Кіріспе

H. M. S. Defiant (АҚШ-та Damn the Defiant! деп шығарылды) – 1962 жылы түсірілген британдық теңіз соғысы туралы CinemaScope және Technicolor форматындағы фильм. Басты рөлдерде Алек Гиннесс және Дирк Богард. Фильм 1797 жылғы Спайтхед көтерілісі кезіндегі шамамен уақыттағы, құрамындағы кемеде болған бүлік туралы әңгімелейді. Режиссері Льюис Гилберт, сценарий авторы Найджел Книл, ал кітаптың негізі Фрэнк Тилслидің 1958 жылғы «Mutiny» романы. Фильмнің әлемдік тұңғыш көрсетілімі 1962 жылғы 22 ақпанда Лондонның Вест-Эндіндегі Одеон Лестер скверінде өтті.

Сюжет

1797 жылы француз революциялық соғыстары кезінде фрегат HMS Defiant командалық құрамын адал капитан Кроуфорд басқарады. Көп ұзамай ол өзінің бірінші офицері, садистік және мақтаншыл бірінші лейтенант, мырза Скотт Пэджетпен ерік-жігер күресіне түседі. Лейтенант Кроуфорд командасына тым жұмсақ екенін санайды, сондай-ақ Наполеонның әскері Италияның көп бөлігін басып алғаны туралы хабар болғанына қарамастан, Корсикаға бару туралы капитанның шешімімен келіспейді. Скотт Пэджеттің күшті байланыстары бар, ол бұрын екі командалық офицермен келіспегендіктен оларды “жағаға” шығару үшін пайдаланған. Кроуфордтың араласуға мүмкіндігі жоқ екенін білген Скотт Пэджет капитанның ұлы, мичман Харви Кроуфордты күн сайын артық жазалау арқылы капитанға ықпал етуге тырысады. Осы уақытта команданың бір бөлігі, теңізші Визардтың жетекшілігімен, британдық флоттың барлық бөлімдеріндегі ұқсас әрекеттермен бірге, жағдайды жақсарту үшін жазбаша петиция дайындауда. Олар ақырында бүкіл команданың дерлік қатарына қосылады. Жерорта теңізінде “Дефаент” сауда кемесін сүйреп бара жатқан француз фрегатына кездеседі. Қысқа шайқастан кейін “Дефаент” француз фрегатын басып алады, ал сауда кемесі қарсылық көрсетпей беріледі. Кроуфорд ұлын тұтқынға алынған сауда кемесін британдық портына жеткізуге тағайындалған команданың құрамына жібереді, осылайша оны Скотт Пэджеттің қолынан құтқарады. Кроуфорд Скотт Пэджетке ұлын өзімен бірге алып келуі қателік болғанын айтады, бірақ қазір ол “оны түзетеді!” Ол өзінің екінші орынбасарына таң қалдыратын әрекеттер жасайтынына уәде береді. Көп ұзамай Скотт Пэджет бағынбағаны үшін жаза ретінде бөлмеге қамалады. Оның қорлығын екі сағат сайын палубада толық әскери киімде тұруы күшейтеді, бұл жаза әдетте жас мичмандарға арналған. Біраз уақыттан кейін “Дефаент” соғысып, көптеген тұтқындарды алып, венециялық фрегатты басып алады. Кроуфорд шайқаста ауыр жарақат алады және ақырында қолын жоғалтады. Тұтқындардың арасында Наполеонның жақын көмекшісі табылады, одан британдықтар Британияға жоспарланған шабуыл туралы маңызды ақпарат алады. Кроуфордтың денсаулығына қарамастан, Скотт Пэджет команданы басқарады, бірақ оның қатыгездігі экипажды ерте бүлікке итермелейді. Олардың патриотизмін оятып, Кроуфорд Визард пен басқа көтерілісшілерді Рошфортты қоршап тұрған британдық флотқа шабуыл туралы ескерту үшін жүзуге көндіреді. Кроуфорд команданың қамын ойлайтынына уәде береді, бірақ офицерлерге ешқандай зиян келтірмеуді талап етеді. “Дефаент” Рошфорт флотқа жеткенде, британдық негізгі флоттың бүлік шығарғанын және Адмиралтейство теңізшілердің барлық талаптарын қабылдап, қатысушыларға рақымшылық жасайтынын естиді. Команданың қуанышы қызуқанды Эванс Скотт Пэджетті өлтірген кезде тоқтатылады. Олардың барлығы бүлікшілер ретінде жазаланатынын түсінген Визард ашумен Эвансты өлтіреді. Енді олардың жалғыз мүмкіндігі – кемемен қашып кету. Содан кейін француз флоты порттан шығады, ал француздық өртеу кемесі тікелей британдық флагманға қарай беттейді. “Дефаент” – желкенді жалғыз кеме болғандықтан, флагманды құтқаруға бірегей мүмкіндігі бар. Кроуфорд тағы да команданың патриотизміне жүгінеді, ешқандай уәде бермейді, бірақ оларды өртеу кемесін тоқтатуға көндіреді. Визард содан кейінгі шайқаста қаза табады, британдық адмиралдың “Дефаентке” олардың батылдығы үшін алғыс білдірген хабарын естуге үлгереді. Бүлік аяқталды, “Дефаент” флотқа қосылады.

Қабылдау

"Нью-Йорк таймс" газетіндегі бір мақаласында сыншы Босли Кроутер былай деп жазды: "Ағаш кемелер мен мықты темір адамдар, XVIII ғасырдың шаршы қанатты кемелері, теңізшілердің қатаң тәртібі мен бүлікшілер туралы мәңгілік тақырып, миллиондаған жас жүректі қоздыратын көркемдікпен бейнеленген. Сіз психологиялық жағынан терең мағынасы жоқ, бірақ қанға толы теңізшілердің романтикасымен жарқыраған фильмді көргенін сезінесіз. Егер сіз теңізшілердің көңілді әңгімелерін ұнататын болсаңыз, міне, сіздің ромыңыз." "Films and Filming" журналы HMS Defiant фильмін 1962 жылы Ұлыбританиядағы ең танымал фильмдердің тоғызыншы орынына қойды.