Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік өзін-өзі тәрбиелеу әдеби қоғамы және народниктер революциясы.
Russian literary society for self education and Narodnik revolution
Чайковский шеңбері, сондай-ақ Чайковцы (Чайковцы) немесе Үлкен насихаттау қоғамы (Большое общество пропаганды) – 1870-ші жылдардың басында өзін-өзі тәрбиелеу және народниктердің революциялық ұйымы үшін орыс әдеби қоғамы. Ол өзінің көрнекті мүшелерінің бірі Николай Чайковскийдің құрметіне аталған.
The Circle of Tchaikovsky, also known as Tchaikovtsy/Chaikovtsy (Чайковцы), or the Grand Propaganda Society (Большое общество пропаганды, Bolshoye obshchestvo propagandy) was a Russian literary society for self education and a revolutionary organization of the Narodniks in the early 1870s. It was named after Nikolai Tchaikovsky, one of its prominent members.
Бастапқы және шығу тегі
XIX ғасырдың ортасында патшалық Ресейдің интеллигенциясы елдің әлеуметтік тоқырауына наразылық білдіріп, реформалар талап ете бастады. Иван Тургенев олардың көзқарасын "нигилизм" деп атады, ал өзінің "Аталар мен балалар" романындағы кейіпкер арқылы былай түсіндірді: "Нигилист – ешқандай билік алдында бас иінбейтін, қандай дәрежеде құрметтелгеніне қарамастан, ешқандай қағиданы сеніммен қабылдамайтын адам". Осы әлеуметтік белсенділіктің қақтары бірнеше құпия ұйымдардың құрылуына әкелді, олардың ішінде "Жер мен еркіндік", "Халықтың кек алуы" және Чайковский шеңбері болды. Медициналық-хирургия академиясы ішіндегі өзін-өзі оқытуға арналған әдеби қоғам ұйымның орталық ядросы болды, оның бастапқы мақсаты Ресей империясында тыйым салынған кітаптар мен білімді тарату болды. Оған студенттер Марк Натансон, В.М. Александров және Анатолий Сердюков, сондай-ақ Николай Чайковский мен Феофан Лермонтов қосылды. Өзін-өзі оқытудан басқа, шеңбердің негізгі міндеттері – Петербург пен басқа қалалардың студенттерін біріктіру, сондай-ақ жұмысшылар мен шаруалар арасында әлеуметтік революцияны тудыру мақсатында үгіт жүргізу болды. Чайковскийлер Нечаевтың адалсыздығына қарамастан, өз мүшелері үшін жоғары моральдық стандарттарды белгіледі. Олар саяси бостандықтар үшін күреске теріс көзқарас танытты, олардың пікірінше, мұндай бостандықтар пайда болып келе жатқан ресейлік буржуазияға ғана тиімді болар еді. Бұл принциптер 1870 жылдың соңында – 1871 жылдың басында Чайковскийлер жасаған «Өзін-өзі оқыту және практикалық қызмет шеңберлерінің бағдарламасы» (Программа для кружков самообразования и практической деятельности) құжатында жазылды.
The intelligentsia of mid nineteenth century Tsarist Russia were dissatisfied with what they saw as social stagnation of the nation and had begun to demand reform. Their attitude was called "nihilist" by Ivan Turgenev, explained by a character in his novel Fathers and Sons thus: "A nihilist is a man who does not bow down before any authority, who does not take any principle on faith, whatever reverence that principle may be enshrined in." The peak of this social activism gave rise to a number of secret organisations, among them Land and Liberty, People's Revenge, and the Circle of Tchaikovsky. A literary society for self education within the Medical Surgical Academy was the heart of the organization, the initial purpose of which was to share books and knowledge that had been banned in the Russian Empire. It included students Mark Natanson, V. M. Aleksandrov, and Anatoly Serdyukov, who were joined by Nikolai Tchaikovsky and Feofan Lermontov. Besides self education, the circle's main tasks were to unite students of Petersburg and other cities, and conduct propaganda among workers and peasants with the purpose of fomenting a social revolution. The Tchaikovsky set higher moral standards for their members in the face of Nechayev's unscrupulousness. They had a negative attitude towards struggle for political freedoms, which, in their view, were only advantageous to the arising Russian bourgeoisie. These principles were formulated in the Программа для кружков самообразования и практической деятельности (Program for the circles of self education and practical activity), put together by the Tchaikovtsy in late 1870 – early 1871.
Іс-шаралар
Чайковцылардың алғашқы міндеттерінің бірі – баспагер Николай Поляков, Козьма Солдатёнков және басқалардың көмегімен ғылыми және революциялық әдебиеттерді басып шығару, жариялау және таратуды ұйымдастыру болды. Бұл әдеби шығармаларға Карл Маркстың «Капитал» кітабының бірінші томы, сондай-ақ Николай Чернышевский, Николай Добролюбов, Александр Герцен, Петр Лавров, Василий Берви, Фердинанд Лассаль, Чарльз Дарвин және Джон Стюарт Милл сияқты авторлардың кітаптары кірді. 1871 жылдың жазында Натансон тобы Александра Корнилова мен София Перовскаяның әйелдердің өзін-өзі білім беру үйірмесімен бірікті. Көп ұзамай оларға Петр Кропоткин, Сергей Степняк-Кравчинский, Дмитрий Клементс, Сергей Синегуб, Николай Чарушин, Леонид Шишко және басқалар қосылды. Орталық Петербург үйірмесі шамамен 60 адамнан тұрды. Мәскеудегі (Николай Александрович Морозов, Лев Тихомиров, Михаил Фроленко), Одессадағы (Феликс Волховский, Андрей Желябов), Киевтегі (Яков Стефанович, Павел Аксельрод) және басқа қалалардағы үйірмелер федеративтік принцип бойынша Петербургтік ұямен байланыста болды. Барлығы Чайковцылардың қатарында 100-ге жуық адам болды. 1872 жылы Чайковцылар ауылдық жерлерде жұмыс істеу үшін пропагандистер даярлау мақсатында жұмысшылар үйірмелерін ұйымдастыра бастады. Бұл іс Петербург пен Одессада ең сәтті болды, онда үйірмелерге шамамен 400 жұмысшы кірді. Осы жұмысшылардың кейбіреулері – Виктор Обнорский мен Федор Кравченко сияқтылар – кейіннен Оңтүстік Ресей жұмысшылар одағы (Южнороссийский союз рабочих) және Солтүстік Ресей жұмысшылар одағы (Северный союз русских рабочих) сияқты алғашқы пролетарлық ұйымдардың негізін қалаушылар болды. Бұл үгіт-насихат жұмысының нәтижелері Петр Кропоткиннің баяндамасында жинақталды, ол 1873 жылдың соңында Петербургтік Чайковцы үйірмесінде талқыланды. Чайковцылардың қызметінің соңғы кезеңіне «Халыққа бару» науқаны кірді, ол революциялық үгіт-насихатты және ұйымдастыруды Ресей шаруаларына тікелей жеткізуді білдірді. 1873/1874 жылдары үйірменің көп бөлігі тұтқындалды және кейіннен 193-тің ісі бойынша сотталды. Чайковский діни коммунистік топқа қосылып, 1874 жылы АҚШ-қа эмиграциялады.
One of the first tasks of the Tchaikovtsy was to organize the printing, publishing, and distribution of scientific and revolutionary literature with the help of publishers Nikolai Polyakov, Kozma Soldatyonkov, and others. These literary works included the first volume of Das Kapital by Karl Marx, and books by others including Nikolai Chernyshevsky, Nikolai Dobrolyubov, Alexander Herzen, Pyotr Lavrov, Vasili Bervi, Ferdinand Lassalle, Charles Darwin, and John Stuart Mill. In the summer of 1871, the circle of Natanson merged with a female self education circle of Alexandra Kornilova and Sophia Perovskaya. Soon, they were joined by Peter Kropotkin, Sergei Stepnyak Kravchinsky, Dmitry Klements, Sergei Sinegub, Nikolai Charushin, Leonid Shishko, and others. The central Petersburg circle comprised around 60 people. Circles in Moscow (Nikolai Alexandrovich Morozov, Lev Tikhomirov, Mikhail Frolenko), Odessa (Felix Volkhovsky, Andrei Zhelyabov), Kiev (Yakov Stefanovich, Pavel Axelrod) and other cities sided with the Petersburg cell on a federal basis. Altogether, the Tchaikovtsy numbered around 100 participants. In 1872, the Tchaikovtsy began organizing circles of workers with the purpose of training propagandists for work in the countryside. These activities were most successful in Petersburg and Odessa, where the circles comprised around 400 workers. Some of these workers—including Viktor Obnorsky and Feodor Kravchenko—would later become the founders of the first proletarian organizations such as the Worker's Union of Southern Russia (Южнороссийский союз рабочих) and Northern Union of the Russian Workers (Северный союз русских рабочих). The results of this propaganda work were summarized in a report by Peter Kropotkin, which would be discussed in the Petersburg circle of the Tchaikovtsy in late 1873. The final stage of activities of the Tchaikovtsy included the Going to the People campaign, bringing revolutionary propaganda and organization directly to the peasants of Russia. In 1873/1874, most members of the circle were arrested and were later prosecuted in the trial of the 193. Tschaikovsky joined a religious communist group and emigrated to the United States in 1874.