Герман египтологы Генрих Бругш: Өмір және еңбектері

Кіріспе

Неміс египтологы (1827–1894)

Генрих Карл Брюгш (сонымен қатар Брюгш-паша) (18 ақпан 1827 – 9 қыркүйек 1894) – неміс египтологы. Ол Мемфистегі қазба жұмыстарында Огюст Мариеттпен бірге жұмыс істеді. Каирдегі Египтология мектебінің директоры болып тағайындалды, көптеген құнды еңбектер жазды және кейінгі египеттік кезеңдердің оңайлатылған жазуы – демотикалық жазуды түсіндіруде маңызды рөл атқарды.

Өмірбаян

Генрих Карл Брюгш 1827 жылы Берлинде дүниеге келді. Ол Пруссиялық атқыштар офицерінің ұлы, Берлин казармасында туған. Ол ерте кезден-ақ египеттануға зор бейімділік танытты және оны көбінесе өзі оқып үйренді. 16 жасында 1832 жылы Шампольон қайтыс болғаннан кейін ұмытылып кеткен демотикалық жазуды шешуге сәтті кірісті. Брюгштің 1848 жылғы "Scriptura Ægyptiorum Demotica" (Берлин) еңбегі, оның зерттеулерінің нәтижелерін қамтиды, гимназияда оқып жүрген кезінде жарық көрді. Одан кейін "Numerorum Demoticorum Doctrina" (1849) және "Sammlung demotischer Urkunden" (1850) еңбектері жарық көрді. 1848 жылғы жұмысы Александр фон Гумбольдт пен Пруссия королі Фридрих Вильгельм IV-тің назарына ілікті. Университет курсын аяқтағаннан кейін патшаның қолдауымен Париж, Лондон, Турин және Лейдендегі шетелдік мұражайларды аралап, оқуын аяқтады. 1853 жылы Пруссия үкіметі оны Мысырға жіберді, онда ол Мариеттпен жақын достық қарым-қатынас орнатты және оның жұмысына көмектесті. Содан кейін ол Берлинге оралды, 1854 жылы университетте жеке оқытушы болып тағайындалды, ал 1855 жылы Берлиннің Египет мұражайында көмекші болып жұмыс істеді. 1857 жылы ол тағы да Мысырға сапар шекті. 1860 жылы Барон Минутолидің басшылығымен Персияға арнайы миссиямен жіберілді, елді аралап, Минутолидің қайтысынан кейін елшілік міндеттерін атқарды. 1863 жылы ол "Zeitschrift für Aegyptische Sprache" египеттану журналын құрды. 1864 жылы ол Каирде консул, 1868 жылы Геттингенде профессор, ал 1870 жылы Каирдегі хадиф құрған Египет мектебінің директоры болды. 1873 жылы ол бей дәрежесіне көтерілді; 1879 жылы Еуропалық бақылаушылар мемлекеттік кірістерді үнемдеу үшін оны қызметтен босатты; ал француздық ықпал 1883 жылы оның досы Мариетттің Булак мұражайындағы орнын басуына кедергі келтірді. 1881 жылы хадиф оны паша етіп тағайындады. Кейін ол 1894 жылы қайтыс болғанға дейін негізінен Германияда тұрды, бірақ жиі Мысырға сапар шекті, 1883 жылы (принц Фридрих Карлмен) және 1885 жылы Парсыға екі ресми миссияға қатысты. Ол 1876 жылы Филадельфия көрмесінде Мысыр экспозициясын ұйымдастырды. 1869 жылы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1894 жылы өзінің өмірбаянын жариялады, оның соңында Мысырдағы британдық үкімге деген жылы лебізін білдірді. Брюгштің египеттануға қосқан үлесі өте маңызды, әсіресе демотикалық жазуды шешуде және кең көлемді иероглифтік-демотикалық сөздікті жасауда (1867–1882). Ол Берлиннің Шарлоттенбург қаласында жерленген. Оның қабір тасы – Ескі патшалық дәуіріндегі египет саркофагының қақпағынан жасалған. Брюгш Синайдан Берлинге Киелі кітаптың бірнеше қолжазбаларын әкелді (Минускул 257, Минускул 653 және Минускул 654). Брюгш папирусы, сондай-ақ Ұлы Берлин папирусы деп аталатын Берлин мұражайындағы (Pap. Berl. 3038) маңызды египеттік медициналық папирус, Генрих Карл Брюгштің есімімен аталады. Оны алғаш рет ол зерттеген. Брюгш, оның бауыры сияқты, перғауындардың қарғысы туралы әңгімелерде еске алынды, өйткені ол Берлин университетінде Лепсиус лауазымын иеленгенін қателесіп ойлады, ал соңғысы әлі тірі болған және оған бұл лауазым ешқашан ұсынылмаған. Ол египеттанушы Эмиль Брюгштің ағасы болды, ол Дейр-эль-Бахаридегі патша мумияларын дұрыс құжаттамасыз эвакуациялауға жауапты болды.

Heinrich Karl Brugsch was born in Berlin in 1827. He was the son of a Prussian cavalry officer, and was born in the barracks at Berlin. He early manifested a great inclination to Egyptian studies, in which he was almost entirely self taught. At the age of 16, he applied himself with success to the decipherment of Demotic, which had been neglected since the death of Champollion in 1832. Brugsch's work, Scriptura Ægyptiorum Demotica (Berlin, 1848), containing the results of his studies, appeared while he was a student at the gymnasium. It was followed by his Numerorum Demoticorum Doctrina (1849), and his Sammlung demotischer Urkunden (1850). His 1848 work brought him to the attention of Alexander von Humboldt and Prussian King Frederick William IV. After completing his university course, support from the king enabled him to complete his studies with visits to foreign museums at Paris, London, Turin, and Leyden. In 1853, he was sent to Egypt by the Prussian government in 1853, and contracted an intimate friendship with Mariette, whom he assisted in his work. After this he returned to Berlin, where, in 1854, he was appointed privatdocent in the university, and, in 1855, assistant in the Egyptian Museum of Berlin. He visited Egypt again in 1857. In 1860 he was sent to Persia on a special mission under Baron Minutoli, travelled over the country, and after Minutoli's death discharged the functions of ambassador. In 1863, he founded the Egyptological journal, Zeitschrift für Aegyptische Sprache. In 1864 he was consul at Cairo, in 1868 professor at Göttingen, and in 1870 director of the school of Egyptology, founded at Cairo by the khedive. He was soon raised to the rank of bey (1873); from this post, he was unceremoniously dismissed in 1879 by the European controllers of the public revenues, determined to economize at all hazards; and French influence prevented his succeeding his friend Mariette at the Bulaq Museum in 1883. He had been made a pasha by the khedive in 1881. He afterwards resided principally in Germany until his death in 1894, but frequently visited Egypt, took part in two more official missions to Persia in 1883 (with Prince Frederick Charles) and 1885. He organized an Egyptian exhibit at the Philadelphia Exposition in 1876. He was elected to the American Philosophical Society in 1869. He published his autobiography in 1894, concluding with a warm panegyric upon British rule in Egypt. Brugsch's services to Egyptology are most important, particularly in the decipherment of Demotic and the making of a vast Hieroglyphic Demotic dictionary (1867–1882). He was buried in Berlin Charlottenburg. His tombstone is a reused lid of an Egyptian sarcophagus of the Old Kingdom. Brugsch brought some biblical manuscripts from Sinai to Berlin (Minuscule 257, Minuscule 653 and Minuscule 654). The Brugsch Papyrus, also known as the Greater Berlin Papyrus, in the Berlin Museum (Pap. Berl. 3038), an important ancient Egyptian medical papyrus, bears the name of Heinrich Karl Brugsch. It was studied originally by him. Brugsch has been described in the context of the Curse of the pharaohs, as was his brother, through his delusional belief he held the post of Lepsius at the University of Berlin while the latter was still alive and though he had never been offered the position. He was the brother of Egyptologist Émile Brugsch who was responsible for the poorly documented evacuation of the royal mummies at Deir el Bahari.