Кіріспе

Витольд Урбанович (30 наурыз 1908 – 17 тамыз 1996) – поляк ұшқыш-ұстасы және генерал.

Витольд Урбанович (30 наурыз 1908 – 17 тамыз 1996) – Екінші дүниежүзілік соғыстағы поляк ұшқыш-ұстасы. Ресми деректерге сәйкес, Витольд Урбанович 17 расталған соғыс кезіндегі және 1 ықтимал, соғысқа дейінгі жеңісін есептемегенде, ең көп ұпай жинаған екінші поляк ұшқышы болды. Ол бірнеше наградалармен марапатталды, оның ішінде Virtuti Militari және Ұлыбританияның Ерекше Ұшу Ойыны ордендері бар. Сондай-ақ, ол бірнеше естелік кітаптар жариялады.

Өмірбаян

Урбанович Ольшанка қаласында, Августов ауданында дүниеге келген. 1930 жылы Демблиндегі Szkoła Podchorążych Lotnictwa кадеттік авиация мектебіне түсіп, 1932 жылы 2-ші лейтенант дәрежесіндегі бақылаушы ретінде бітірді. Одан кейін Варшавадағы 1-ші әуе полкінің түнгі бомбалаушы эскадрильясына тағайындалды. Кейін ол ұшқыш болу үшін жоғары деңгейдегі ұшу курсын аяқтады. 1930 жылдары 113-ші және No. 111-ші "Костюшко" эскадрильяларында қызмет етті. 1936 жылдың тамызында PZL P.11a ұшағымен Польша әуе кеңістігіне өткен кеңестік барлау ұшағын атып түсірді. Ол ресми түрде сөгіс алды, ал жоғары офицері оны бейресми түрде құттықтады және 1936 жылдың қазан айында "жаза" ретінде Демблиндегі әуе күштерінің оқу мектебіне ауыстырылды, онда оны "Кобра" деп атады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Польшаға жасалған шабуыл кезінде Урбанович импровизацияланған Улуж тобында болды, ол ұшқыштар-нұсқаушылардан құралған, ескірген PZL P.7a истребителімен ұшып, Демблин және Улуж әуежайларын қорғады. Жау ұшақтарымен бірнеше рет кездескеніне қарамастан, поляк истребителі (неміс бомбалаушыларының жылдамдығына жетпейтін) жау ұшақтарын түсіре алмады. 8 қыркүйекте мектеп Улуж бен Демблиннен эвакуацияланды. Ол кадеттермен бірге Румынияға жіберілді, онда оларға қайта жабдықталуды күтуді тапсырды: британдық және француз ұшақтары жіберілгені туралы әңгімелер тарады, бірақ ешқандай ұшақ келмеді. Урбанович Польшаға қайтып, күресін жалғастырды, бірақ Польшаға совет әскерлерінің шабуылынан кейін советтік жалдамалы жасақтар оны тұтқынға алды. Сол күні ол екі курсантпен бірге қашып, Румыния шекарасын өтіп, ақырында Польша құлағаннан кейін жаңа поляк армиясы құрылып жатқан Францияға жетті. Францияда ол және басқа поляк ұшқыштары Ұлыбританиядағы Корольдік әуе күштеріне қосылуға шақырылды. Олд Сарумдағы 1-ші армиялық ынтымақтастыру мектебінде алғашқы оқудан өткен соң, 1940 жылдың шілдесінде 6-шы оқу-жаттығу бөліміне истребительдерді қайта даярлауға жіберілді. Тамыз айында ол №145 эскадрильясына тағайындалды және 1940 жылдың 4 тамызында жауынгерлік тапсырмаларға кірісті. 8 тамызда ол №601 эскадрильясымен (бірақ ол ресми түрде бөлімге қосылмаған) ұшып келе жатып, V./LG 1 эскадрильясының майоры Йоахим Шлихтинг басқарған Messerschmitt Bf 110 ұшағын атып түсірді, ал 12 тамызда KG 51 эскадрильясының Junkers Ju 88 ұшағын түсірді. 27 қыркүйекте ол төрт ұшақты атып түсіргені ресми түрде расталды: KG 77 эскадрильясының екі Ju 88 ұшағы, Bf 109 және LG 1 эскадрильясының Bf 110 ұшағы. 30 қыркүйекте ол үш Bf 109 (біреуі stab./JG 26, біреуі II./JG 53 және біреуі 4./JG 54 эскадрильясынан) және KG 3 эскадрильясының бір Dornier Do 17 ұшағын атып түсірді. Өзінің табысына қарамастан, Урбанович поляк штабында аса танымал болған жоқ және 21 қазан күні эскадрилья басшылығын Здзислав Хеннебергке беруге мәжбүр болды. Ұлыбритания шайқасында ол 15 расталған және 1 ықтимал жеңіске жетті, бұл оны поляктардың ең үздік ұшқыштарының біріне (Станислав Скальскиден кейін екінші орын) және шайқастың он үздік одақтас ұшқышының қатарына қосты. 1941 жылдың 15 сәуірінен 1 маусымына дейін ол RAF Northolt базасында орналасқан 1-ші поляк истребительдер бригадасын басқарды, содан кейін №11 RAF тобының штабына жұмысқа жіберілді. 1941 жылдың маусымында ол АҚШ-тағы Польша елшілігінде 2-ші әуе атташесі болып тағайындалды. Оның мәліметтеріне сәйкес, ол Қытай үстінде де бірнеше ұшақты атып түсірген және жердегі бірнеше ұшақты жойған, бірақ бұл жеңістер ресми түрде расталмады. Кеннет К. Коскодианның айтуынша, ол Клэр Ли Ченнольдтың шақыруымен 11 жапон ұшағын атып түсірген. Кейін ол АҚШ Әуе медалімен және Қытайдың Ұшқыштар кресімен марапатталды. 1943 жылдың желтоқсанында ол Ұлыбританияға оралды, кейін АҚШ-та әуе атташесі болып қайта тағайындалды. 2010 жылдың қыркүйегінде RAF Uxbridge әуежайында Ұлыбритания шайқасында Урбанович ұшағының түсімен жасалған Hawker Hurricane қақпа күзетшісі ашылды.

Танымал мәдениетте

Витольд Урбановичтің рөлін Марцин Дороцинский 2018 жылғы "Ураган: 303 эскадрилья" фильмінде сомдады.