Джеймс Финлейсон: Шотландиялық актердің өмірі мен мансабы
James Finlayson (actor)
Джеймс Финлейсон (1887-1953) – шотланд актері. Комедиялық фильмдердегі рөлдерімен танымал, АҚШ-қа көшкен және актерлік мансабын бастаған. Биографиясы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд актері (1887–1953)
Scottish actor (1887–1953)
Джеймс Хендерсон Финлейсон (27 тамыз 1887 – 9 қазан 1953) – үнсіз және дыбысты комедияларда ойнаған шотланд актері. Бас шашы сиреп, жасанды мойынсақ таққан, бұл оның тегінің қысқартылған түрі, автор Джон Маккейб 1961 жылғы «Лорел және Харди мырзалар» өмірбаянында атап өткендей.
James Henderson Finlayson (27 August 1887 – 9 October 1953) was a Scottish actor who worked in both silent and sound comedies. Balding, with a fake moustache,—a truncated version of his surname, as author John McCabe also noted in his 1961 biography Mr. Laurel & Mr. Hardy.
Ерте өмір және сахналық мансабы
Шотландияның Стирлингшир аймағындағы Ларберт қаласында Александр және Изабелла (құрметті есімі Хендерсон) Финлейсонның ұлы болып дүниеге келген Джеймс, актерлік мансабын бастамас бұрын қалайы шеберлігімен айналысты. Джон Клайдтың труппасының құрамында ол 1910 жылы Эдинбургтағы Корольдік театрда «Джинни Динс» пьесасында Джеми Ратклиф рөлін сомдады. Келесі жылы (1911), екі ата-анасы қайтыс болғаннан кейін, 24 жасында ағасы Робертпен бірге АҚШ-қа эмиграциялады. 1912 жылдың мамыр айында Нью-Йоркте «The Great Game» қойылымында ол теухтер (Шотландияның Батыс Жоғарғы Жерінен немесе Батыс аралдарынан шыққан адам) кейіпіндегі детектив рөлін ойнады. Daily Mirror газетінің бір рецензенты былай жазды: «Финлейсон өзінің бір рөлінде екі түрлі мінезді ашуға керемет мүмкіндік алды – қарапайым, адал шотланд және тапқыр, нық қадамды детектив. Таң қалғаны, ол екеуін де бір уақытта жеткізе білді». Кейін Финлейсон Грэм Моффаттың «Банти шыршаларды тартады» Бродвей қойылымында Раб Биггар рөліне ие болды және көптеген Сеннетт комедияларында ойнады, оның ішінде Кистоун полициясымен бірге. 1920 жылы «Фермадағы шатақ» фильмінің премьерасына арналған газет мақаласында Финлейсон «халықаралық деңгейдегі танымал актер» деп сипатталды және оның ойыны туралы былай делінді: «Бұл жағдайда – түрік Дон Жуаны мен «қарыз акуласын» араластырғандай бір кейіпкерді – Джеймс Финлейсон сирек кездесетін күшпен және комедиялық әсермен ойнады». Финлейсон жақын досы Энди Клайдты Шотландиядан шақырып, Сеннетт студиясына қосылуға шақырды. Клайд 1922 жылы келді және Сеннетт студиясының көптеген рөлдерді сомдайтын актеріне айналды. Бірақ Финлейсон жұлдыз бола алмады және сол жылдың соңында Сеннетттен кетіп қалды.
Born in Larbert, Stirlingshire, Scotland to Alexander and Isabella (née Henderson) Finlayson, James worked as a tinsmith before pursuing an acting career. As part of John Clyde's company, he played Jamie Ratcliffe in Jeanie Deans at the Theatre Royal in Edinburgh in 1910. The next year (1911), with both parents deceased, he emigrated at age 24 to the United States, along with his brother, Robert. In May 1912 in New York City, he played a detective disguised as a teuchter (person originating from the Scottish West Highlands or Western Isles) in the stage production The Great Game at Daly's Theatre: A reviewer in the Daily Mirror wrote: "Finlayson had an excellent opportunity, which he did not miss, for developing two characters in his one role—the simple, naive Scotsman and the artful, determined detective. The remarkable thing is that he managed to do them both at the same time." Finlayson later won the role of Rab Biggar in the Broadway production of Bunty Pulls the Strings by Graham Moffat, and appeared in numerous Sennett comedies, including with the Keystone Cops. The promotional newspaper article for the 1920 premiere of Sennett's Down on the Farm refers to Finlayson as "legitimate and screen player of international celebrity", and of his performance says: "The in the case—a sort of cross between a Turkish Don Juan and a 'loan shark'—is played with rare power and comic results of seriousness by James Finlayson". Finlayson sent to Scotland for his close friend Andy Clyde, urging him to join him at the Sennett studio. Clyde arrived in 1922 and became a Sennett fixture as a versatile character actor. Finlayson, however, did not establish himself as star material, and left Sennett's employ later that year.
Хэл Роуч студиясы
Финлейсонды Сеннеттің бәсекелесі Хэл Роуч дерлік бірден жұмысқа алды, ол оған студиясының Снаб Поллард және Стэн Лорел комедияларында эпизодтық рөлдер берді. Роучтың ең танымал қысқаметражды жұлдызы Гарольд Ллойд көркем фильмдерге өскен соң, Роуч Чарли Чейзбен (сәтті) және Финлейсонмен (сәтсіз) жаңа серияларды бастауға тырысты. 1927 жылы Роучтың All Star Comedy сериясы Финлейсонға өркендеп келе жатқан жұлдыздар Стен Лорел мен Оливер Харди, комик Эдна Марион және басқалармен бірдей мәртебе берді; кейбір студиялық жарнамаларда Финлейсон, Харди және Лорелді «танымал комедиялық трио» деп атады. Бірақ Роуч штатының продюсері және болашақ «Оскар» жүлдесінің режиссері Лео МакКэри Лорел мен Харди жұбының зор әлеуетін танып, олардың кейіптерін дамыта бастады және рөлдерін кеңейтті. 1928 жылдың күзіне қарай Лорел мен Хардидің өздерінің жетекші рөлдердегі сериялары болды, ал All Star Comedy сериясы басқа комедианттармен жалғасты. Дегенмен, Финлейсон әлі де «көптеген адамдар оны Лорел мен Харди командасының ажырамас бөлігі деп есептейді». Барлығында Финлейсон 33 Лорел мен Харди фильмінде, әдетте «Big Business» (1929) және «Way Out West» (1937) сияқты фильмдерде жаман жігіт немесе қарсыластың рөлінде ойнады. Лорелмен бірге 19 фильмде, ал Хардимен бірге 5 фильмде түсті, олар команда болып жұмыс жасағанға дейін. Ол Чарли Чейз, Гленн Трайон, Снаб Поллард және Бен Турпинмен бірге Roach фильмдерінің ондаған фильмдерінде, сондай-ақ «Біздің топтың» бірнеше қысқаметражды фильмдерінде, оның ішінде «Mush and Milk» фильмінде ойнады, онда ол Спанки Макфарландпен комедиялық тартысқа толы телефондық әңгімеде ақылдасады. Кейін Финлейсон «Шетелдік тілші» (1940), «Бар немесе болма» (1942) және «Royal Wedding» (1951) сияқты фильмдерде эпизодтық рөлдерде ойнады. Ол жиі үнсіз комедия актерлерінің кездесулеріне шақырылатын, мысалы «Голливуд кавалькадасы» (1939) және «Паулиннің қауіптері» (1947).
Finlayson was hired almost immediately by Sennett's rival, Hal Roach, who gave him supporting roles in his studio's Snub Pollard and Stan Laurel comedies. With Roach's biggest short subject star Harold Lloyd moving on to features, Roach tried to start new series with Charley Chase (successfully) and Finlayson (unsuccessfully). The next step came in 1927 when Roach's All Star Comedy series gave Finlayson equal billing with up and coming co stars Stan Laurel and Oliver Hardy, comedian Edna Marion, and others; some studio publicity even referred to Finlayson, Hardy, and Laurel as a "famous comedy trio." But Roach staff producer and future Academy Award director Leo McCarey recognized the great potential of a Laurel and Hardy pairing and began developing their characters and expanding their roles. By the autumn of 1928, Laurel and Hardy had their own starring series while the All Star Comedy series soldiered on with other comedians. Nonetheless, Finlayson was still "considered by many to be an indispensable part of the Laurel & Hardy team." Altogether, Finlayson had roles in 33 Laurel and Hardy films, usually as a villain or an antagonist, in such films as Big Business (1929) and Way Out West (1937). He also starred alongside Laurel in 19 films, and Hardy in five, before Laurel and Hardy were teamed. He appeared in dozens of Roach films with Charley Chase, Glenn Tryon, Snub Pollard and Ben Turpin, and in several Our Gang shorts, including Mush and Milk, in which he and Spanky McFarland match wits in a comically adversarial phone conversation. Finlayson later played uncredited bit parts in films such as Foreign Correspondent (1940), To Be or Not to Be (1942), and Royal Wedding (1951). He was often called on for silent comedy reunions like Hollywood Cavalcade (1939) and The Perils of Pauline (1947).
Жеке өмір және өлім
Финлейсон 1919 жылы Айова штатынан келген американдық азамат Эмили Кора Гилбертке үйленді және 1942 жылы АҚШ азаматы атанды. Ағылшын актрисасы Стефани Инсалл мен Финлейсон әдетте бірге таңғы ас ішетін. Бірақ, 1953 жылдың 9 қазанында таңертең Финлейсон әдеттегідей келмеді. Оның жақында тұмауға шалдыққанын білген соң, ол оның үйіне барды және денесін тапты. Ол түні болған жүрек шабуынан көз жұмған еді. Оның өмірі 66 жылға созылды.
Finlayson married Emily Cora Gilbert, an American citizen from Iowa, in 1919 and became a US citizen in 1942. English actress Stephanie Insall and Finlayson regularly took breakfast together. However, on the morning of 9 October 1953, Finlayson did not turn up at the usual time. Knowing he had recently been ill from flu, she went to his home where she discovered his body, he had died of a heart attack the night before. He was 66 years old.
Мұра
Финлейсонның ерекше белгілерінің бірі – ашушаңдық немесе қорлауға жауап ретінде ұзаққа созылған "Доххххххх!" деп бейнеленген комикс болатын. Ол бұл сөзді "Астағфурулла!" сөзінің орнына жеңіл ант ретінде қолданған. Жарты ғасырдан кейін, ол Гомер Симпсонның дауыстық актері Дэн Кастелланетаға шабыт берді. Трейси Уллман шоуының қысқа эпизодының дауысты жазу кезінде Кастелланетадан сценарийде жазылған нәрсені "нашарлықпен шығарылған ұңғырыс" деп айту талап етілді. Ол оны ұзаққа созылған "Доххххххх!" деп берді. Мэтт Гронинг анимация уақытына осылай айтқанда жақсырақ сай келетінін сезіп, Кастелланета оны жылдам айтылатын "Д'о!" деп қысқартты.
One of Finlayson's trademarks was a comic drawn out "Dohhhhhhh!" response to frustration or insult. He had used the term as a minced oath to stand in for the word "Damn!" A half century later, it inspired Dan Castellaneta, the voice actor of Homer Simpson. During the voice recording session for a Tracey Ullman Show short, Castellaneta was required to utter what was written in the script as an "annoyed grunt". He rendered it as a drawn out "Dohhhhhhh!" Matt Groening felt it would better suit the timing of animation if it were spoken faster, so Castellaneta shortened it to a quickly uttered "D'oh!"
Көркем шығарма
Джеймс ("Джимми Финлейсон" атымен) Блэкпул мұнарасының жанындағы "Комедия кілемшесі" мозаикасының 1-бөліміне, "D'OH!" жазылған жұлдызбен бірге қосылды. Шотландия кино кеңесі оның құрметіне орнатқан тақташасы HippFest 2019 үнсіз кино фестивалі аясында Бонесс кітапханасында қойылды.
James (as "Jimmy Finlayson") is incorporated into the Catchphases 1 section of the Comedy Carpet mosaic beside Blackpool Tower along with a "D'OH!" embossed star. A plaque by the Scottish Film Council honouring him was displayed in Bo'ness Library as part of the HippFest 2019 silent film festival.
Портреттер
Финлейсон – 2018 жылы түсірілген «Стенли: Әртүрлі адам» фильміндегі ағылшын актері Тимоти Сполл сомдаған көптеген артистердің бірі. 2018 жылғы Лорел мен Хардидің өмірбаяны «Стан мен Олли» фильмінде Финлейсонды шотланд актері Кит Макферсон «Way Out West» фильмінің түсірілім алаңында бейнелейді.
Finlayson is one of the many entertainers portrayed by English actor Timothy Spall in the 2018 film Stanley: a Man of Variety. In the 2018 Laurel and Hardy biopic Stan & Ollie, Finlayson is portrayed on the set of Way Out West by Scottish actor Keith MacPherson.
Шөл даладағы шатырдың ұлдары
2019 жылы Глазго қаласында Финлейсонның туыстары үшін және олармен байланысты Desert Sons бауырластығының халықаралық "шатыры" (тарауы) құрылды. Бұл ұйым Финлейсонның ойнаған Лорел мен Харди фильмінен шабыдаланып, "Біздің туыстар" деп аталды.
An international "tent" (chapter) of the Sons of the Desert fraternity was formed in Glasgow in 2019 by and for relatives of Finlayson, and named Our Relations after the Laurel and Hardy film in which Finlayson co starred.