Кіріспе

Жеке зиянды өтеу (PIP) – бұл кейбір АҚШ штаттарында қолжетімді, медициналық шығындарды және кейбір жағдайларда жұмыс табысын жоғалтуды және басқа да зияндарды қамтитын автокөлік сақтандыруының кеңейтілген түрі. PIP кейде "кінәсіз" сақтандыру деп аталады, себебі оны бекітетін заңдар көбінесе "кінәсіз заңдар" деп танылады, ал PIP "кінә" немесе дәлірек айтқанда, заңдық жауапкершілікке қарамастан төлену үшін жасалған. Яғни, егер PIP бойынша өтеу іздейтін адам апатқа өзі себеп болған жағдайда да, ол өзінің сақтандыру полисінің PIP бөлігі бойынша талап етуге құқылы. "Кінәсіз" дегені, талап етушінің сақтандыру төлемақысы көтерілмейді дегенді білдірмейді. Әдетте, PIP бойынша талапты сақтандырылған жүргізуші өзінің сақтандыру компаниясына береді, алайда, көлігі жоқ адамдарға апатта жарақат алған жағдайда PIP бойынша талап етуге рұқсат беретін бірнеше ерекшеліктер бар. Осы штаттарда қандай ерекшеліктер бар екенін білу үшін, сақтандырушының штаттық заңдарын және полисінің шарттарын қарап шығу қажет.

Автокөлік сақтандыруы

Кейбір штаттарда ПИП міндетті сақтандыру болып табылады. Техас сияқты басқалары сақтандырушыдан ПИП ұсынуды талап етеді, бірақ сақтанушы ПИП-ті жазбаша түрде қабылдамауға құқылы. ПИП қамтуы штаттар бойынша әртүрлі болуы мүмкін, соның ішінде қандай емдеулер медициналық тұрғыдан қажет және орынды деп саналады. Техаста ПИП сақтандыруы медициналық шығындарды, жалақының 80 пайызын және зардап шеккен тарапқа күтім жасау үшін адамды қамтиды. Кейбір штаттар жұмысшылардың өтемақысы талап етілсе де ПИП талаптарын қабылдайды, ал басқалары қабылдамайды. Кейбір штаттарда ПИП автокөлік апатында жарақат алған кезде медициналық шоттарды төлеу үшін бірінші кезектегі сақтандыру болып табылады. Кейбір штаттарда ПИП суброгацияланады, яғни сақтандыру компаниясы сіздің шығындарыңызды жауапкершіліктен тәуелсіз төлейді, содан кейін жауапкер тараптың сақтандыру компаниясынан төленген соманы қайтарады (немесе суброгациялайды). Бұл талапкерді/сақтанушыны көбінесе жақсы қаржылық жағдайда қалдырады, себебі оның медициналық шоттары төленеді, ал сақтандыру компаниялары оны өздері және кейіннен шешеді. ПИП белгіленген сома және уақыт шегінде сақтанушының медициналық және жерлеу шығыстарын, оқиға кезінде оның көлігінде болған басқаларды және кез келген көлікпен жаяу жүргінші ретінде соққы алған кез келген үшінші тарапты қамтуы мүмкін. Негізгі қамту сақтанушының жеке жарақаты үшін, жауапкершілікті ескермей, бірінші тарап негізінде болып табылады. Бұл тек белгілі бір штаттарда ғана қол жетімді. Көлікпен соққы алған жаяу жүргінші осы көліктің жауапкершілігімен қамтылады. ПИП жоқ көптеген штаттарда автоматты медициналық төлемдер (AMP) қамтылуы бар, ал кейбір штаттарда екеуі де бар. AMP да жауапкершілікті ескермейтін бірінші тараптың сақтандыруы болып табылады, бірақ тек бірнеше штаттарда ғана суброгацияланады және көбінесе ерікті болып табылады. AMP және ПИП лимиттері жарақатқа және штатқа байланысты 1000 доллардан 250 000 долларға дейін, бірақ көптеген сақтандыру компанияларының лимиті салыстырмалы түрде төмен, шамамен 5000 доллар. Мичиган штатындағы "қатесіз" полис медициналық және оңалту бойынша шексіз жәрдемақылар береді. Автокөлік оқиғасына қатысқан талапкерлер медициналық қызметкерлерге өздерінің сақтандыру туралы ақпаратын ұсынуы тиімді, себебі үшінші тарап тасымалдаушылары талапкердің медициналық шоттарын төлеуге заңды міндеттемесі жоқ, ал бірінші тарап тасымалдаушыларында мұндай міндеттеме бар. Үшінші тарап тасымалдаушылары тек оларға қатысты сот шешімі болғаннан кейін ғана төлем жасауға міндетті, ал бұрынғы төлемдер ерікті болып саналады. Үшінші тарап тасымалдаушысымен талапты реттеу ерікті төлем болып саналады.

Басқа да қамтылу

Жеке зақымдардан қорғау жеке зақымдарды сақтандыруға немесе сақтандыру жамылғысына да қатысты болуы мүмкін, яғни кез келген жағдайда жеке зақымдарды, әсіресе эмоционалды күйзелісті (көбінесе салқындату нәтижесінде туындаған эмоционалды күйзеліс, емес қасақана тудырылған), қаралауды немесе артық айтуды қамтитын сақтандыру. Үйді сақтандыру көбінесе сақтандырылғанның жер-шегінде дене жарақатынан туындаған міндеттемелерді қамтиды, бірақ психикалық зақымнан туындаған міндеттемелерді қамтымайды. Психикалық зақымдардан қорғауды қосуға болады және ол әдетте "жеке зақымдар" жамылғысы деп аталады.