Кіріспе

Қатерлі ісікке қарсы химиялық терапия дәуірі 1940 жылдары азот мойындары және фолий қышқылына қарсы препараттардың алғаш рет қолданылуымен басталды. Атаулы терапия революциясы келді, бірақ ерте зерттеушілердің тапқан көптеген қағидалары мен шектеулері әлі де күшінде.

Басталуы

Қазіргі заманғы қатерлі ісіктерді химиялық терапиямен емдеудің бастауы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германияның химиялық қару қолдануына тікелей байланысты. Қолданылған химиялық заттардың ішінде, горчица газы ең зияндысы болды. 1925 жылы Женева хаттамасымен тыйым салынғанымен, Екінші дүниежүзілік соғыс химиялық қарудың қайта қолданылуы мүмкін деген алаңдаушылықты тудырды. Осындай алаңдаушылықтар нәтижесінде азот горчицасы – химиялық қарудың бір түрі, кейбір қатерлі ісіктерді емдеуде тиімді құрал ретінде табылды. Йель медицина мектебінің екі фармакологы, Луис С. Гудман мен Альфред Гилман, АҚШ Қорғаныс министрлігі тарапынан химиялық қару агенттерінің терапиялық қолданысын зерттеу үшін шақырылды. Гудман мен Гилман горчица газының зертханалық тәжірибелер үшін тым тез буланатын агент екенін анықтады. Олар азот молекуласын күкіртке алмастырып, азот горчицасын – тұрақтырақ қосылысты алды. Зерттеу басталысынан бір жыл өткен соң, Италияның Бари қаласында неміс авиациясының шабуылы салдарынан 1000-нан астам адам СС «Джон Харви» кемесіндегі горчица газы бомбаларынан құпия түрде тасымалданған жүктің әсеріне ұшырады. Химиялық қару саласындағы сарапшы, подполковник доктор Стюарт Фрэнсис Александр оқиғаның салдарына жедел түрде жіберілді. Қайтыс болғандардың труптарындағы зерттеулер лимфоидтық және миелоидтық жүйелердің терең әлсіреуіне ұшырағанын көрсетті. Доктор Александр өзінің баяндамасында горчица газының белгілі бір соматикалық жасушалардың бөлінуін тоқтатып, олардың тез өсуін баса отырып, оны қатерлі жасушалардың бөлінуін тоқтату үшін де пайдалануға болатынын болжады. Осы ақпаратты пайдаланып, Гудман мен Гилман бұл агентті лимфоманы – лимфоидты жасушалардан тұратын ісікті емдеу үшін қолдануға болатынын ойлады. Олар алдымен тышқандарда лимфоманы тудырып, жануарлар моделін құрды және горчица агенттерімен оларды емдеуге болатынын көрсетті. Содан кейін, төс хирургі Густаф Линдскогпен бірлесіп, Ходжкин емес лимфомасы бар науқасқа мустин (жарақатқа қарсы азот горчицасының прототипі) сияқты ұқсас агентті енгізді. Коннектикут штатына эмиграциялаған поляк азаматы, әдебиетте JD деп белгілі, 1942 жылдың 27 тамызында сағат 10:00-де алғашқы инъекцияларын алды. Дәрігерлер науқастың ісікті массасының айтарлықтай азайғанын байқады. Әсер бірнеше апта ғана сақталғанымен және науқас тағы бір емдеу курсынан өтуге мәжбүр болғанымен, бұл қатерлі ісікті фармакологиялық препараттармен емдеуге болатынын түсінуге жасалған алғашқы қадам болды.

Антифолаттар

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін көп ұзамай, қатерлі ісіктерді дәрілік емдеудің екінші тәсілі қолға алынды. Гарвард медицина мектебінің патологы Сидни Фарбер лейкемиямен ауыратын науқастарға фолий қышқылының әсерін зерттеді. Фолий қышқылы – ДНК метаболизмі үшін өте маңызды витамин (сол кезде ДНК-ның маңызы белгісіз еді) – 1937 жылы Люси Уиллс Үндістанда жұмыс істеген кезде ашқан болатын. Ол қатерлі ісікпен ауыратын балаларға қолданғанда жедел лимфобласты лейкемия (ЖЛЛ) жасушаларының көбеюін күшейтетін сезімді тудырды. Рационалдық дәрі-дәрмектерді жобалаудың алғашқы мысалдарының бірі ретінде (кездейсоқ жағдай емес), Фарбер Ледерле зертханасының Харриетт Килти және Йеллапрагада Суббароу синтездеген фолат аналогтарын пайдаланды. Бұл аналогтар – біріншіден аминоптерин, содан кейін аметоптерин (қазіргі метотрексат) – фолий қышқылына қарсы әрекет етіп, фолий қышқылына тәуелді ферменттердің жұмысын тоқтатты. 1948 жылы ЖЛЛ-мен ауыратын балаларға қолданғанда, бұл препараттар ЖЛЛ-мен ауыратын балаларда ремиссияны тудырған алғашқы дәрілер болды. Ремиссия уақыты қысқа болды, бірақ қағида анық болды: антифолаттар қатерлі жасушалардың көбеюін тежейді, соның арқасында сүйек кемігінің қалыпты жұмысын қалпына келтіруге мүмкіндік береді. Фарбер зерттеулерін жүргізуге кедергі келтірілді, себебі сол кезде лейкемияның емделмейтін ауру деп есептелгеніне және балаларға бейбіт түрде қайтыс болуға рұқсат ету керек дегеніне кеңінен сенеді. Кейіннен, 1948 жылы «Жаңа Англия медицина журналында» Фарбердің баяндамасы күмәнмен және сықақпен қабылданды. 1947 жылы бейсбол лигасының Даңқ залының мүшесі Бейб Рут, мұрын-жұтқыншақ қатерлі ісігімен күресіп, птероил триглутамат (сонымен қатар «Тероптерин» брендімен де таныс, және аминоптеринге ұқсас) емдеуінің алғашқы қатысушыларының бірі болды. Нью-Йорктегі Синай тауы ауруханасының дәрігері Ричард Льюисон бұл дәріні тағайындады, және бірнеше айдың ішінде Руттың жағдайы жақсара бастады. Алайда, Рут келесі жылы қайтыс болды. 1951 жылы Джейн К. Райт метотрексатты қатты ісіктерде қолдану мүмкіндігін көрсетті, соның нәтижесінде емделгендерде ремиссия пайда болды. Райттің тобы бұл препаратты алғаш рет қатты ісіктерде, лейкемияға қарсы қолданды, лейкемия – мидың қатерлі ісігі. Бірнеше жылдан кейін Ұлттық қатерлі ісік институтында Рой Герц және Мин Чиу Ли 1956 жылы хориокарцинома және хориоаденомамен ауыратын әйелдерде толық ремиссияға қол жеткізді, метотрексаттың жалғыз хориокарциноманы (1958) – жатырдың плаценталық трофобласт жасушаларынан пайда болатын гермдік қатерлі ісікті – емдеуге қабілетті екенін анықтады. 1960 жылы Wright және авторлар тобы микоздық фунгоидта ремиссияға қол жеткізді.

6- МП

Нью-Йорктегі Мемориал Слоан Кеттеринг қатерлі ісік орталығының Джозеф Бурченал Фарбердің көмегімен өз метотрексат зерттеуін бастады және сол сияқты әсерлерді анықтады. Одан кейін ол Фарбер сияқты, клетканың бөлінуіне қажетті метаболитке шағын өзгерістер енгізу арқылы антиметаболиттерді жасауға бекінді. Тукаходегі Burroughs Wellcome компаниясында жұмыс істейтін екі фармацевтикалық химик – Джордж Хичингс және Гертруд Элионның көмегімен көптеген пурин аналогтары сынақтан өтті, нәтижесінде 6-меркаптопурин (6 МП) ашылды, ол кейіннен өте тиімді лейкемияға қарсы дәрі екені дәлелденді.

Винка алкалоидтары

Eli Lilly компаниясының табиғи өнімдер тобы Мадагаскардың көк шашағының (Vinca rosea) алкалоидтарының, бастапқыда қант диабетіне қарсы дәрілерді іздеу кезінде табылып, ісік жасушаларының көбеюін тоқтататынын анықтады. Кейіннен винка алкалоидтарының (мысалы, винкристиннің) ісікке қарсы әсері микротубулалардың полимерленуін тежеу қабілетімен байланысты екені және осылайша жасуша бөлінуін тоқтатуға мүмкіндік беретіні көрсетілді.

Онкологиялық химиялық терапия ұлттық қызмет орталығы

Доктор Джон Р. Хеллер-младший басқарған NCI екінші буын химиотерапия зерттеулеріне қаржылай қолдау көрсету үшін АҚШ Конгресінде лоббилік жұмыс жүргізді. Осыған жауап ретінде Конгресс 1955 жылы NCI-де Онкологиялық химиотерапия ұлттық қызмет орталығын (CCNSC) құрды. Бұл қатерлі ісікке қарсы препараттарды табуға бағытталған алғашқы федералдық бағдарлама болды – қазіргідей емес, көптеген фармацевтикалық компаниялар қатерлі ісікке қарсы препараттарды әзірлеуге әлі қызығушылық танытпаған. CCNSC химиотерапияны дамыту үшін әдістемелерді және маңызды құралдарды (мысалы, жасуша желілері мен жануарлар моделі) әзірледі.

Комбинациялық химиотерапия

1965 жылы қатерлі ісікке қарсы терапияда маңызды табысқа қол жеткізілді. Джеймс Ф. Холланд, Эмиль Фрейрей және Эмиль Фрей қатерлі ісікке химиялық терапияны туберкулезге қарсы антибиотиктермен емдеу стратегиясын, әрқайсысы әртүрлі әсер ету механизмі бар препараттарды біріктіре отырып, қолдану керек деп болжады. Қатерлі жасушалар бір препаратқа төзімді болу үшін мутацияға ұшырауы мүмкін, бірақ әртүрлі препараттарды бір уақытта қолдану ісіктің комбинацияға төзімді болуын қиындатады. Холланд, Фрейрей және Фрей бір мезгілде метотрексат (антифолат), винкристин (Винка алкалоиді), 6-меркаптопурин (6 МП) және преднизонды – POMP режімі ретінде – қолданды және бұл жіті лимфобласты лейкемия (ЖЛЛ) бар балаларда ұзақ мерзімді ремиссияға әкелді. Бастапқы емдеу схемаларын біртіндеп жетілдіре отырып, Сент-Джуд балалар зерттеу ауруханасының, Ұлыбританиядағы Медициналық зерттеулер кеңесінің (UKALL хаттамалары) және Германияның Берлин-Франкфурт-Мюнстер клиникалық зерттеулер тобының (ЖЛЛ BFM хаттамалары) жүргізген рандомизацияланған клиникалық зерттеулерінің арқасында балалардағы ЖЛЛ көбінесе толығымен емделетін ауруға айналды. Бұл тәсіл 1963 жылы НКИ-дегі Винсент Т. ДеВита мен Джордж Канеллос лимфомаларға да қолданылды. Олар 1960 жылдардың соңында азот қышасы, винкристин, прокарбазин және преднизон – MOPP режімі – Ходжкин және Ходжкин емес лимфомасы бар пациенттерді емдеуге қабілетті екенін дәлелдеді. Қазіргі уақытта қатерлі ісікке қарсы химиялық терапияның барлық табысты схемалары бір мезгілде бірнеше препараттарды қолданудың осы қағидасын пайдаланады, бұл комбинациялық химиялық терапия немесе полихимиотерапия деп аталады.

Адъювантты терапия

Жануарлар моделіндегі зерттеулер болжағандай, дәрілер көлемі кішкентай ісігі бар пациенттерде тиімдірек болды. Бұл одан да маңызды стратегияны тудырды: егер ісіктің жүктемесі алдымен хирургиялық оқиға арқылы азайтылса, онда химиотерапия қалған қатерлі жасушаларды жоюға қабілетті, тіпті ол ісікті толығымен жоюға жеткілікті күшті болмаса да. Бұл тәсіл "көмекші терапия" деп аталды. Эмил Фрей бұл әсерді алғаш көрсетті – метотрексаттың жоғары дозасы бастапқы ісікті хирургиялық жолмен алып тастағаннан кейін сүйек саркомасының қайталануын тоқтатты. Тимидилат синтезасын тежейтін 5-фторурацил кейіннен, колоректальды қатерлі ісігі бар пациенттерді емдеуде хирургияға қосымша қолданылғанда, өмір сүруді жақсартатыны көрсетілді. Сонымен қатар, Ұлттық хирургиялық көмекші сүт және ішек жобасының төрағасы Бернард Фишер және Италиядағы Миланодағы Ұлттық ісік институтында жұмыс істеген Джанни Бонадона жүргізген маңызды зерттеулер сүт ісігін толық хирургиялық жолмен алып тастағаннан кейін жүргізілген көмекші химиотерапия өмір сүруді едәуір ұзартатынын, әсіресе ісік прогрессиясы жоғары болған жағдайда дәлелдеді.

Зубродтың бастамалары

1956 жылы бұрын АҚШ армиясы үшін қанағатсыздыққа қарсы препараттарды әзірлеуге жетекшілік еткен С. Гордон Зуброд Ұлттық қатерлі ісіктер институтының (NCI) қатерлі ісікпен емдеу бөлімін басқарды және жаңа дәрілерді әзірлеуге бағыт берді. Ұлттық қатерлі ісіктерді зерттеу орталығының (NCCSC) құрылғаннан кейінгі екі онжылдықта NCI қолдауымен қатерлі ісікке қарсы препараттарды сынау үшін ынтымақтастық клиникалық зерттеулер тобының кең желісі қалыптасты. Зуброд табиғи заттарға ерекше қызығушылық танытты және өсімдіктер мен теңізден алынған материалдарды жинау және сынау бойынша кең ауқымды бағдарлама құрды. Бұл бағдарлама әуелде дау тудырды, бірақ таксандарды (1964 жылы) және камптотециндерді (1966 жылы) ашуға мүмкіндік берді. Екі дәрі классы да Зерттеу үшбұрышы институтындағы Монро Уоллдың зертханасында бөлініп, сипатталды.

Таксандар

Паклитаксел (Таксол) – микротүтіктердің жиналуын күшейтетін жаңа антимитоздық препарат болды. Бұл препаратты синтездеу қиынға соқты және оны тек Тынық мұхитының йеу ағашының қабығынан ғана алуға болады, бұл NCI-ді мемлекеттік жерлерден көп мөлшерде йеу ағаштарын жинауға байланысты қымбат шаруаға мәжбүр етті. Қатты ісіктерде 4 жылдық клиникалық сынақтардан кейін, 1987 жылы (алғашқы жаңалыстан 23 жыл өткен соң) оның жұмыртқа безі қатерлі ісігін емдеуде тиімді екені анықталды. Маңыздысы, бұл препарат NCI және Bristol Myers Squibb компанияларының серіктестігімен әзірленгенімен, оны тек BMS компаниясы (Флорида штаты университетінде Роберт Холтон жасаған синтетикалық әдістемені пайдаланған) сатты және Таксолдан миллиардтан астам доллар пайда тапты.

Камптотециндер

ҰМК-дан тағы бір дәрілік заттар класы – камптотециндер шықты. Қытайдың әсемдік ағашынан алынған камптотецин ДНК-ның оралуына мүмкіндік беретін I топоизомераза ферментінің әрекетін тежейді. Клиникалық сынақтарға дейінгі зерттеулерде үміт беруге қарамастан, препараттың алғашқы клиникалық сынақтарда ісікке қарсы әсері шамалы болды, дозасы бүйрек токсикалық әсерімен шектелді: оның лактон сақинасы бейтарап pH-та тұрақсыз, сондықтан бүйректің қышқыл ортасында белсенді болып, бүйрек түтікшелерін зақымдайды. 1996 жылы иринотекан, одан да тұрақты аналог, Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасының (FDA) мақұлдауын алып, ішек қатерлі ісігін емдеуге қолданыла бастады. Кейін бұл препарат өкпе және жұмыртқа безі қатерлі ісігін емдеу үшін де пайдаланылды.

Платинаға негізделген агенттер

Цисплатинді, платинаға негізделген қосылысты, Мичиган мемлекеттік университетінің зерттеушісі Барнетт Розенберг NCI шарты бойынша жұмыс істеп, ашқан. Бұл тағы бір кездейсоқ жағдай болды: Розенберг бастапқыда электр өрісінің бактериялардың өсуіне тигізетін әсерін зерттеуді жоспарлаған. Ол бактериялардың электр өрісіне қойылғанда күтпеген жерден бөлінуі тоқтағанын байқады. Осыған қызығып, ол бұл құбылысты түсіндіру үшін бірнеше ай бойы сынақтар жүргізді. Бірақ бактериялардың бөлінуін тежеудің себебі электр өрісі емес, платина электродының электролиз өнімінен туындаған эксперименттік қателік екенін анықтағанда көңілі қалды. Дегенмен, бұл кездейсоқ жағдай платина қосылыстарының жасушалардың бөлінуіне тигізетін әсерін зерттеуге бастап, нәтижесінде цисплатин синтезделді. Бұл препарат ұрық безі қатерлі ісігін емдеуде шешуші рөл атқарды. Кейіннен, Ұлыбританиядағы Онкологиялық зерттеулер институтындағы Ев Уилтшоу және басқалар цисплатиннің туындысы болып табылатын, кең спектрлі ісікке қарсы белсенділігі бар және салыстырмалы түрде аз бүйрек токсикалық әсері бар карбоплатин препаратын жасап, платина қосылыстарының клиникалық қолданысын кеңейтті.

Нитросуреялар

Оңтүстік зерттеу институтында Джон Монтгомери басқарған, НКИ келісімшарты бар екінші топ ДНК-ны байланыстырып алкилдейтін агент – нитрозоуреаларды синтездеді. Монтгомеридің тағы бір ұқсас жетістігі – созылмалы лимфоциттік лейкемиямен ауыратын науқастарды емдеуде маңызды рөл атқаратын пурин аналогы – флударабин фосфаты болды.

Антрациклиндер мен эпиподофиллотоксиндер

1970-1990 жылдар аралығында өнеркәсіптен тағы да тиімді молекулалар келді, оның ішінде антрациклиндер және эпиподофиллотоксиндер – екеуі де ДНК синтезі үшін өте маңызды фермент, топоизомераза II-нің қызметін тежеді.

Химиотерапия кезінде қолдаушы күтім

Жоғарыда аталған химиялық терапиялардың пайда болуынан көрініп тұрғандай, олар негізінен улы заттар. Бұл препараттарды қабылдаған пациенттерде ауыр қосымша әсерлер пайда болды, бұл берілетін дозаны шектеді, демек пайдалы әсерлерін де шектеді. Клиникалық зерттеушілер осы уытты әсерлерді басқару қабілеті қатерлі ісікке қарсы химиялық терапияның сәтті болуы үшін өте маңызды екенін түсінді. Бірнеше назар аударуға лайық мысалдар бар. Көптеген химиотерапиялық препараттар сүйек миын күшті басады. Бұл қайтымды, бірақ қалпына келу үшін уақыт керек. Осы кезеңде инфекция туған жағдайда, пациенттің жазылуына көмектесу үшін тромбоциттер мен қызыл қан шашу, сондай-ақ кең спектрлі антибиотиктермен қолдау көрсету маңызды. Сондай-ақ, бірнеше практикалық факторларды атап өту керек. Бұл препараттардың көпшілігі өте қатты құсымды (әдебиетте химиялық терапия тудырған құсым және лоқтыру (ХТҚЛ) деп аталады) тудырды, бұл тікелей пациент өліміне себеп болмаса да, жоғары дозаларда шыдай алмайтын жағдайға жеткізді. Құсымды алдын алуға арналған жаңа препараттарды әзірлеу (ондансетронның прототипі) үлкен практикалық пайдасын берді, сондай-ақ химиялық терапияны және қосымша терапияны қауіпсіз жүргізуге мүмкіндік беретін тұрақты интравенді катетерлерді (мысалы, Хикман және ПИКК катетерлері) жасау да маңызды болды.

Сүйек майы трансплантациясы

Осы кезеңде маңызды жаңалық – бұрынғыда өлімге себеп болатын химиялық терапия дозаларын қолдануға мүмкіндік берген әдіс табылды. Бірінші кезекте науқастың сүйек миы алынып, содан кейін химиялық терапия жасалады, ал алынған ми бірнеше күннен соң науқасқа қайта құйылады. Бұл әдіс, аутологтық сүйек миын трансплантациялау деп аталады, бастапқыда көптеген науқастарға, соның ішінде асқынған сүт безі қатерлі ісігі барларға көмектеседі деп есептелді. Дегенмен, мұқият зерттеулер бұл тиімділікті растамады, сондықтан аутологтық трансплантация енді қатты ісіктерге кеңінен қолданылмайды. Аутологтық сүйек миын қалпына келтіру арқылы жоғары дозадағы химиялық терапияның тиімділігі дәлелденген емдік әсері тек Ходжкин лимфомасы және таңдалып алынған Ходжкин емес лимфомасы бар, дәстүрлі комбинациялық химиялық терапиямен емделуден нәтиже шығармаған науқастарға ғана тән. Аутологтық трансплантация басқа да гематологиялық қатерлі ауруларды емдеудің бір бөлігі ретінде қолданыла береді.

Антигормондық терапия

Осы кезеңде емшек безі қатерлі ісігінің бірнеше түрлеріне гормоналды себептердің ықпалы анықталды, нәтижесінде тамаксифен сияқты фармакологиялық модуляторлар (мысалы, эстроген) жасалды.

Нысаналы терапия

Молекулалық генетика клеткалық белсенділіктерді, мысалы көбею және тірі қалуды реттейтін сигнал беру желілерін ашты. Нақты бір қатерлі ісікте мұндай желі кездейсоқ соматикалық мутация нәтижесінде түбегейлі түрде өзгеруі мүмкін. Нысаналы терапия осы қатерлі ісіктің клеткалық бөлінуіне жауапты метаболикалық жолды тежейді.

Тирозинкиназа ингибиторлары

Нысаналы дамудың классикалық мысалы – имматиниб мезилаты (Gleevec), сигнал беру молекуласының киназасын тежейтін шағын молекула. Созылмалы миелогенді лейкемияға (СМЛ) себеп болатын генетикалық аномалия ұзақ жылдардан бері хромосомалық транслокация екендігі белгілі, ол аномальді біріккен ақуыз – BCR ABL киназасын құрайды, бұл киназа бұрмаланған сигналдар жіберіп, лейкемия жасушаларының бақылаусыз көбеюіне алып келеді. Иматиниб осы киназаны дәл тежейді. Көптеген басқа қатерлі ісікке қарсы препараттар сияқты, бұл фармацевтикалық препарат та кездейсоқ пайда болған жоқ. Орегон денсаулық және ғылым университетінде жұмыс істейтін Брайан Дрюкер СМЛ-дегі аномальді фермент киназаны жан-жақты зерттеді. Ол бұл киназаны дәрімен дәл тежеу арқылы ауруды бақылауға болады және бұл қалыпты жасушаларға аз әсер етеді деп санады. Дрюкер Novartis компаниясының химигі Николас Лайдонмен бірлесіп бірнеше кандидат тежегіштерді жасады. Лабораториялық тәжірибелерде иматиниб ең үміткер екені анықталды. Алдымен Дрюкер, содан кейін әлемнің басқа да топтары созылмалы фазадағы СМЛ-мен ауырған пациенттерді осы шағын молекуламен емдегенде, 90% толық гематологиялық ремиссияға қол жеткізді. Осыған ұқсас кемшіліктерді басқа да қатерлі ісіктерде молекулалық нысанаға бағыттап емдеудің де осындай нәтиже беруі үміті бар.

Моноклоналды антиденелер

Тағдырлы терапияның тағы бір саласы – қатерлі ісіктерді емдеуде моноклоналды антиденелерді қолданудың кеңеюі. Моноклоналды антиденелер (кез келген нысанаға дәл байланысуға болатын иммундық ақуыздар) ондаған жылдар бойы қолданылып келе жатқанмен, олар егеуқұйрықтан алынған және адамдарға енгізілгенде тиімді жұмыс істемеген, аллергиялық реакцияларды тудырып, қан айналымынан жылдам шығарылған. Бұл антиденелерді «адамдану» (оларды адам антиденесіне мүмкіндігінше жақындату үшін генетикалық түрлендіру) арқасында жоғары тиімді адам антиденелерінің жаңа түрін жасауға мүмкіндік болды. Трастузумаб – сүт безі қатерлі ісігін емдеу үшін қолданылатын дәрі, осының жарқын мысалы.

Тиімділігі

Кейбір уытты химиялық заттардың бірге қолданылуы белгілі бір қатерлі ісіктерді емдеуге мүмкіндік береді, бұл жаңалық қазіргі медицинадағы маңызды жаңалықтардың бірі болып саналады. Балалық шақтағы ЖАЛ (жедел лимфобластық лейкемия), ұрық қатерлі ісігі және Ходжкин ауруы, бұрын әлдеқашан өлімге алып келген, қазір көбінесе емделе алатын ауруларға жатады. Олар сондай-ақ, жоғары тәуекелді емшек безінің қатерлі ісігі, тоқ ішек қатерлі ісігі және өкпе қатерлі ісігі сияқты операциялардан кейін рецидив қаупін азайту үшін қосымша ем ретінде де тиімділігін дәлелдеді. Қатерлі ісікке қарсы жақсартылған скрининг, алдын алу (мысалы, темекіге қарсы науқандар) және анықтаудың нәтижелері қатерлі ісікке шалдығу және өлім-жітім көрсеткіштеріне әсер ететіндіктен, химиотерапияның қатерлі ісікпен күресетін емдеуге жалпы әсерін бағалау қиын. АҚШ-та 1995 жылдан 1999 жылға дейін қатерлі ісікке шалдығудың жалпы деңгейі тұрақты болды, ал 1993 жылдан 1999 жылға дейін қатерлі ісікпен байланысты өлім-жітім көрсеткіші үздіксіз төмендеді. Бұл жақсартылған скрининг, алдын алу және емдеудің бірлескен нәтижесін көрсетеді. Дегенмен, қатерлі ісік ауру мен өлімнің маңызды себебі болып қала береді, ал дәстүрлі цитотоксикалық химиотерапия метастаздар пайда болғаннан кейін көптеген жағдайларда емдеуге жеткіліксіз болып шықты.