Британдық жеңіл танк: «Тетрах» тарихы мен қолданылуы

Кіріспе

Британдық жеңіл танк

Танктің конструкциялық ақаулары, Соғыс министрлігінің британдық бронетанктік дивизияларда жеңіл танктерді пайдаланбау туралы шешімі Солтүстік Африка кампаниясында "Тетрарх" танктерін қолдану мүмкіндігін жоққа шығарды. Танктердің көп бөлігі Ұлыбританияда қалды, бірақ жиырмасы "Ленд-Лизинг" бағдарламасы аясында КСРО-ға жіберілді. 1941 жылдың басында Корольдік бронетанктік корпусы үш эскадрилья құрды, олардың бірі "Тетрарх" танктерімен жабдықталды. 1942 жылдың мамыр айында "Тетрарх" танктерінің шағын тобы Мадагаскарға шабуыл жасаған "Темір жарақ" операциясына қатысқан британдық күштер құрамына кірді. 1942 жылдың маусым айында "Тетрарх" танктері 1-ші әуе десант дивизиясына қосылды, себебі танктың конструкциясы британдық әуе десант күштерін қолдау үшін оны әуеден тасымалданатын жеңіл танк ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. "Тетрарх" танктері арнайы жасалған General Aircraft Hamilcar глайдерлерінде тасымалданды және жерге қонды. Глайдерлердің жетіспеушілігі 1943 жылы Сицилияға жасалған одақтас шабуылына қатысуына кедергі келтірді; оның орнына олар жаңа 6-шы әуе десант дивизиясына қосылды және 6-шы әуе десанттік бронетанктік барлау полкінің құрамына енді. Дивизия 1944 жылдың маусым айында Нормандияға жасалған британдық әуе десанттары кезінде "Тонга" операциясында шамамен жиырма "Тетрарх" танкін қолданды. Танктер глайдермен түсірілді, олардың пайда болуы немістерге шайқастың шешуші сәтінде қарсы шабуылды тоқтатуға себеп болды, бірақ жеке-жеке олар тиімді болған жоқ. Бірнеше танк апатқа ұшырады, ал шайқасқа қатысқандары неміс күштерінің бронетехникасына қарағанда оттық қуаты мен бронясы нашар болды. Операция басталғаннан кейін бірнеше күн өткен соң, танктер неміс бронетехникасымен тікелей қақтығыстан алынып, тек оттық қолдау көрсету үшін ғана пайдаланылды. 1944 жылдың тамызына қарай, шайқастағы "Тетрарх" танктерінің көпшілігі "Кромвель" танктерімен ауыстырылды, ал қалғандары 1944 жылдың желтоқсанында М22 "Локуст" танктерімен ауыстырылды. "Тетрарх" танктері енді шайқасқа қатыспады және 1946 жылы ескірген деп танылды; соңғысы 1950 жылы қызметтен шығарылды. "Тетрарх" танктерінің бірнеше модификациясы болды, соның ішінде Alecto өздігінен жүретін артиллериялық қондырғысы және Mk VIII жеңіл танктері, бірақ олардың ешқайсысы британ армиясымен операциялық түрде қолданылмады.

The design flaws of the tank, combined with the decision by the War Office not to use light tanks in British armoured divisions, ruled out the use of Tetrarchs in the North African Campaign. The majority of the tanks remained in Britain, although twenty were sent to the USSR as part of Lend Lease. In early 1941, the Royal Armoured Corps formed three squadrons for use in overseas amphibious operations, one of which was equipped with Tetrarchs. In May 1942, a small number of Tetrarchs formed part of the British force which participated in Operation Ironclad, the invasion of Madagascar. In June 1942, Tetrarchs were attached to the 1st Airborne Division after it was decided that the design allowed its use as an air portable light tank to support British airborne forces. The Tetrarchs were transported and landed in specially designed General Aircraft Hamilcar gliders. A lack of gliders prevented their participation in the Allied invasion of Sicily in 1943; instead they were attached to the new 6th Airborne Division and became part of the 6th Airborne Armoured Reconnaissance Regiment. The division used approximately twenty Tetrarchs during Operation Tonga, the British airborne landings in Normandy in June 1944. The tanks were landed by glider, where their appearance caused the Germans to cancel a counter attack at a key moment in the battle but individually, they did not perform well. Several were lost in accidents and those that did see action proved to be inferior in firepower and armour to the armoured vehicles of the German forces. A few days after the beginning of the operation, the tanks were removed from direct engagement with German armour and used only to provide fire support. By August 1944, most of the Tetrarchs in action were replaced with Cromwell tanks and the remainder were replaced by the M22 Locust in December 1944. Tetrarchs did not see any further combat and were deemed obsolete by 1946; the last was retired in 1950. There were several variations on the Tetrarch design, including the Alecto self propelled gun and the Light Tank Mk VIII but none of these were used operationally by the British Army.

Бастапқы дамуы

"Пурда" деген лақап атымен танылған Mk VII (A17) жеңіл танк прототипі алғаш рет 1937 жылы Vickers Armstrongs компаниясы жеке бастама ретінде әзірледі. Ол компанияның өндірген жеңіл танктер сериясының соңғы үлгісі болуы тиіс еді. Vickers Armstrong Mk VII танктеріне 2 фунттық QF негізгі зеңбірегі мен Besa пулеметін орнатып, екі зеңбіректі екі адамдық мұнараға біріктірді. Танктің бронясы мүмкіндігінше күшті болды. Mk VII конструкциясы ерекше басқару әдісіне және Vickers компаниясының бұрынғы үлгілерінде қолданылған механикалық жүйеге негізделген. Алдыңғы доңғалақтарды иіп, рельстерді бұру арқылы ақырын бұрылуға болады. Тез бұрылу үшін жүйе бір рельсті тежеу арқылы танкты бұрудың дәстүрлі әдісіне оралды; екі түрлі басқару жүйесі Mk VII танкының механикалық жүктемесін азайту және қуатты үнемдеу үшін жасалған. Жылдамдық сақтағыштары да жаңа конструкция болды. Осыған қарамастан, бірнеше Tetrarch танктерін өндіру қажеттігі шешілді және оларды жеңіл танк бағдарламасының соңында енгізу ұсынылды. Танк өндірісі бірнеше факторға байланысты кешіктірілді. Соғыс кеңсесі Франция шайқасынан кейін әскери өндірісті жаяу әскер және крейсерлік танктерге бағыттау туралы шешім қабылдады, себебі бұл шайқаста британдық жеңіл танктердің тиімсіздігі байқалды. Нәтижесінде, неміс бронетехникасына қарсы қолдануға арналмаған жеңіл танктер де оларға қарсы қолданылды, бұл жоғары шығындарға әкелді және Соғыс кеңсесі жеңіл танк конструкциясының қолайлылығын қайта қарастыруға мәжбүр етті. Бұл шешім Tetrarch танкының активтік қызметін аяқтауы мүмкін еді; Солтүстік Африка кампаниясы үшін Таяу Шығысқа жіберуге арналған бірнеше танк Солтүстік Африканың ыстығына төтеп бере алмайтыны анықталған соң Ұлыбританияда қалды. Tetrarch танкының жойылуы 1941 жылдың ортасында Соғыс кеңсесінің қабылдаған шешімімен болдырмалды, себебі олар 1940 жылдың маусымында премьер-министр Уинстон Черчилльдің бұйрығымен құрылған Ұлыбританияның жаңадан құрылған әуедегі күштеріне қажетті жабдықтарды қарастырып жатқан еді. Әуедегі күштерге арналған жабдықтарды таңдағанда, Соғыс кеңсесінің қызметкерлері планерлердің ажырамас бөлігі болады деген қорытындыға келді; планерлер әскерлерді және ауыр техниканы тасымалдайтын, оған 1941 жылы артиллерия және танктар да кіретін еді. Танктарды тасымалдау жоспарлары бірнеше рет қайта қарастырылды, бірақ 1941 жылдың мамырына қарай танктарды планермен 350 миль (563 км) тасымалдау мүмкіндігі қабылданды, бірақ ұшақ осы міндетті орындау үшін арнайы жасалуы керек еді. 1941 жылдың 16 қаңтарында өткен конференцияда қазіргі уақытта әзірленуде болған General Aircraft Hamilcar планері бір Tetrarch танкын немесе екі Universal Carrier тасымалдау үшін пайдаланылатыны туралы шешім қабылданды. Tetrarch танк ескірген конструкция болғандықтан және әуедегі күштерге қолдануға болатындықтан таңдалды. Tetrarch танк әуедегі танк ретінде қайта тағайындалғанда, оның конструкциясына бірнеше өзгерістер енгізілді. Бірқатар танктердің 2 фунттық зеңбіректерi пехоталық қолдау гаубицасымен алмастырылды; бұл танктер содан кейін Tetrarch 1 CS (Жақын қолдау) деп аталды. Сонымен қатар, Литтлжон адаптерлері әлі де 2 фунттық зеңбірегі бар Tetrarch танктеріне қосылды, олардың тұмсығының жылдамдығы мен броньға ену қабілетін арттыру үшін. 1942 жылдың желтоқсан айында шыққан Корольдік бронетанк корпусының есебінде шамамен 50 Tetrarch танк қолдануға дайын екені айтылған. 1943 жылдың қаңтарында 1-ші әуедегі десанттық дивизияның командирі генерал-майор Джордж Ф. Хопкинсонның меморандумында Хопкинсон 70 танк бар екені туралы хабарланғанын, бірақ іс жүзінде 50 ғана қалғанын, ал жоғалғандарды ауыстыруға резервтер жоқ екенін айтқан. Жеткілікті ауыстыру резервтерінің болмауы, Соғыс кеңсесінің 1-ші әуедегі десанттық дивизияға және Үндістанда құрылатын аты аталмаған әуедегі десанттық дивизияға 287 әуедегі десанттық танк қажет екені туралы есебімен бірге, Tetrarch танкының АҚШ-тың M22 Locust танкымен алмастырылуына әкелді. Соғыс кеңсесі сондай-ақ Tetrarch танкының салқындату жүйесінің ақаулы екенін, бұл танкты Таяу Шығыс және Солтүстік Африка сияқты ыстық климаттық аймақтарда пайдалануға жарамсыз ететінін анықтады. Tetrarch танкының осы кемшіліктеріне қарамастан, кеңес билігі оның сол кездегі T-70 жеңіл танкымен салыстыруға болатынына сенді және оны жауынгерлік мақсатта қолдануға жарамды деп тапты. Бірнеше Tetrarch танктері танк оқу мектептеріне жіберілді, олар кейіннен шайқасқа жіберілді, ал 1943 жылдың қыркүйегінде екеуі 5 гвардиялық танк бригадасына қосылған 132-ші бөлек танк батальонына тағайындалды; екеуі де шайқаста жойылды, біреуі 30 қыркүйекте, екіншісі 2 қазан күні, соңғысы артиллериядан келген оққа ұшырады. 1941 жылдың ортасында Ұлыбританиядағы Корольдік бронетанк корпусы үш танк эскадрильясын құрды, олар арнайы шетелдік операцияларға арналған, олар "A", "B" және "C" арнайы қызмет эскадрильялары деп белгіленді. "A" және "B" эскадрильялары Valentine Infantry танктерімен және Mark VIc жеңіл танктерімен жабдықталған, бірақ "C" эскадрильясы 1-ші бронеттанқ дивизиясының 2-ші бронеттанқ бригадасынан ауыстырылған он екі Tetrarch танкымен жабдықталған. 31 шілдеде "C" эскадрильясы ресми түрде іске қосылды және бірден "A" және "B" эскадрильяларымен бірге белгісіз тропикалық климатта шетелге қызмет етуге дайындалуға бұйрық алды. Үш эскадрилья да Шотландияның Инверари қаласына кемелерден және десанттық кемелерден түсу және түсуге бағытталған қарқынды оқу үшін тасымалданды, оларды ықтимал десанттық операцияларға дайындау үшін. Қыркүйектің басында "C" эскадрильясының элементтері, оның ішінде алты Tetrarch танкы Батыс Африкадағы Фритаунға жол тартты; соғыстың осы кезеңінде испан үкіметі Германия тарапынан соғысқа қатысуы мүмкін деген қорқыныш болды және күш Африка жағалауындағы испан аралдарын басып алуға дайындалды. Бұл қорқыныштар негіссіз болды және 1942 жылдың наурызында бөлім оқуға қатысу үшін Ұлыбританияға оралды. Келесі тапсырма, "Ironclad" операциясы, Мадагаскарға басып кіру болды, бұл әлемдегі үшінші ең ірі арал және сол кезде Виши Франциясының бақылауында болды. Премьер-министр және Біріккен штабтар Мадагаскарды мүмкіндігінше жылдам басып алу керек деп шешті, осылайша Япон теңіз күштеріне Антсиране портын бермеуге болады, олар жақында Үнді мұхитында алға жылжыған. "Ironclad" операциясын генерал-майор Роберт Г. Стёрджес басқарды және ол 5-ші командалық полкі, 29-шы тәуелсіз бригада тобы және 5-ші жаяу әскер дивизиясының 17-ші және 13-ші бригада тобынан тұрды. 29-шы бригада десант күшінің ядросын құрады, өйткені олар десанттық операциялар бойынша оқытылған, және оның құрамында "B" арнайы қызмет эскадрильясы болды, ол "B" эскадрильясынан алты Valentine және "C" эскадрильясынан алты Tetrarch танктерін біріктіру арқылы құрылды. Эскадрилья төрт топқа бөлінді, біреуі үш Valentine және бір Tetrarch танктерінен тұратын штаб-пәтер тобы, біреуі төрт Valentine танктерінен, ал екеуі қалған бес Tetrarch танктерінен құралды. Десант 5 мамырда сағат 04:30-да басталды, 5-ші командалық полкі Courrier Bay-ге десантталды, ал үш жаяу әскер бригадасы және "B" эскадрильясы Ambararata Bay-ге десантталды. Жаяу әскер бригадалары мен олардың бронетехникалық қолдауының мақсаты Антсиране және жақын жердегі қаланы бақылауға алу болды, бірақ жаяу әскер сәтті десантталса да, "B" эскадрильясы көбірек қиындықтарға тап болды; оның десанттық кемесі үшін белгіленген жағалау аймағы Tetrarch танкы десанттық кемеден босап құмға батып қалғаннан кейін бірнеше сағат бойы жабық болды. Жаяу әскер бригадалары эскадрильясыз Антсиранеге қарай жылжыды, бірақ ақырында екі Valentine және бір Tetrarch танк қолдау үшін жіберілді, жаяу әскердің алдыңғы қатарларына жақындап келді.

The prototype of the Light Tank Mk VII (A17), nicknamed 'Purdah', was first developed in 1937 by Vickers Armstrongs as a private venture, and was intended to be sold either to the British Army or to foreign militaries. It was to be the latest in a series of light tanks produced by the company. Vickers Armstrong installed on the Mk VIIs a QF 2 pounder main gun paired with a Besa machine gun, and mounted the two guns in a two man turret. The tank had a maximum of of armour. The Mk VII design relied on an unusual steering method and a mechanical system incorporated into earlier Vickers models. The front wheels could be steered to allow for gentle turns by bending the tracks. For sharper turns, the system returned to the conventional method of braking one track to turn the tank; the dual system of turning was designed to lessen mechanical strain on the Mk VII and reduce its power wastage. The suspension system was also a new design that relied on struts with pockets of air for springing and cushions of oil for damping, and each of the wheels was independently sprung. Despite this, it was decided that it was essential for some Tetrarchs to be produced, and it was suggested that they be brought in at the end of the light tank program. Production of the tank was delayed by a number of factors. The War Office put their order on hold in a post Battle of France decision to focus military production on infantry and cruiser tanks, due to the poor performance of British light tanks during that battle. Due to the shortage of more suitable tanks, light tanks that were not designed for use against German armour, were nevertheless deployed against them; the resulting high casualties led the War Office to re evaluate the suitability of the light tank design. This decision may have marked the end for the Tetrarch in active service; several of the tanks destined to be deployed to the Eighth Army in the Middle East for the North African Campaign were left in Britain when their cooling systems were determined to be unable to cope with the intense North African heat. The demise of Tetrarch was prevented by a decision made by the War Office in mid 1941, as it was considering the equipment to be used by Britain's fledgling airborne forces, formed in June 1940 under the orders of the Prime Minister, Winston Churchill. When selecting the equipment for the airborne forces, officials at the War Office concluded that gliders would be an integral component; gliders would transport troops and heavy equipment, which, by 1941, was to include artillery and some form of tank. Plans to transport a tank went through a number of revisions, but, by May 1941, the feasibility of a tank to be carried for 350 mile (563 km) in a glider was accepted, although the aircraft would have to be specifically designed for the task. In a conference held on 16 January 1941, it was decided that the General Aircraft Hamilcar, currently under development, would be used to transport a single Tetrarch tank or two Universal Carriers. The Tetrarch was chosen because it was an obsolete design, and was therefore available to be used by the airborne forces. When the Tetrarch was re designated as an airborne tank, several changes were made to its design. A number of tanks had their 2 pounder guns replaced with a infantry support howitzer; these tanks were then designated as Tetrarch 1 CS (Close Support). Additionally, Littlejohn adaptors were added to those Tetrarchs which still possessed their 2 pounders to increase their muzzle velocity and armour penetration. A Royal Armoured Corps report issued in December 1942 stated that approximately 50 Tetrarchs were available for use. In a memorandum, dated January 1943, by Major General George F. Hopkinson, commander of the 1st Airborne Division, Hopkinson complained that he had been informed that 70 of the tanks were available, whereas only 50 actually remained, with no reserves to replace those lost in combat. This lack of sufficient replacement reserves, combined with a War Office report that some 287 airborne tanks would be required for the 1st Airborne Division and an unnamed airborne division to be formed in India, led to the Tetrarch's eventual replacement by the US M22 Locust. The War Office also considered the Tetrarch's cooling system faulty, making the tank unsuitable for service in hotter climates, such as the Middle East and North Africa. Despite these drawbacks in the Tetrarch's design, Soviet authorities believed it to be comparable to the T 70 light tank in use at the time, and decided that it was suitable to be used in combat. A number of Tetrarchs were sent to Tank Training Schools which were subsequently sent into battle, and in September 1943 two were assigned to the 132nd Separated Tank Battalion, which was attached to the 5th Guards Tank Brigade; both tanks were destroyed in combat, one on 30 September and the other on 2 October, the latter a casualty of artillery fire.]] In mid 1941, the Royal Armoured Corps in Britain created three tank squadrons for special overseas operations, known as 'A', 'B' and 'C' Special Service Squadrons. Both 'A' and 'B' Squadrons were equipped with Valentine Infantry tanks and Mark VIc light tanks, but 'C' Squadron was equipped with twelve Tetrarchs transferred from the 2nd Armoured Brigade, 1st Armoured Division. On 31 July 1941, 'C' Squadron was officially activated and immediately received orders to prepare for overseas service alongside 'A' and 'B' Squadrons in an unspecified tropical climate. All three squadrons were transported to Inverary in Scotland for intensive training that focused on embarkation and disembarkation from ships and landing craft to prepare them for action in potential amphibious operations. In early September, elements of 'C' Squadron, including six Tetrarchs, formed part of a force which sailed for Freetown in West Africa; during this period of the war there were fears that the Spanish government might enter the conflict on the side of Germany, and the force was readied to capture a number of Spanish islands off the coast of Africa if this occurred. These fears proved groundless, and in March 1942, the unit returned to Britain to join the rest of the squadron in training. The next assignment, Operation Ironclad, was the invasion of Madagascar, the third largest island in the world and then under Vichy French control. The Prime Minister and the Combined Chiefs of Staff decided that Madagascar should be occupied as rapidly as possible to deny the port of Antsirane to Japanese naval forces, which had recently advanced into the Indian Ocean. Operation Ironclad was under the command of Major General Robert G. Sturges and consisted of No. 5 Commando, 29th Independent Brigade Group, and the 17th and 13th brigade groups from 5th Infantry Division. The 29th Brigade formed the core of the invasion force due to its training in amphibious operations, and under its command was 'B' Special Service Squadron, created by amalgamating six Valentines from 'B' Squadron and six Tetrarchs from 'C' Squadron into a single unit. The squadron was formed into four troops, one Headquarters troop of three Valentines and one Tetrarch, one of four Valentines, and two formed from the remaining five Tetrarchs. The landings began at 04:30 on 5 May, with 5 Commando landing at Courrier Bay and the three infantry brigades and 'B' Squadron landing at Ambararata Bay. The objective of the infantry brigades and their armoured support was to take control of Antsirane and a nearby town, but although the infantry landed successfully, 'B' Squadron had more trouble; the area of beach designated for its landing craft was blocked for several hours after a Tetrarch came loose from a landing craft and became stuck in the sand. The infantry brigades advanced toward Antsirane without the squadron, but eventually two Valentines and a single Tetrarch were dispatched in support, catching up with the lead elements of the infantry near the town of Anamakia. Here the invasion force encountered the first French defences, consisting of camouflaged trenches and pillboxes dug in along a ridge. The tanks attempted to breach them, but the rocky ground made manoeuvring difficult and they could not close with the pillboxes and trenches; they engaged a number of targets with 2 pounder and machine gun fire, but the line had to be cleared by an infantry assault later in the day. The commander of the Tetrarch made his report, and was then ordered to take command of four Valentines and two Tetrarchs which had recently arrived and once again attempt to breach the French defences. The tanks followed the road leading to the defensive line and then attempted to out flank the line by advancing from the right hand side, using several hills as cover; the artillery pieces were able to turn and face the assault, however, and one Valentine and one Tetrarch were hit and destroyed. The remaining tanks exchanged several volleys of fire with the artillery pieces before retreating back to their original positions. The French line was eventually broken by 29th Brigade, aided by an amphibious assault by Royal Marines; the remaining tanks of 'B' Squadron, two Valentines and three Tetrarchs, remained in defensive positions until the afternoon of 6 May, coming under sporadic artillery fire which disabled another Valentine. The squadron played no further part in the battle, as the Vichy French authorities negotiated a formal surrender the following day, although French troops would continue to engage the British occupying force in guerrilla warfare until late November. 'B' and 'C' Squadrons were embarked onto SS Ocean Viking for use during these operations, but in the event they were not used. 'C' Squadron suffered heavy casualties during the invasion; only one Valentine and three Tetrarchs out of twelve tanks were functional by 7 May, and the squadron had suffered seven killed and six wounded. It remained in Madagascar until early 1943, when it was shipped to India and took part in the Burma Campaign as part of 29th Brigade.

Тонга операциясы

1940 жылдың ортасында британдық әуе десанттық бөлімдерді дайындауға қажетті жабдықтар мен оқу орындары жетіспегендіктен, Соғыс министрлігі әуе десантшыларға 500 еріктіні ғана қабылдады. Тиісті оқу базаларын құру және қолайлы көлік ұшақтарын алу процесі өте баяу болғандықтан, британдық әуе десанттық операциясының алғашқысы – «Колосс» операциясын, қайта даярланған командос бөлімі жүргізді. 1942 жылға қарай, әуе десанттық бөлімдер, соның ішінде 1-ші әуе десанттық дивизия құрылды. 1942 жылдың 19 қаңтарында Соғыс министрлігі дивизияға жеңіл танк бөлімін қосатын шешім қабылдады. «Жеңіл танк эскадрильясы» деп аталған бұл бөлім он тоғыз жеңіл танктан тұратын және дивизияның алдында әрекет ететін, танкілерінің жылдамдығын мақсаттарды басып алу және оларды басқа бөлімдер алмастырғанға дейін ұстап тұру үшін пайдаланатын. Аталған бөлімге айналдыруға «C» арнайы қызмет эскадрильясы ең қолайлы болды, себебі ол тәуелсіз танк бөлімі ретінде әрекет етуге даярланған және, ең бастысы, әлі де «Тетрах» танктерін пайдаланушы жалғыз бөлім еді; Соғыс министрлігі оны әуе десанттық танк ретінде қайта атады. «C» эскадрильясы 1942 жылдың 24 маусымында ресми түрде 1-ші әуе десанттық дивизияға қосылды, оның құрамында басқа техникалармен қатар жеті «Тетрах» танктері болды. Бөлім дереу жаттығуды бастады, бірақ 1-ші әуе десанттық дивизияға ұзақ уақытқа қосылмады; 1943 жылдың ортасында дивизия Таяу Шығысқа жеткізілді, осылайша Сицилияға одақтастардың шабуылына қатыса алды. «C» эскадрильясы Ұлыбританияда қалды, себебі дивизияның «Тетрах» танктерін тасымалдауға жеткілікті «Хамилкар» планерлері дивизия кеткен кезде дайын болмады; эскадрилья 1943 жылдың сәуірінде құрылған 6-шы әуе десанттық дивизияға ауыстырылды және «C» эскадрильясы соғыстың соңына дейін оның құрамында болды. Эскадрилья әуеде тасымалданатын бөлімше ретінде жаттығуды жалғастырды және жаңа міндеттеріне дайындық үшін бірқатар жаттығуларға қатысты, соның ішінде жау позицияларын барлау және жау жаяу әскері мен бронетехникасына қарсы шабуыл жасау. 1943 жылдың 13 желтоқсанында Соғыс министрлігі эскадрильяны жеңіл танктер мен барлау машиналарынан (мысалы, барлау машинасы) тұратын полкке айналдыруға шешім қабылдады, ал 1944 жылдың 1 сәуірінде ол 6-шы әуе десанттық бронетанктік барлау полкі болып қайта аталды. Полк штаб эскадрильясынан, жеңіл танк эскадрильясынан және барлау эскадрильясынан тұрды; екі «Тетрах» танктері, Mark 1 CS модификациясы штаб эскадрильясына қосылды, бірақ жеңіл танк эскадрильясы, сондай-ақ «A» эскадрильясы деп аталды, «Тетрах» танктерінің көп бөлігін алды. «A» эскадрильясында шамамен он тоғыз «Тетрах» танктері болды, олар алты взводқа бөлінген, олардың екеуі CS модификациясында, ал қалғандары Литтлджон адаптерімен жабдықталған 2 фунттық зеңбіректермен қаруланған. 1944 жылдың 24 мамырында тағы бір серия жаттығулар мен маневрлерге қатысқаннан кейін «A» эскадрильясы жаттығу аймағынан Таррант Раштон әуежайындағы транзиттік лагерьге көшірілді, ал полктің қалған бөлігі келесі күні RAF Бриз Нортон әуежайына көшірілді; осы екі әуежайдан полк Нормандиядағы британдық әуе десантына қатысу үшін тасымалданатын болды. Операция 5 маусым күні түнде 6-шы әуе десанттық дивизияның Нормандияның шығысына жіберілуімен басталды. Оған одақтастардың теңізден шабуылдауының шығыс фланкісын қорғау, Кейннің шығысындағы стратегиялық маңызды аймақтарды басып алу, Кейн каналы мен өзенінің үстіндегі бірнеше маңызды көпірлерді басып алу және жағалаудағы артиллерия батареясын жою міндеті жүктелді. Дивизияның үш бригадасын бір мезгілде түсіруге жеткілікті көлік ұшақтары болмады; біреуін күніне кейін екінші көтеріліспен түсіруге тура келді. Генерал-майор Ричард Гейл бастапқыда 6-шы әуе десанттық бригадасын, оған 6-шы әуе десанттық бронетанктік барлау полкі қосылды, алдымен қонуды көздеген еді; алайда әуе суреті бригада үшін таңдалған қону аймағында планерге қарсы бағаналар орнатылғанын көрсетті. Сондықтан Гейл 3-ші парашют бригадасы мен 5-ші парашют бригадасы (планерлерді пайдаланбаған) қону аймақтарын тазарту үшін бірінші көтерілісте қонуға тиіс деп шешті, бұл 6-шы әуе десанттық бригадасына екінші көтерілісте қонуға мүмкіндік берді. Бригаданың Хорса және Хамилкар планерлері 6 маусымда сағат 21:00-де 5-ші парашют бригадасы кедергілерден тазартылған қону аймағына қонды. Бригаданың негізгі міндеттері – күш-жабдықтар мен керек-жарақтарды әкелу және екі парашют бригадасына дивизияның аумағындағы аумақты нығайтуда көмек көрсету болды. 6-шы әуе десанттық бронетанктік барлау эскадрильясы соңғы тапсырманы орындауға тиіс болды, ол жау позицияларын барлау және жаудың қарсы шабуылын тоқтатуға көмектесу болды. «A» эскадрильясының «Тетрах» танктері осы барлау ролінде маңызды рөл атқаруға тиіс болды, олардың жылдамдығының арқасында, бірақ эскадрильяның жиыны Нормандияға қонған кезде жиырма танк күші күрт азайды. Бір танк формациясы қонғанға дейін жоғалды, себебі «Тетрах» танк тізбегінен босап, оны тасымалдаған планердің мұрынан өтіп, екеуі де ұшу ортасында теңізге құлады. Эскадрильяның күші екі планер қону аймағында соқтығысқанда одан әрі әлсіреді, олардың өзі және олар тасымалдаған «Тетрах» танктері жойылды; үшінші «Хамилкар» танкты түсіріп жатқанда соқтығыстырып, оны аударды, пайдалануға жарамсыз етті, бірақ экипаж жарақатсыз құтылды. Қалған танктер парашюттік ілгектердің ілмектеріне ілігіп, уақытша жылдамдығын жойды, олардың экипаждары оларды дәнекерлеу факелдерімен кесіп тастауға мәжбүр болды. Эскадрилья қалған барлық «Тетрах» танктерін алып, полктің қалған бөлігімен байланысу үшін қону аймағының оңтүстігіне жылжыды; онда олар 8-ші парашют батальонына Бо-де-Бавент аймағында қолдау көрсету және барлау міндеттерін орындау туралы бұйрық алды. Батальонмен байланысқаннан кейін эскадрилья барлауды бастады және кездескен жау жаяу әскерімен және бронетехникасымен шайқасты. 7 маусымның соңына қарай екі «Тетрах» танк жаудың әрекеттерінен жойылды, біреуі неміс өзі жүретін артиллериялық құралмен, екіншісі минаға шағылысты. Дивизия шабуылдап келе жатқан британдық әскерлермен күшейтілді және Нормандия арқылы жылжуын жалғастырды, ал эскадрилья барлау міндеттерін орындауын жалғастырды. Осы кезде Гейл «Тетрах» танктерін неміс бронетехникасымен қақтығыстырудан, мүмкіндігінше, аулақ болуға шешім қабылдады, себебі олар неміс танктері мен өзі жүретін артиллериялық құралдарынан, мысалы, «Панзер IV» және «Штурмгешютц III» танктерінен толыққанды жеңіліп қалатындығын көрсетті. Оның орнына, дивизияға бронетехникалық қолдау қажет болған кезде, ол дивизиядан тыс бронетанктік бөлімдерден шақырылды, ал «Тетрах» танктері жаяу әскері патрульдерін қолдау және оттық қолдау көрсету үшін пайдаланылды. Тамыз айына қарай, дивизия Нормандиядан шығуға жоспарлап отырған дайындық кезінде «A» эскадрильясындағы «Тетрах» танктерінің көп бөлігі «Кромвель» жылдам крейсерлік танктерімен ауыстырылды; штаб взводының «A» эскадрильясына тек үш «Тетрах» танк қалды.

Because of a lack of equipment training facilities in mid 1940, when the British airborne establishment was formed, the War Office was able to accept only 500 volunteers for training as airborne troops. Progress in setting up proper training facilities and acquiring suitable transport aircraft was so slow that the first British airborne operation, Operation Colossus, was conducted by a retrained Commando unit. By 1942, there existed specifically trained airborne units, including the 1st Airborne Division, and on 19 January 1942 the War Office decided that a light tank unit would be one of the support units attached to the division. This unit, designated the Light Tank Squadron, was to be formed of nineteen light tanks and would operate to the fore of the division, using their tanks' speed to capture objectives and then holding them until relieved by other units. The obvious unit for conversion was 'C' Special Services Squadron, as it was trained to act as an independent tank unit and, more importantly, was the only unit that was still using Tetrarchs; it had been re designated as an airborne tank by the War Office. 'C' Squadron was officially transferred to the 1st Airborne Division on 24 June 1942, bringing with it seven Tetrarchs among its other vehicles. The unit immediately began training, but was not attached to the 1st Airborne Division for long; during mid 1943, the division was transported to the Middle East so it could participate in the Allied invasion of Sicily. 'C' Squadron remained in Britain, as not enough Hamilcar gliders had been built by the time the division departed to transport its Tetrarchs; the squadron was transferred to the 6th Airborne Division, which had been raised in April 1943, and 'C' Squadron remained with it for the rest of the conflict. The squadron continued to train as an air portable unit, and participated in a number of exercises to prepare for its new duties, including reconnaissance of enemy positions and counter attacking enemy infantry and armour. On 13 December 1943, the War Office decided to expand the squadron into a regiment equipped with a combination of light tanks and conventional reconnaissance vehicles such as scout cars, and on 1 April 1944, it was re designated as the 6th Airborne Armoured Reconnaissance Regiment. The regiment consisted of a Headquarters Squadron, a Light Tank Squadron and a Reconnaissance Squadron; two Tetrarchs, the Mark 1 CS variation, were attached to the Headquarters Squadron, but the Light Tank Squadron, also known as 'A' Squadron, received the majority of the Tetrarchs. 'A' Squadron had approximately nineteen Tetrarchs split between six troops, two of which were of the CS variation and the rest were armed with 2 pounders fitted with Littlejohn adaptors. On 24 May 1944, after participating in a further series of exercises and manoeuvres, 'A' Squadron moved from their training area to a transit camp at Tarrant Rushton airfield, while the rest of the regiment moved to RAF Brize Norton airfield the next day; from these two airfields, the regiment would be transported from to participate in the British airborne landings in Normandy. The operation began on the night of 5 June, with the deployment of 6th Airborne Division to eastern Normandy. It was tasked with protecting the eastern flank of the Allied seaborne landings, securing strategically important areas east of Caen, capturing several important bridges over the Caen Canal and River Dives, and destroying a coastal artillery battery. Insufficient transport aircraft were available to land all three of the division's brigades simultaneously; one would have to be landed in a second lift later in the day. Major General Richard Gale had initially intended for the 6th Airlanding Brigade, to which the 6th Airborne Armoured Reconnaissance Regiment was attached, to be landed first; however, aerial photography revealed that anti glider poles had been erected in the landing zone selected for the brigade. Therefore, Gale decided that the 3rd Parachute Brigade and 5th Parachute Brigade (which did not utilise gliders) should land in the first lift to clear the landing zones, allowing the 6th Airlanding Brigade to land in the second lift. The Horsa and Hamilcar gliders of the brigade landed at 21:00 on 6 June in a landing zone cleared of obstructions by the 5th Parachute Brigade. The primary tasks of the brigade were to bring in reinforcements and supplies, and to aid the two parachute brigades in consolidating the area held by the division; the 6th Airborne Armoured Reconnaissance Squadron was to aid in the latter task, acting as a reconnaissance force to scout out German positions and impede the movement of German forces attempting to counter attack. The Tetrarchs of 'A' Squadron were to play an integral part in this reconnaissance role due to their speed, but the squadron's strength of twenty tanks was severely depleted by the time it landed in Normandy. It lost one tank before the formation landed when the Tetrarch broke loose of its shackles and crashed through the nose of the glider that was carrying it, causing both to fall into the sea mid flight. The squadron's strength was further weakened when two gliders collided with each other in the landing zone, destroying themselves and the Tetrarchs they carried; a third Hamilcar hit another Tetrarch as it was being unloaded and flipped the tank upside down, rendering it unusable, although the crew escaped without injury. The surviving tanks were then rendered temporarily immobile when parachute rigging lines became tangled in their suspensions, forcing their crews to cut the lines away with welding torches. The squadron retrieved all of the remaining Tetrarchs and advanced to the south of the landing zone to link up with the rest of the regiment; there, they received orders to support the 8th Parachute Battalion in the Bois de Bavent area and conduct reconnaissance duties. After linking with the battalion, the squadron began reconnoitring, and engaged German infantry and armour they encountered. By the end of 7 June, two Tetrarchs had been lost to enemy action, one destroyed by a German self propelled gun and the second by hitting a mine. The division was reinforced by British troops who were advancing from the invasion beaches and it began to push through Normandy, while the squadron continued its reconnaissance duties. At this time, Gale decided to avoid, when possible, engaging the Tetrarchs with German armour, as they proved to be completely outclassed by the German tanks and self propelled guns, such as the Panzer IV and the Sturmgeschütz III. Instead, when the division required armoured support, it summoned it from armoured units outside the division, and the Tetrarchs were used to support infantry patrols and provide fire support. By August, in the division's preparation for the planned breakout from the Normandy bridgehead, the majority of Tetrarchs in 'A' Squadron were replaced with Cromwell fast cruiser tanks; only three Tetrarchs remained, assigned to the Headquarters troop of 'A' Squadron.

Соғыстан кейінгі

Тонга операциясы – тетрархтардың соңғы белсенді шайқастағы қатысуы болды. 1944 жылдың қазан айының бірінші аптасында 6-шы әуедегі бронетанктік барлау полкі кең ауқымды қайта ұйымдастырудан өтті, оның барысында полк толығымен жаңа құрылымға көшті және барлық қалған тетрархтар қызметтен босатылды. Олар американдық құрылымдағы, әуеде тасымалдауға арналған жеңіл танк M22 Locust-пен алмастырылды; полк 1945 жылдың наурыз айында Рейн өзенін кесіп өтуге жасалған Varsity әуе десанттық операциясы кезінде сегіз Locust танкін қолданды. Аз ғана тетрархтар 1949 жылға дейін 3-ші гусарлар полкінде қызметте болды; RAF Fairford әуе базасында Hamilcar глайдерлік бөлімі орналастырылды, ал полк глайдерлермен жаттығулар жүргізу үшін тетрархтар тобын сақтап қалды. Дегенмен, полк 1950 жылы глайдерлік оқуларын тоқтатты және тетрархтар қызметтен алынды.

Нұсқалар

Тетрарх дизайнының бірнеше нұсқасы болды. Біріншісі – Жеңіл танк Mk VIII, Vickers Armstrong компаниясы ұсынған Тетрархтың ізбасары. Тетрархтың өлшемдері де өзгертілді; Mark VIII 0,6 метрге ұзынырақ, 1 футқа (0 метрге) енірек және ауыррақ болды. Жаңа танк әуемен тасымалдауға жарамсыз болды, себебі ол Hamilcar көлігімен тасымалдауға тым ауыр еді. Тетрархтың 12 цилиндрлі қозғалтқышы Mark VIII-ге орнатылды, бірақ салмақтың артуы оның максималды жылдамдығының төмендеуіне әкелді; оның қару-жарағы да Тетрархтың қару-жарағымен бірдей болды. Тетрарх дизайнының екінші нұсқасы – Тетрарх Дюплекс Диск ("Тетрарх ДД"). Дюплекс-драйв жүйесін Николас Штрауслер ойлап тапқан, ол танктың суда "жүзуіне" және десанттық операцияларға қатысуына мүмкіндік беру үшін жасалған. Жүйе танктың гусеницасының үстінде орнатылған үлкен, су өткізбейтін кенептен жасалған экранды қолданатын, оны отыз алты пневматикалық түтікше мен болат тіректер ұстап тұрды; бұл танкқа жүзуге жеткілікті итеру күшін берді, содан кейін танк қозғалтқышымен қуатталатын шағын перне арқылы жылдамдық алды. Танк құрлыққа жеткеннен кейін экранды шағын жарылғыш зарядты пайдаланып құлатуға болады. Жүйе 1941 жылдың маусым айында орнатылды, себебі Тетрарх сол кездегі ең жеңіл жеңіл танк болды; түрлендірілген танк бірнеше көлдерде және су қоймаларында сәтті сынақтан өтті, бұл Дюплекс-драйв жүйесін ауыр танктерде, мысалы, Valentine танкінде сынауға мүмкіндік берді. Бұл жүйе "Оверлорд" операциясы кезінде қолданылатын болады, онда M4 Sherman орта танктері шабуыл жағалауларына түседі.

Тірі қалғандар

Екі "Тетрарх" танкысы сақталған, және екеуі де көрнекті орында қойылған. Біреуі Англиядағы Бовингтондағы Танк мұражайында, ал екіншісі Ресейдегі Кубинка танк мұражайында сақталған.