Кіріспе
Латынша сөз тіркесі; "бірдей деңгейде" Pari passu – латынша сөз тіркесі, сөзбе-сөз "тең қадаммен" немесе "бірдей деңгейде" дегенді білдіреді. Ол кейде "бірдей дәрежеде", "қосымша құқықтармен", "тең күшпен", "бірге қозғалу" деп аударылады, сондай-ақ, кеңейтілген мағынада "әділ", "жақындықсыз" деп те аударылуы мүмкін.
Pari passu is a Latin phrase that literally means "with an equal step" or "on equal footing". It is sometimes translated as "ranking equally", "hand in hand", "with equal force", or "moving together", and by extension, "fairly", "without partiality".
Этимология
pari – "тең" деген сөйлемнің еркек, жалғыз сан түрі (ағылш. ablative singular masculine), грамматикалық жағынан passu сөзімен сәйкес болуы тиіс. Егер бұл сөйлем жаттық (nominative) болса, "бірдей қадам" деген мағынада par passus болар еді. Passu – латын тіліндегі "passus" сөзінің аблятив түрі, "қадам" деген мағынаны білдіреді. Бұл термин құқықта жиі қолданылады. Блэк заң сөздігінде (2004 жылғы 8-ші басылым) pari passu "пропорционалды түрде; тең қарқынмен; ешқандай артықшылықсыз" деп анықталған.
Мұрагерлік
Мұрагерлікте pari passu (адам басына шаққандағы) үлестірілімді per stirpes (отбасы тармағы бойынша) үлестірілімнен ажыратуға болады. Мысалы, мұра қалдырушының А және В екі баласы болсын. А-ның екі баласы, ал В-ның үш баласы бар. Егер мұра қалдырушы өзінің барлық мүлкін немерелеріне тең үлестермен pari passu бөліп берсе, онда әрбір немереге мұраның бестен бірі тиеді. Керісінше, егер мұра немерелерге per stirpes (отбасы тармағы бойынша) қалдырылса, А-ның балалары мұраның жартысын екеуі тең бөліседі, ал В-ның балалары мұраның жартысын үшеуі тең бөліседі.
Кредиттеу, банкроттық және дефолт бойынша
Бұл термин несие беру саласында және банкроттық іс жүргізуде жиі қолданылады, онда кредиторларға pari passu төленеді, яғни әрбір кредитор өзінің талабының сомасына пропорционалды түрде төленеді. Мұндағы мағынасы – "тең және ешқандай артықшылықсыз". Кейбір жағдайларда шешімдер осы терминнің әртүрлі түсіндірілуіне байланысты қабылданды. Еуропалық Одақта Грекияның мемлекеттік қарыз дағдарысы салдарынан, Грекия үкіметі ЕО мен ХВҚ қолдауымен қабылдаған кейбір шаралар арқасында борышкер (сонымен қатар сот жүйесіне де бақылау жасаған) кредиторларға 70% көлемінде залал келтіруге мүмкіндік алды, ал кредиторлардың 75% астамы осы қарызды кешіруге келісім берген болатын. Осы жағдайда pari passu дегені барлық жеке сектор инвесторларына тең қарауды білдіреді.