Этнотарих

Австралия аборигендерінің мифологиясында, Waterfall Gully және оны қоршаған Mount Lofty жоталары ата-баба жаратушы Нганноның тарихының бір бөлігі болып табылады. Каурна тайпасының жерін кезіп жүрген Нганно шайқаста жараланып, өлмекке шақтап, Mount Lofty жоталарын құрады. Нганноның құлақтары Mount Lofty және Mount Bonython тауларының шыңдарын жасады, ал аймақ Юр-е-билла, яғни "құлақтар орны" деп аталды. Үлкен Mount Lofty саябақтарының атауы – Юребилла, осы сөзден шыққан. Көршілес Beaumont ауылының алғашқы қоныс салушысы Джеймс Милн Янг жергілікті каурна тайпасын былай сипаттады: "Кез келген арнада және шатқалда олардың уурлилерін (бұтақтар мен шөптен жасалған қарапайым абориген үйлері) және түнде оттарын көресіз – көбінесе 500-ден 600-ға дейін адам әртүрлі жерлерде кемпінг құрады, кейбіреулері Ботаникалық бақтардың артында, өзен жағасында, кейбіреулері Тауларға қарай, ал енді біреулері Waterfall Gully-де орналасқан". Олардың басты белгісі, жерді сатып алушыларға қарсы отты пайдалану арқылы анықталды. Waterfall Gully айналасындағы жер бастапқы тұрғындарға көптеген ресурстарды ұсынды. Жергілікті жіпшекті эвкалипт ағаштарының (Eucalyptus obliqua) қабығы... Бұл әрекет сәтсіз аяқталды, бірақ 1837 жылдың шілдесінде Хатчинсон олар өткен шатқал туралы жазды. Оның айтуынша, Waterfall Gully қиын болды, себебі өсімдіктер тым тығыз өсіп, олардың жолына үлкен кедергі келтірді. Бас сауғалап, мойынсұнуға асыққанда, Хатчинсон олардың "ұзақ уақыт серік болған өзеннен құлап тұрған судың үстінен өтетін, шамамен 15-18 метр биіктіктегі тас қабырғаны көріп, қуанғанын" айтты. Бұл өзен – First Creek, ал олар көрген сарқырама бүгінде First Falls деп аталады. Дегенмен, First Falls-ты алғаш көрген адам Хатчинсон емес. Сарқыраманы колониялық адамдардың алғашқы тіркелген куәсі 1837 жылдың қаңтар айының басында Джон Уильям Адамс болды, ол оны "Adams' Waterfall" деп атады. Ол әйелі Сюзаннамен және Николсон мен Брейкерден тұратын топпен бірге тауларға бару үшін арбамен саяхаттады. Адамс былай деді: "Біз қазір Арғашы төбесіндегі жерге қарсы тұрдық, және су табу үшін төбеге кім ерікті түседі деген сұрақ қойылды".

Даму

Бұл аймақ көп ұзамай Оңтүстік Австралияның алғашқы отарлаушылары үшін танымал саяхат орны болды және пикникке шығушылар үшін ыңғайлы жер еді. 1851 жылы Фрэнсис Кларк «Waterfall Gully – мен көрген ең көркем пикник орны» деп жазды, ал 1860 жылдары бұл аймақ бүкіл Аделаидаға мәлім болды. Бұған «Eagle on the Hill» қонақ үйінің орналасқан жері де ыңғайлы болды, себебі ол келушілерге түстен кейін төмен қарай серуендемес бұрын түскі ас ішуге мүмкіндік берді. Дегенмен, Waterfall Gully аймағының басқа бөліктері де бөлінді, ал аймақтың көп бөлігі Сэмюэл Дэвенпортқа тиесілі болды. Дэвенпорт жерді ағаш өсіруге, мал жаюға және түрлі дақылдарды өсіруге пайдаланды, оның ішінде шарап жасау үшін зәйтүн мен жүзім де бар еді. Жергілікті тұрғындар базаршалар мен гүлзарлар ашты. Мысалы, жергілікті тұрғындар Вильгельм Мюгге мен оның әйелі Огюст Шмидт «Аделаида маңындағы ең жақсы гүлзарлар мен базаршалардың біріне» ие болды және жергілікті сүт фермасынан жасалған ірімшіктерімен танылды. Шаруашылықтан басқа, төбелер мен арықтар кесушілер мен бөлушілер үшін бағалы аймақтар болды. 1863 жылы басталып, 1912 жылы кеңейтілген Чемберс-Гулидегі тас карьері үлкен табысқа жетті. 1830 жылдардың соңында Томас Кейн Джон Каннан үшін Бірінші арықта су диірменін салды, ол кейін Каннанның меншігіндегі пилораманы қуаттандыру үшін қолданылды. Каннан диірменді шамамен екі жыл бойы «Traversbrook Mill» деп атап жұмыс істеді, содан кейін оны мистер Финниске сатты. Финнис оны ұн диірмені ретінде жұмыс істеуді шешті, диірмен қайта жаңартылып, «Finnissbrook Mill» деп аталды. 1850 жылдардың соңына дейін диірмен әртүрлі иелермен жұмыс істеді, бірақ 1880 жылдары бөлшектелді, бүгінде жер жұмыстарының іздері ғана қалды. Осы кезеңде жақын маңдағы Бернсайд ауылының халқы өсіп, жаңа сумен қамтамасыз етуді қажет етті. Бірінші арық – қазіргі Ботаникалық бақтар маңындағы Торренс өзеніне құятын, су тасқынынан ағып түсетін арық – су тапшылығын шешудің тамаша жолы ретінде қарастырылды. 1881 және 1882 жылдары бөгет салынды, ол шамамен екі мегалитр (530 000 АҚШ галлоны) су сақтауға арналған. Құбыр желісі Бернсайд-Саут су қоймасына дейін салынды, содан су айналаға таратылды. Бөгет сонымен қатар жергілікті базаршаларға қолжетімді су көлемін азайтты, және көп жылдар бойы аймақтың бұл аспектісі жоғалып кетті. Waterfall Gully-ге апаратын жол «Eagle on the Hill»-ден қоғамдық жермен жүрсе, ал арық бойымен басқа жол жеке меншік жерлер арқылы өтті. Дегенмен, көптеген келушілер осы бағытты таңдады, және қоғамдық сұраныс пен кейбір жер иелерінің, әсіресе Мюгге отбасының, өздерінің меншіктеріне және одан шығуға жақсы қол жетімділікке ұмтылысы, арық арқылы жол салуға ықпал етті. Жергілікті тұрғындардың кейбіреуі қарсы болғанына қарамастан, Waterfall Gully жолы 1880 жылдардың соңында салынды. Жолдың салынысымен келушілер саны артты. Келушілер енді арықтың басына атпен баратын трамвайға мініп, суға қарай жаяу, велосипедпен немесе атпен бара алатын болды. Туристерге қызмет көрсету үшін аймақта көптеген жол бойындағы киосктер мен өнім сататын дүкендер ашылды, ал Мюгге отбасы жол бойында екі қабатты Waterfall қонақ үйін тұрғызды. Сонымен қатар, 1912 жылы үкімет Бірінші сарысудың басында киоск ашты. Қонақ үй бүгінде жеке тұрғын үй, бірақ киоск әлі де жұмыс істеуде. Сол кездегі үкімет Waterfall Gully-дің маңызды бөлігін өз бақылауында ұстауды шешті. Осылайша, 1884 жылы ғана қалған жерлер Бернсайд кеңесіне берілді, бұл негізінен Сэмюэл Дэвенпорт пен Г. Ф. Клелендтің күш-жігерінің нәтижесінде болды. Бастапқыда қорық Ұлттық парктік кеңесші кеңесінің қарамағына берілді, бірақ кейіннен ол Туристік бюроға көшті, содан кейін Ұлттық парктік комиссияның портфеліне енді. 1945 жылы қазіргі Клеленд ұлттық паркіне айналған аумақтың көп бөлігін, негізінен профессор сэр Джон Клелендтің еңбегі арқасында, мемлекеттік үкімет сатып алды. Бұл жердің көп бөлігі 1963 жылы шығысқа қарай Лофти тауының басына дейін және солтүстікке қарай Гринхилл жолына дейін созылатын саябақ құру үшін біріктірілді. Waterfall Gully қорығы 1972 жылы парке қосылды. 1889 және 1931 жылдары су тасқыны болды, ал 2005 жылдың 7 қарашасында Waterfall Gully Аделаидадағы бірнеше аудандардың бірі болды, онда су тасқыны болды. Waterfall Gully ең көп зардап шеккен қала маңындағы аудандардың бірі болды: Мемлекеттік төтенше жағдайлар қызметінің (SES) дежурный офицері Боб Стивенсон: «Тау етегінде, арықтардың бірі төменге құлайтын Waterfall Gully жолы деп аталатын жерде бірнеше үй зардап шекті... сол жолдағы 40-қа жуық үй зардап шекті» деді. Мүліктер суға батты, екі көпір жартылай құлады және жолдың бөлігі шайылып кетті. Бернсайд кеңесінің қызметкерлері, Ауылдық өрт қызметі (CFS) және SES түнгі уақытта алғашқы зардаптарды жойды, ал инфрақұрылымды қайта жаңарту жұмыстары қараша айының соңында басталды. Көп бөлігі жолға қол жеткізу мүмкін болмады, ал аудан ай бойына тек тұрғындар мен төтенше жағдайларға жауап беретін қызметкерлерге ғана ашық болды.

География

Су тасқыны шатқалы теңіз деңгейінен орташа биіктікте орналасқан. Оның ең ерекше географиялық ерекшеліктері – шатқал және сарқырама. Лэнгман қорығы, ірі жергілікті саябақ, Су тасқыны шатқалы жолының басынан басталады, ал шатқалдың солтүстік-шығыс бөлігінің көп бөлігі Клеленд ұлттық паркінің құрамына кіреді. Су тасқыны шатқалына іргелес, шамамен арақашықтықта Чемберс шатқалы орналасқан, ол бұрын қоқыс полигоны ретінде пайдаланылған, бірақ соңғы он жылда еріктілердің күшімен саябаққа айналдырылды. Онда көптеген ескі қираған ғимараттар, жаяу серуендеу жолдары мен бұлақтар бар, сонымен қатар көптеген жергілікті жануарлар мекендейді. Еуропалықтар қоныстанғаннан бері жергілікті өсімдіктер әлеміне елеулі өзгерістер енді, жергілікті манна және көк эвкалипт ормандарының көп бөлігі ауыл шаруашылығы үшін жойылды. Шатқалдағы жергілікті емес өсімдіктердің көптігі негізінен ерте замандағы ауыл шаруашылығының нәтижесі, бірақ кейбір түрлер кездейсоқ әкелінген. Кіргізілген түрлерге зәйтүн ағаштары, қызыл жеміс, жусан және қараторғай кіреді. Жергілікті флораның азаюына байланысты, Су тасқыны аймағының маңында экзотикалық фауна гүлденді. Оларға қоян, қара құс және майналар жатады. Дегенмен, барлық жергілікті жануарлар жоғалған жоқ – аймақта жартас құстар (әсіресе, Гулдтың жоталы жартас құсы), керемет әулие жұлдыздар және Аделаида розеллаларын кездестіруге болады, сондай-ақ кенгурулар, коалалар және опоссумдар сияқты көптеген бірегей австралиялық жануарларды жаяу серуендеу жолдарында көруге болады.

Көлік

Уотерфолл Гулли Аделаиданың маңызды көшесі Гринхилл Роудпен Уотерфолл Террас және Глинберн Роуд арқылы байланысты, ал бұл маңда көлік – басты көлік құралы. Австралия Статистика Бюросының мәліметтері бойынша, халық санағы аумағының 71,9% тұрғыны жұмысына жеке көлікпен барады. Тек шағын бөлігі (1,3%) жұмысына жаяу, 1,2% велосипедпен, ал Уотерфолл Гулли тұрғындарының 3,6% ғана автобуспен жүреді. Уотерфолл Гуллиге ең жақын автобус маршруты – 142 нөмірі, ол көп қызмет көрсететін Аделаида Метросымен қамтамасыз етіледі. Уотерфолл Гулли жолы қисық-бұрық, кейбір жерлері өте тар. Бұл жолда жаяу жүргіншілер мен велосипедшілердің көп болуы қауіпсіздікке қатысты алаңдаушылықтарға әкелді. 2007 жылы велосипедшінің қазасынан кейін жолды жөндеу және қайта жабу туралы талаптар күшейіп, парламентке екі петиция ұсынылды. Оқиға сонымен қатар TransportSA қауіпсіздік аудитін жүргізуге себеп болды, нәтижелері сол кезде жарияланбаса да, жолдың барлық бөлігін тексеру қажеттігін көрсетті. 2008 жылдың ортасына дейін жолдың болашағына қатысты нақты жоспар жарияланбады, сондай-ақ 2008 жылғы мемлекеттік бюджетте бұл жолға қаржы қарастырылмады.

Тұрғындар

2010 жылы Уотерфолл Гулли ауданының халқы 161 адамды құрады. Халықтың 51% ер адамдар, 49% әйелдер, ал орташа жасы 40 жас болды. Уотерфолл Гулли тұрғындары салыстырмалы түрде жақсы жағдайда болды, орташа апталық үй табысы аптасына 3600 австралиялық долларды құрады, бұл Оңтүстік Австралия бойынша аптасына 1455 австралиялық доллардан әлдеқайда жоғары. Уотерфолл Гуллиде жұмыс істейтін адамдардың 41,0% кәсіпқой мамандықтарда, 25,3% басшылық қызметтерде, ал 6,0% техниктер мен жұмысшы мамандықтарында еңбек етті. Салыстыру үшін, Оңтүстік Австралия бойынша осы мамандықтар жұмыс істейтін адамдардың 21,5%, 13,0% және 13,2% құрады. Бұдан өзге, 15 және одан жоғары жастағы Уотерфолл Гулли тұрғындарының 44,7% жоғары білім – бакалавр немесе одан жоғары дәрежеге ие екенін мәлімдеді, бұл Оңтүстік Австралия бойынша тіркелген көрсеткіштен (22,7%) шамамен екі есе жоғары. Уотерфолл Гулли халқының 81,4% Австралияда туған, бұл Оңтүстік Австралия тұрғындарының 71,5% және Австралия халқының 66,9% көрсеткіштерінен жоғары. Австралиядан тыс жерлерде ең көп туғандардың арасында Англия (5,6%), Қытай (5,0%) және Ирландия (4,3%) есімдері кездеседі. Бұл көрсеткіштер шағын үлгі көлемін көрсетеді, себебі Англияда туған Уотерфолл Гулли тұрғындарының саны тоғыз адамды ғана құрайды. Уотерфолл Гулли тұрғындарының 30,4% өз тегін австралиялық деп атады, ал ағылшын тектілердің саны осы көрсеткішпен тең болды, ал шотландтықтар (11,2%), қытайлықтар (11,2%) және ирландтықтар (9,3%) ең көп кездесетін жауаптардың арасында болды; респонденттер екі этникалық топты таңдауға құқылы болғандықтарын ескеру қажет.

Көрікті жерлер

Су тасқынының басты көрінісі – Бірінші шарлауық. Ол жолдың оңтүстік-шығыс шетінде, Клеленд ұлттық паркіне тиесілі жерде орналасқан. Су тасқынының төменгі жағындағы бөгет 19 ғасырдың соңында салынған және Аделаиданың алғашқы сумен жабдықталуының бір бөлігі болған. Соңғы онжылдықтардағы жаңаруларға осы орынға қол жеткізуді жақсарту, көпірлерді күрделі жөндеу және жаңа көрсеткіштер қосу кірді. "Waterfall Gully" мейрамханасы 1911 және 1912 жылдар аралығында Оңтүстік Австралия архитекторлары Альберт Сельмар Конрад пен оның інісі Франк салған. Оны 9 қарашада 1912 жылы сэр Дей Босанке ресми түрде ашты. Мейрамханада 1926 жылы өрттен жарақат алған өрт сөндірушінің күйдірілген рухы бар деген әңгіме бар. Басқа өрт жолдары мен жаяу жолдары "Waterfall Gully" төңірегіндегі төбелерді аралап, Чемберс шатқалы, Woolshed шатқалы немесе Бірінші Крик аймағынан басталады. Мақсатты жерлерге Crafers, Eagle On The Hill, Mount Lofty, Mount Osmond және Клеленд ұлттық паркінде орналасқан Cleland жабайы табиғат паркі кіреді. Бұл жолдар соңғы он жылда қайта салынды және жаңадан жабылды, ал қиын жерлердегі ескі және қауіпті жолдар нығайтылды. Көптеген жолдардан Аделаида қаласының және шатқалдың өзінің әдемі көрінісі ашылады. Олардың бірі Heysen жолымен байланысады.

Саясат

2006 жылғы штаттық сайлауда: Либералдық партия – 58,7%, Еңбек партиясы – 25,7%, Жасылдар – 8,2%, Демократтар – 4,1%, «Отбасы бірінші» – 3,3%. 2007 жылғы федералды сайлауда: Либералдық партия – 61,9%, Еңбек партиясы – 29,2%, Жасылдар – 6,4%, «Отбасы бірінші» – 1,6%, Демократтар – 0,8%.

Вотерфолл Гулли – Брэгг штаттық сайлау округінің құрамына кіреді, және 2002 жылдан бері осы округті Либералдық партияның депутаты Вики Чэпман басқарып келеді. Федералды саясатта бұл аудан Стурт сайлау округінің бөлігі болып табылады, ал 1993 жылдан бері оны Кристофер Пайн өкілдік етеді. Көрсетілген нәтижелер Вотерфолл Гуллиге ең жақын сайлау учаскесінен алынған – ол ауданның сыртында, жақын жердегі Глинберн жолындағы (Бурнсайд) Сент-Дэвид шіркеуінің залында орналасқан. Екі округ та дәстүрлі түрде Либералдық партияға дауыс береді.

Жергілікті басқаруда Вотерфолл Гулли – Бернсайд қаласының Бомонт округінің бөлігі болып табылады, ал округтің қазіргі мэрі – Дэвид Паркин. Бомонт округін қазіргі уақытта кеңесшілер Марк Остерсток және Энн Монсо өкілдік етеді.