the 19th century, long after the demise of the other branches, the family claimed name and title of Counts Báthory, since their ancestor Michael had never consented to the sale conducted by his brothers, and in 1852 the Russian government confirmed the legitimacy of their claims.