Кіріспе

Өрмекшілер түрі

Speciesbox
|taxon = Tegenaria domestica
|image = Tegenaria domestica f. jpg
|image caption = Еді әйел
|authority = (Clerck, 1757)

Еуропада олар Скандинавиядан солтүстікке дейін, Грекия мен Жерорта теңізінен оңтүстікке дейін кездеседі. Ол Дания өрмекшілерінің тізімінде тіркелген. Солтүстік Америкада бұл түр, теңіз жағалауындағы Канададан бастап Оңтүстік АҚШ-қа дейін таралған.

Сыртқы келбеті

Үй жәндіктерінің денелері созылыңқы, кеуде-қорығы біршама жалпақталған, ал құрсағы тік болып келеді. Денесі мен аяқтарының арақатынасы әдетте 50–60% құрайды. Еркектер әдетте ұзын, ептірек аяқтарымен, ісіңкі педипальпаларымен және созылыңқы құрсақтарымен аналықтардан ерекшеленеді. Басқа айырмашылықтар мінез-құлыққа қатысты болады. Ересекті *T. domestica*-ның түсі көбінесе қою қызғылт-қоңырдан қоңыр немесе беже (тіпті сұрғылт) болуы мүмкін, оның ерекше белгісі – жолақты аяқтары және кеуде-қорығындағы екі күңгірт, қара, бойлық жолақтары. Құрсағы қоңыр, беже және сұр түстермен мозаикаланып, жоғарғы жағында ұзындығы бойымен жүретін шеврон үлгісіне ие (аргиль үлгісіне ұқсас).

Мінез-құлық

Қоқыс үйірмелерін тоқушылар белсенді және епті аңшылар, олар көру қабілеттері мен қозғалыс жылдамдығына, сондай-ақ тоқыма механизмдеріне сенеді. Олардың сегіз көзінің алтауы алға қарай бағытталған, бұл оларға қозғалысты анықтап, жемге назар аударуға мүмкіндік береді. Бұл өрмекшілер жарыққа сезімталдығымен де белгілі, яғни жағдайға қарай жарыққа қарай немесе одан қашады. Көптеген агеленидтер сияқты, қоқыс түтікшелері де қозғалыстарында өте дәл. Олар үздіксіз қадаммен жүрудің орнына, көбінесе қысқа интервалдармен қозғалады, келесі бағытын шешкенше бірнеше рет тоқтайды. Бұл өрмекші олжасын ұстау үшін түйір тәрізді желі жасайды. Ол әдетте жазық бетке керілген көптеген жібек жіптерден тұрады, бұрышқа немесе қорғалған жерге созылатын түтік тәрізді құрылыммен. Өрмекші түйірдің арт жағында отырып, желіге олжаның тиесін күтеді. Желідегі жібек жіптері қозғалғанда, өрмекшіге тербеліс жіберіледі, ол түйірдің аузында олжа бар екенін хабарлайды. Өрмекші жылдам шабуылдайды және олжаны ұстап, оны жеу үшін түйірдің арт жағына сүйреп алады. Егер бұзылмаса, бұл желілер өте үлкен болып өсе алады.

Өмірлік цикл

Жас *T. domestica* өрмекшілері жұмыртқа қапшығынан шығып, бір жыл ішінде ересекке жетеді. Аталықтарының саны маусым және шілде айларында ең жоғары деңгейге жетеді, бұл осы кезеңде көбейіп, жұптасудың жиі болатынын көрсетеді. Аталықтары көбінесе жұптасқаннан кейін күзде өліп, бір жылдан астам өмір сүрмейді. Басқа көптеген өрмекшілер сияқты, олардың аталықтары да аналықтарымен жұптасқаннан кейін желінеді. Аналықтары қыстан сәтті шығып, келесі жылға дейін тіршілік етеді, егер олар қыстауға қолайлы, қорғалған жер таба алса, және бірнеше жұмыртқа қапшығын туа алады. Үй ішінде тұратын аналықтары әдетте бір немесе екі жыл бойы бір торында өмір сүреді, ал кейбір *T. domestica* аналықтары сирек бұзылатын және орташа температуралы жерлерде (шатырлар, жертөлелер немесе подвалдар, қоймалар және т.б.) жеті жылға дейін тіршілік етеді деп хабарланады.

Қорғаныс тетіктері

T. domestica аса агрессивті түр емес және қарсылық көрсетілгенде көбінесе шегінеді. Торы бұзылмаса, бұл өрмекші әдетте шұңқырының ұшына тартылып, кез келген қозғалысқа жауап беруді тоқтатады. Егер торға шабуыл жасалып, жартылай бұзылса, өрмекші сол жерден қашуға тырысады немесе денесін қабырғаға немесе жақын маңдағы басқа затқа жиырып алады. Өрмекшіні алып тастау үшін контейнерге салу үшін, контейнердің ашық жағын өрмекшінің алдына қойып, контейнердің қақпағын немесе осыған ұқсас затты пайдаланып, арт жағынан итеріп немесе қоршап тұрыңыз. Өрмекшінің арт жағынан мазаланғаннан кейінгі бірінші реакциясы алға жылжу болғандықтан, ол әдетте алдына қойылған контейнерге кіреді. Тегенария түрлері сирек шағады. Егер шақса, онда ол өзін қорғау үшін ғана болады және шағу теріге зиян келтірмейді.