Кіріспе

Winged Victory) – 1934 жылы ағылшын бірінші дүниежүзілік соғысының әскери ұшқышы Виктор Маслин Йейтс жазған роман. Ол әуедегі шайқастарды және соғыстың мәнсіздігін көркем бейнелеген классикалық туынды ретінде кеңінен танылған.

Негізгі құрылым

Роман Бірінші дүниежүзілік соғысқа, ұшқыштардың өміріне және ертедегі екі қанатты ұшақтармен ұшудың қорқынышына арналған. Оның басты кейіпкері Том Кунделл, қызмет мерзімі біткен соң Корольдік әуе күштерінен кетіп, достарымен бірге Батыс аймағындағы шаруа қожалығында өмір сүруді жоспарлайды. Бірақ ол әуе күштерінен кетер кез келгенде, барлық достары "батысқа кетіп" қояды. Бұл оны күйзеліске ұшыратады. 1918 жылы Корольдік әуе күштерінің көптеген қаза табуының фонындағы оқиғалардың үйлесімі, пафос, юмор және қарапайымдық "Қанатты жеңіс" романын Ұлы соғыс әдебиетінің классикасына айналдырады. Кітап жартылай автобиографиялық, В.М. Йейтс 1918 жылы "Сопвитт Кэмел" ұшақтарымен 46-шы эскадрилья құрамында қызмет еткен және соғыста барлық достарын жоғалтқан. Т.Э. Лоуренс кітап жарық көрген кезде оны "Тамаша, тамаша, тамаша. Соғыстың ең көрнекті тарихы, шеберлікпен жазылған" деп бағалаған. Алайда, баспагер таппағандықтан кітап басылмай қалды және көп ұзамай ұмытылды. Йейтс 1934 жылы туберкулезден қайтыс болды. Екінші дүниежүзілік соғыста RAF ұшқыштары арасында оның әуе шайқастарын дәл сипаттауы үшін танымал болды. Кітап 1961 жылы Генри Уильямсонның жаңа сөз басы және құрмет көрсетуімен қайта басылды (Йейтсті Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін кітабын аяқтауға Уильямсон итермелеген). 1972 жылы Ричард Клей (The Chaucer Press) Ltd. баспасында жұмсақ мұқабамен қайта басылды және 2004 жылы қайта жарық көрді. Йейтс Уильямсонның "Қанатты жеңіс" кітабының бетжазбасына: "Мен [кітапты жазуды] 1933 жылдың сәуірінде Колиндейл ауруханасында бастадым. Мен онда жаза алмадым, сондықтан бір күні таңертең дәрігер өліммен қорқытып, ауруханадан шығып кеттім. Жыл соңына дейін күнделікті жаздым. Менің басты қиындығым – шындық пен өнердің арасындағы келісімді табу болды, себебі мен сол дәуірдің нақты көшірмесін жасап, сондай-ақ сананың нақты талдауын және синтезін жазуым керек болатын роман жазып жаттым" деп жазған.

Әуе шабуылының сипаттамалары

"Қанатты Жеңіс" Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әуе шайқастарын бейнелеуімен ерекше. "Олар Виллер-Бретоннеудің қорқынышты қираған қалдықтарынан ұшып өтті, олар әлі де жарылып жатқан снарядтардың салдарынан азап шегіп жатты. Бұл снарядтар бір секундқа тұрып, түтін мен қирандылардың бағанасын құрап, содан кейін желге тарап жоғалып кетті. Амельден Хангард Вудқа дейінгі барлық бойда ақ түсті шрапнельдің көптеген және үздірілмейтін жарқындары пайда болып, жоғалып жатты. Олардың жанынан бұлттан жалынып келе жатқан метеор құлап, жерге құлады. Бұл бұлттардың үстіндегі шайқаста өртеніп құлаған ұшақ еді. Ол құлаған жерде атмосфера қара түсті thanatognomonic ізбен дағыланды. Том шу мен қатты желдің арасында отырғанда, жер оның адал қызметшісі сияқты, оның таяғы немесе рулінің әрекетіне бірден жауап беретін, секіріп, күнге қарай бет бұратын қозы планетадай сезілді. Кейбір бұлттардың шыңдары он мың футқа дейін көтерілді; ал көк аспандағы кеңістікте қанаттары күн сәулесінде жарқырап тұрды. Мак мүмкіндігінше жылдам көтерілді. Бірнеше минуттан кейін олар он мың футқа жетті, ал бір миль жоғарыдағы "ғұндар" көк түсті мөлдір ұшақтар ретінде көрінді. Мылтықтардың дауысы мен трассирлердің жарқырауы, ал Fokker тік бұрылыс жасады, қызыл түсті, үстіңгі қанаттарында қосымша бөліктері бар еді. Том осы қосымша бөліктерді жек көреді. Ол бір "ғұн" үшін қауіпті бұрылыс жасады, бірақ оқтар оны іздеп тапқан сияқты. Ұстадым, ұстадым! Құлап, құлап, айналып бара жатыр."

Соғыс туралы философия

Winged Victory-де кейіпкерлер соғыстың себептеріне қатысты алдын ала сезімтал және пессимистік көзқарас білдіреді, бұл Йейтстің замандас жазушыларының көптеген түршілдік көзқарастарынан мүлдем өзгеше: "Қаржыгерлер көре алмайтын немесе көруден жалтартын бір нәрсе бар. Олар кедергісіз операциялар жүргізіп, барлық адамзат қызметін өздеріне тәуелді ететін шекарасыз әлемді көздейді; бірақ мұндай әлем мүмкін емес, себебі қаржы өнімсіз, ал қаржы есебінен тіршілік ететін мемлекеттің әрқашан қан соратын көршілері болуы керек, әйтпесе ол өз құйрығын жеген иттің өзі сияқты болады. Баспасөз соғысқа құштарлықты күшейту үшін қарқынды науқан жүргізді. Менің ойымша, үш айдың ішінде халықтың соғыс талабына тойтарыс беру мүмкін болмады. – Біздің сүйектеріміздің үстінен ақшаны ұрлаудың атақты тойы болады." Басқа кейіпкерлер кері пікір білдіреді, ал жоғарыдағы аргумент басқа біреу үшін "ашулы сыңар" болып естіледі. Ең бастысы, Йейтс 1918 жылғы RFC офицерлерінің әдеттегі пікірлерін көрсетеді, сонымен қатар кейіпкерлер соғысқа қатысты кең және күрделі көзқарастарды ұсынады.

Әуедегі соғыс туралы түсініктерді сынап көру

Winged Victory туралы ең қызықты нәрсе – ол Бірінші дүниежүзілік соғыстағы әуе шайқастарын қалыптасқан көзқарасқа сын салады, әсіресе сол кездегі басқа көркем әдебиеттермен салыстырғанда. Көптеген замандас "әуе" романдарынан (мысалы, Бигглс) өзгеше, ол "Күңкілдік" романдары деп аталатын әдебиеттер қатарына жақсы үйлеседі. Бұл романдар қазіргі таңда кеңінен танымал болғанымен, бұрын көбінесе назардан тыс қалған. Роман жоғары нәтиже көрсеткен, көрінеу зардап шекпейтін "аса" ұшқыштардың (әсіресе "Мак" кейіпкері) бар екенін мойындайды, бірақ кейіпкерлердің көпшілігі соғысты ұзаққа созылған, жағымсыз, қорқынышты және көңілсіз деп сипаттайды, олар тек үнемі болатын нигилистік мас күйлермен ғана көтеріңкі көңілде болады. Сонымен қатар, 1918 жылға қарай одақтас әскери ұшақтарындағы қателіктерді де мойындайды. Көптеген қазіргі дереккөздер (соның ішінде Уикипедия) Sopwith Camel ұшағын өте жақсы, тіпті теңдесі жоқ деп бағаласа, Йейтс Кундалл арқылы оның тым баяу екенін және жеткілікті биікке көтеріле алмайтынын айтады. Оның пікірінше, қажетті ұшақ – Camel де, оның орнына келген Sopwith Snipe немесе Sopwith Salamander да емес (Кундалл оны жер шабуылына арналған ұшақ емес, жаңа истребитель деп жаңылысқан), ал көбінесе ұмытылған Sopwith Dolphin. Бұл Йейтс сияқты 46-шы эскадрильяның ұшқыштары биіктікті және көзге түспей шабуылдау мүмкіндігін бағалайтынын көрсетеді, бұл әуедегі шайқастардың кең таралған бейнесіне қайшы келеді.

Қызықты деректер

"Қанатты жеңіс" атауы Йитстің таңдауы емес – оны оған алғашқы баспагері міндеттеп берді, ол кітапты көбірек патриоттық және тартымды етіп көрсетуді қалаған. Йитс бастапқыда кітапқа "Қанатсыз жеңіс" деген атауды қоюды жоспарлаған. Йитс Бірінші дүниежүзілік соғыста бес жау ұшағын атып түсіргені туралы мәлімдеме жасаған (2 ұшақ жеке, 3 ұшақ бірлесіп). Кітаптағы кейбір кейіпкерлердің есімдері сол кезде 46-эскадрильяда қызмет еткен нақты ұшқыштардың есімдерімен сәйкес келеді, мысалы, Джордж Эдвин Томсон (21 жау ұшағын атып түсірген, кітапта "Томми" деп аталған, және 1918 жылдың сәуірінен бұрын Түбірлік эскадрильяға ауыстырылған), Гарри Ноэль Корнфорт Робинсон (кітапта "Робинсон" деп аталған, 10 ұшақты жойған) және Хорас Гилберт Уанклин Дебенхам ("Дебенхам" кітапта, алты жау ұшағын жойған). Кейбір есімдер нақты есімдерге өте ұқсас, мысалы, ұшу командирі "МакАндрюс (Мак)", ол Канадалық аса Дональд МакЛареннің (48 жау ұшағы және алты шарды атып түсірген) прототипі, ол сол кезде 46-эскадрильяда қызмет еткен. Қызығы, Sphere Books 1969 жылғы басылымы мен одан кейінгі Mayflower Books 1972 жылғы басылымының мұқабасында SE5 ұшақтары Fokker D. VII ұшақтарымен әуе шайқасынан көрініс бейнеленген, бірақ кітаптағы басты кейіпкерлер тек Sopwith Camel ұшағында ғана ұшады. (1974 жылғы Mayflower қайта басылымында Sopwith Camel ұшақтары көрсетілген). Дегенмен, 1962 жылғы Jonathan Cape басылымының қайта басылымында екі Sopwith Camel ұшағы бейнеленген кіріспе парағы бар. Бұл Дерек Робинсонның жұмысына үлкен әсер еткен, әсіресе 1971 жылы Букер сыйлығына ұсынылған "Жақын эскадрильясы" романына.