Кіріспе

Исфахан қаласындағы павильон, Иран
Кабул қаласындағы павильон, Ауғанстан

Шехель Сотун (چهل‌ستون, ) – Иранның Исфахан қаласындағы ұзақ су қоймасының шетінде орналасқан парсы павильоны. Шах Аббас II оны өзінің көңіл көтеруі және қабылдаулары үшін салған. Осы сарайда Шах Аббас II және оның ізбасарлары салтанатты тұлғаларды және елшілерді террасада немесе әсем қабылдау залдарының бірінде қабылдаған. «Қырқ бағана» деген мағына беретін атау, кіреберіс павильонының негізін құрайтын жиырма жұқа ағаш бағанадан алынған. Олардың фонтан суындағы көрінісі қырық бағанадай көрінеді. Әли Капу сияқты, бұл сарайда да көптеген фрескалар мен керамикалық суреттер бар. Керамикалық панельдердің көп бөлігі шашырап кетіп, қазір Батыс елдерінің ірі музейлерінде сақталуда. Оларда Осман сұлтаны Селім I-ге қарсы Чалдиран шайқасы, 1646 жылы сарай аяқталған кезде өзбек ханының қабылдануы, 1544 жылы Иранда пана тапқан моғол императоры Хумаюнды күтіп алу, сондай-ақ 1510 жылы Сафавид шаһы Исмаил I-нің өзбек ханын жеңіп, өлтірген Тахер-Абад шайқасы сияқты тарихи оқиғалар бейнеленген. Жақында салынған суретте Надир шаһтың 1739 жылы Карнал шайқасында үнді армиясынан жеңіске жеткені көрсетілген. Бұдан бөлек, өмір, махаббат және қуаныш тақырыбындағы дәстүрлі миниатюра стиліндегі тарихи емес, бірақ эстетикалық композициялар да бар. Шехель Сотун сарайы «Парсы бақтары» деген атпен Иранның 23 Бүкіләлемдік мұра тізіміне енген 9 иран бақшасының бірі болып табылады.

Сәулет

Павильонда қабырғалар мен төбелердің Лашак Торанж (бұрыш және медальон) үлгісінде үйлесімді жасалған дизайны, сондай-ақ ғимараттың бөлімдерінің негізгі сызықтары – сурет салу, мозаикалық плитка және басқа да түрлі әшекейлердің үйлесімі – осы ғимаратты Сафави дәуіріндегі парсы сәулетінің ең көрнекті үлгілерінің біріне айналдырады. Бүгінде сарай мұражай ретінде қызмет етеді және оның орталық залында Иранның әртүрлі кезеңдерінен шыққан өнер туындылары қойылған.