Кіріспе

Польша генералы (1885–1947)

Тадеуш Кутржеба (15 сәуір 1885 – 8 қаңтар 1947) – Екінші Польша Республикасының армия генералы. 1939 жылғы Польшаға неміс басқындығы кезінде Армия Познаньға жалпы басшылық еткен генерал-майор болды.

Өмірбаян

Тадеуш Кутржеба 1795 жылы Польшаның бөлінуінен кейін Австрия-Мажарстанның құрамына кірген Краков қаласында дүниеге келді. Оның әкесі Австрия императорлық армиясында капитан болған. 1896 жылы ол Винер-Нойштадт қаласының жанындағы Фишаудағы балаларға арналған әскери мектепке қабылданды. Кейін ол Хранице қаласында оқуын жалғастырды. Кутржеба 1903 жылы орта білімін аяқтады. Ол Модлингтегі Императорлық және Корольдік техникалық әскери академияны үздік бітіріп, жарылғыш заттар қызметінде екінші лейтенант болып тағайындалды. Оқудағы жетістіктерінің арқасында ол алғашқы қызмет орнын өзі таңдау мүмкіндігіне ие болды. Ол туған жері Краковқа қайтуды таңдады, онда 1906 жылдан 1910 жылға дейін қызмет етті. 1910 жылы Кутржеба Венада әскери білімін жалғастырып, инженерлік мамандық бойынша оқыды және 1911 жылы лейтенант шеніне көтерілді. 1913 жылдан 1914 жылға дейін ол Сараевоға орналасты, онда Бірінші дүниежүзілік соғыстың басталуына тікелей себеп болған оқиғаның куәсі болды: эрцгерцог Фердинандтың қазасы.

Екінші дүниежүзілік соғыс

1939 жылы Польшаға шабуыл кезінде генерал Кутржеба төрт жаяу әскер дивизиясы (14, 17, 25, 26) және екі атты бригададан (Велькопольская және Подольская) тұратын Познань армиясына қолбасшылық етті. Ол Бзура шайқасының поляктардың қарсы шабуылының жоспарын жасады және шайқас барысында Познань және Поморзе армияларына басшылық етті. Содан кейін ол Варшаваға жол тауып, 22 қыркүйекте астанаға жетті, онда ол қысқа мерзімге Варшава армиясы қолбасшысының орынбасары болды. Варшава армиясының қолбасшысы генерал-майор Юлиус Роммельдің тапсырмасымен ол неміс 8-ші армиясымен капитуляция келіссөздерін бастады. 28 қыркүйекте ол ресми капитуляция құжатына қол қойды. Варшава қоршауынан кейін немістер оны тұтқынға алды және соғыстың қалған бөлігін бірнеше тұтқын лагерьлерінде өткізді: Хогенштейн, Кенигштейн және Офлаг VII A Мурнау. Генерал Кутржеба 1945 жылдың сәуір айына дейін, американдық әскерлер Офлаг VII A Мурнауды азат еткенге дейін тұтқын болып қалды. 1945 жылдың сәуір айында ол Лондонға шақырылды, онда оған эмиграциядағы үкіметте Қорғаныс министрі лауазымы ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты. Оның орнына ол 1939 жылдың қыркүйегіндегі Польша армиясының әскери науқаны мен 1939 жылдан 1945 жылға дейін Батыста соғысқан польшалық сарбаздардың еңбегін зерттейтін тарихи комиссияны басқаруды жөн көрді.

Өлім

Генерал Кутржебаға Польшаға оралу мүмкіндігі берілді. Бірақ, нашар денсаулығының кесірінен ол саяхаттауға шамасы келмеді. Генерал Кутржеба 1947 жылдың 8 қаңтарында Лондонда қайтыс болды. Оның өліміне қатерлі ісік себеп болғаны хабарланды. Ол Бруквуд бейіште әскери салтанатпен жерленді. Ол қайтыс болғаннан кейін Virtuti Militari соғыс орденінің III дәрежесімен марапатталды. 1957 жылы оның күлі – өсиеті бойынша – Польшаға жеткізіліп, Варшавадағы Повузки әскери бейіштегі (А30 бөлімі, 2 жартық шеңбер 8) Алея Заслужоничке жерленді.