Кіріспе
Пальма түрлері
Түрлер қорабы
|кескін = Areca Palm Seeds Forming Coorg Feb24 A7C 09499.jpg
|кескін2 = Betel nuts3.jpg
|кескін2 сипаттамасы = Бетел жаңғақтары
|туыс = Areca
|түрі = catechu
|авторы = L.
|синонимдер сілтемесі = бірақ кеңінен өсіріледі және Малайзия, Индонезия, Жаңа Гвинея, Тайвань, Мадагаскар, Камбоджа, Лаос, Мьянма, Таиланд, Вьетнам, Оңтүстік Қытай (Гуанси, Хайнань, Юньнань), Үндістан, Непал, Бангладеш, Мальдив аралдары, Шри-Ланка, Тынық мұхиты аралдарының бір бөлігі және Батыс Индияда табиғи түрде өседі. Оның жемістері (арека жаңғағы немесе бетел жаңғағы деп аталады) әсерлі және есірткі әсері үшін сөндірілген әк және бетел жапырақтарымен бірге шайналады.
|image = Areca Palm Seeds Forming Coorg Feb24 A7C 09499. jpg
|image2= Betel nuts3. jpg
|image2 caption = Betel nuts
|genus = Areca
|species = catechu
|authority = L.
|synonyms ref = but is widespread in cultivation and is considered naturalized in Malaysia, Indonesia, New Guinea, Taiwan, Madagascar, Cambodia, Laos, Myanmar, Thailand, Vietnam, southern China (Guangxi, Hainan, Yunnan), India, Nepal, Bangladesh, the Maldives, Sri Lanka, parts of the Pacific Islands, and also in the West Indies. Its fruits (called areca nuts or betel nuts) are chewed together with slaked lime and betel leaves for their stimulant and narcotic effects.
Таксономия
Ағылшын тіліндегі жалпы атаулары: арекка пальмасы, арекка жаңғағы пальмасы, бетел пальмасы, бетел жаңғағы пальмасы, үнді жаңғағы, Пинанг пальмасы және катеху. Олар қатерлі ісік тудырушы болып табылады. Тұқымның бактерияға қарсы белсенділігі зерттелген.
Бетел жаңғағын жеу
Арека катеху саудаға маңызды тұқым өсіру үшін өсіріледі, арека жаңғағы бетел жаңғағын шайнау практикасының негізгі құралы болып табылады. Ол Оңтүстік-Шығыс Азия, Оңтүстік Азия, Тайвань, Папуа-Жаңа Гвинея және жақын маңдағы аралдар, Қытайдың оңтүстік бөлігі, Мадагаскар және Мальдив аралдарында кең таралған. Жаңғақтың өзі тәуелділік тудыруы мүмкін және ауыз қуысының қатерлі ісігіне тікелей байланысты. Арека жаңғағын шайнау ауыз астындағы фиброзға, яғни ауыз қуысының қатерлі ісігіне жиі айналатын алдын-ала қатерлі зақымдануға себеп болады. Арека жаңғағын шайнау әдеті арека пальмасының өсіп-өнім беретін Оңтүстік-Шығыс Азия аралдарында пайда болған. Арека жаңғағын шайнаудың ең ерте дәлелі Филиппиндегі Дуйонг үңгіріндегі (арека пальмаларының туған жері) жерлеу орнынан табылды, ол шамамен 4630±250 жыл бұрынғы мерзімге жатады. Оның таралуы австронезиялық халықтардың неолиттік кеңеюімен тығыз байланысты. Тарихқа дейінгі дәуірде ол Индо-Тынық мұхитына тарады, Микронезияға 3500-3000 жыл бұрын, Океанияға жақын 3400-3000 жыл бұрын, Оңтүстік Үндістан мен Шри-Ланкаға 3500 жыл бұрын, Материктік Оңтүстік-Шығыс Азияға 3000-2500 жыл бұрын, Солтүстік Үндістанға 1500 жыл бұрын, ал Мадагаскарға 600 жыл бұрын жетті. Үндістаннан ол Парсы және Жерорта теңізіне қарай да тарады. Бұрын ол 3600-2500 жылдар аралығындағы археологиялық қалдықтарға сүйенген Лапита мәдениетіне де қатысты, бірақ Полинезияға әкелінген жоқ.
Мәдени маңызы
Индонезия мен Малайзияда пинанг, джамби немесе джамбе сөздерін қолданатын көптеген жер атаулары бар (жаван, сунда, бали және көне малай тілдерінде арека пальмасы). Мысалы, Индонезиядағы Танжунг Пинанг, Пангкал Пинанг қалалары, Индонезияның Джамби провинциясы және Малайзия түбегінің батыс жағалауындағы Пенанг аралы (Пулау Пинанг). Сонымен қатар, Мальдивтердегі Фуа Мулаку, Ассамдағы Гувахати, Батыс Бенгалиядағы Супари (সুপারি) және Үндістанның Керала мен Карнатака жағалау аймақтары да арека жаңғағының жергілікті атауымен аталған орындардың арасында.