Кіріспе

Мысыр Парламентінің екі палаталы жүйедегі Жоғарғы палатасы – Сенат. Ол 2019 жылғы Мысыр конституциялық референдумында және одан кейінгі 2020 жылғы Мысыр Сенаты сайлауында құрылды. Қазіргі Сенат төрағасы – Абдель Вахаб Абдель Разек.

Өмірбаян

Шура кеңесі (шура маджлисі, кеңес мәжілісі) – бұрынғы екі палаталы Мысыр Парламентінің жоғарғы палатасы. Оның атауы ағылшын тілінде шамамен «Консультативтік кеңес» деп аударылады. Парламенттің төменгі палатасы – Өкілдер палатасы. Кеңес 2014 жылғы Конституциямен таратылды. Шура кеңесі 1980 жылы Конституцияға түзету енгізу арқылы құрылды. Кеңес 264 мүшеден тұратын, оның ішінде 176 мүше тікелей сайланды, ал 88-ін Республика Президенті алты жыл мерзімге тағайындады. Мүшелердің құрамы жаңартылып тұратын, Кеңес мүшелерінің жартысы үш жылда бір рет толықтырылды. 2012 жылдың 2 желтоқсанында Жоғарғы Конституциялық Сот Шура кеңесінің конституциялықтығына қатысты соттық дауды қарастырмақ болды, бірақ сот наразылықтарға жауап ретінде үкімді кейінге шегерді. 2012 жылдың қарашасында Мохамед Мурсидің конституциялық декларациясы Шура кеңесінің сот арқылы таратылуына тыйым салды. 2012 жылдың желтоқсанында Мурси шығарған конституциялық декларация Шура кеңесін сот арқылы таратуға рұқсат берді. 2013 жылғы 15 қаңтарда Жоғарғы Конституциялық Сот аталған істі Жоғарғы Конституциялық Соттың кеңесші органы – Мемлекеттік комиссарлар кеңесінің қарауына жіберді. Комиссия мүшелері талап-арызды 2013 жылдың 10 ақпанында қарады; адвокаттар қажетті құжаттарды ұсынғаннан кейін комиссия сайлау заңының конституциялықтығы туралы есеп дайындады. Есеп 2013 жылдың 22 сәуірінде алынды. Шура кеңесінің құрылуы 2013 жылдың 2 маусымында конституцияға қайшы деп танылды. 2013 жылдың шілде айының басында Шура кеңесінің 30 мүшесі отставкаға кетті. Шура кеңесі 2013 жылдың 5 шілдесінде таратылды. 2019 жылғы Египет конституциялық референдумынан кейін қабылданған түзетулер парламентті екі палаталы органға айналдырды, 2014 жылы таратылған Шура кеңесі 120 сайланған және 60 президент тағайындаған мүшеден тұратын Сенат ретінде қайта құрылды. Кейіннен мүшелер саны 300-ге дейін арттырылды, оның үштен бірі округтер бойынша, үштен бірі пропорционалдық дауыс беру арқылы, ал үштен бірі президент тағайындады, олардың өкілеттік мерзімі 5 жылды құрады.

Мүшелер

Сенат 300 мүшеден тұрады, олардың үштен екісі (200) тікелей дауыс беру арқылы сайланады (100-і жеке, ал 100-і ұжымдық тізім бойынша сайланады), ал қалған үштен бірін Республика Президенті тағайындайды. Сенаттағы әйелдердің үлесі кемінде 10% болуы керек.

Мүшелік мерзімі мен қызметі [сығанақ қажет]

Шура Кеңесінің мүшелігінің мерзімі алты жылды құрады. Дегенмен, әр үш жыл сайын мүшелердің жалпы санының 50 пайызы жаңадан сайлануы және тағайындалуы қажет болды, ал мерзімі бітіп жатқан мүшелерді қайта сайлауға және қайта тағайындауға болады. Конституция кеңесті қорғау үшін көптеген кепілдіктерді қарастырды, оның ішінде: Кеңес тек қажеттілік туған жағдайда ғана Президенттің жарлығымен таратылуы мүмкін емес. Кеңес мүшелері парламенттік иммунитетке ие.

Парламент сайлауы

Қазіргі уақытта кең саяси спектрді қамтитын көптеген танылған саяси партиялар бар. Алайда, Конституция бойынша дін негізінде саяси партия құруға тыйым салынған. Мысырда оппозициялық күштер мен саяси қысым топтары белсенділік танытып, өз пікірлерін жария етіп, саяси жүйеде әртүрлі деңгейде өкілдік етеді. 2000 жылғы қарашада өткен парламент сайлауы бұрынғы сайлаулармен салыстырғанда көбінесе ашық және жақсы ұйымдастырылған деп саналады. Бұл, сайлау учаскелеріндегі сот бақылауын күшейткен жаңа заңның қолданысқа енуіне байланысты. Дегенмен, оппозициялық партиялар үкімет тарапынан сайлау процесіне араласу фактілері бойынша негізді шағымдарын білдіруде. Үкіметтік емес ұйымдар, соның ішінде кәсіби кәсірлендер мен адам құқықтарын қорғауға бағытталған ұйымдардың саяси процеске қатысуы мен сөз бостандығына елеулі шектеулер қойылған.

2008 жылғы өрт

2008 жылдың 19 тамызында болған ірі өрт Каирдегі Шура Кеңесі орналасқан 19 ғасырлық сарайдың көп бөлігіне елеулі зақым келтірді. Өрт салдарынан кем дегенде он үш адам жарақат алды, парламенттік архив бөлмесі мен бірнеше мәжіліс залдары қирады. Мысырдың 1-арнасы хабарлағандай, өртте құжаттардың 99 пайызы жойылды. 2009 жылдың 21 қарашасында президент Мубарак «Аль Мокавелон Аль Араб» компаниясы жөндеуден өткізген жаңа Шура Кеңесі ғимаратын ашты.