Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уконвасара немесе Уконкирвес – фин құдайы Укконың символы және сиқырлы қаруы, ол Тордың Мьёльниріне ұқсас. Ukonvasara «Укконың балғасы» дегенді білдіреді; сондай-ақ, Ukonkirves «Укконың балтасы» дегенді білдіреді. Укко Уконвасара арқылы найзағай жасайды деп есептелген. Укконың балғасы бастапқыда қайық пішіндес тас балта болған болуы мүмкін. Металл өңдеу өнерінің пайда болуымен тас құралдар қолданудан шығып, тас қарулардың шығу тегі жұмбаққа айналды. Тас балталар, яғни «көккіреу тастары» (фин тілінде ukonvaaja), көбінесе қатты жаңбырдан кейін топырақ шайылып кеткен жерлерден табылған. Олар Укконың қаруы, найзағайдың тас бастары деп саналған. Шамандар оларды емдеу және зиян келтіру күшіне ие деп сеніп, тас балталарды жинап, өздерімен алып жүрген. Қазіргі фин дінсіздері кейде христиандардың крест тағатындай, мойындарына балға немесе балта пішіндес әшекейлер тағады.
Ukonvasara, or Ukonkirves, is the symbol and magical weapon of the Finnish thunder god Ukko, similar to Thor's Mjölnir. Ukonvasara means 'hammer of Ukko'; similarly, Ukonkirves means 'axe of Ukko'. It was said that Ukko created lightning with Ukonvasara. Ukko's hammer was probably originally a boat shaped stone axe. When stone tools were abandoned with the advent of metalworking, the origins of stone weapons became a mystery. Stone axes, so called thunderstones (ukonvaaja in Finnish), were found in the ground, especially after drenching rains washed away dirt. They were believed to be weapons of Ukko, stone heads of the striking lightning. Shamans collected and held stone axes because they were believed to hold the power to both heal and damage. Followers of modern Finnish paganism sometimes carry hammer or axe pendants around their necks, much like Christians sometimes wear crosses.
Этимология
Аско Парполаның пікірінше, Proto West Uralic *vaśara сөзі бастапқыда Сейма-Турбино жауынгерлерінің айбалтасына немесе соқасына қатысты, бірақ кейіннен, скандинавиялық ықпалмен Тордың балғасынан "балға" мағынасын алды. Proto West Uralic *vaśara сөзі Proto Indo Aryan *vaj’ra сөзінен алынған, бірақ Proto Iranian сөзінен емес, себебі оның жұмсақ дауыссіз әуені Proto Iranian тілінде болған жұмсару процесімен сәйкес келмейді. Санскрит тіліндегі vajra және оның авеста тіліндегі vazra сөздері Proto Indo European түбірі *weg' сөзінен туындаған болуы мүмкін, бұл сөз "қуатты болу" дегенді білдіреді, – дейді Парпола мен Карпелан.
According to Asko Parpola, the Proto West Uralic *vaśara, originally referred to the axe or mace of the Sejma Turbino warriors, but later, under Nordic influence, gained the meaning "hammer" from Thor's hammer. The Proto West Uralic *vaśara, is an early loanword from the Proto Indo Aryan *vaj’ra but not from Proto Iranian, because its palatalized sibilant is not consistent with the depalatalization which occurred in Proto Iranian. The related Sanskrit vajra and its Avestan cognate vazra are possibly derived from the Proto Indo European root *weg' which means "to be(come) powerful", state Parpola and Carpelan.
Үнді-Еуропалық ықпал
Укконың шығу тегі – тағы бір финн аспан құдайы Ильмари, бірақ Укко Ильмари Үнді-Еуропа аспан құдайының, әсіресе Тордың ықпалына тап болған, бұл ықпал өте маңызды болғанымен, толық емес еді деп санайды. Басқалары Укконың бастапқы аты Балтық Перкунас болған деп есептейді. Перкунас орта жастағы, балта мен садақпен қаруланған, Тор сияқты ешкілер жегілген екі дөңгелекті күймеге мінген болып бейнеленеді. Тор есімі протогерман тіліндегі Þun(a)raz ("Көккіреу") теонимінен туындаған. Ғалым Питер Джексонның пікірінше, бұл теонимілер бастапқыда прото-үнді-еуропалық күн күркіреу құдайы *Perkwunos-тың бастапқы эпитетінің (немесе эпиклезисінің) тасқа айналуының нәтижесінде пайда болған болуы мүмкін, содан Перкунас та одан тараған.
lt=Unto Salo believes that Ilmari, another Finnic sky god, is the origin of Ukko, but that as Ukko Ilmari experienced very significant, although far from total, influence from the Indo European sky god especially in the form of Thor. Others believe that Ukko's original name was Baltic Perkūnas. Perkūnas is pictured as middle aged, armed with an axe and arrows, riding a two wheeled chariot harnessed with goats, like Thor. The name Thor descends from the Proto Germanic theonym Þun(a)raz ('Thunder'). According to scholar Peter Jackson, those theonyms may have originally emerged as the result of the fossilization of an original epithet (or epiclesis) of the Proto Indo European thunder god *Perkwunos. from which Perkunas also descended from
Индра күнәкарлар мен білімі жоқ адамдарды өлтіру үшін ваджра қолданғаны айтылады. Индраның мифологиясы Перун, Перкунас, Таранис және Тормен үндес келеді, бұл прото-үнді-еуропалық мифологияда ортақ тегін көрсетеді.
Indra is described as using the vajra to kill sinners and ignorant persons. Indra's mythology parallels Perun, Perkūnas, Taranis, and Thor, suggesting a common origin in Proto Indo European mythology.