Анри Мартин: Француз тарихшысының өмірі мен еңбектері
Henri Martin (historian)
Анри Мартин (1810-1883) – француздық тарихшы, Франция тарихын зерттеген. 15 томдық "Франция тарихы" еңбегімен танымал. Биографиясы, марапаттары туралы оқыңыз.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз тарихшысы (1810–1883)
French historian (1810–1883)
Анри Мартин (20 ақпан 1810 – 14 желтоқсан 1883) – француз тарихшысы, өзінің заманында зор даңққа ие болған, бірақ қазіргі кезде оның замандасы, еңбектері жиі қайта басылған, сондай құштарлықпен тарих зерттеген Жюль Мишелетің атағынан қалып қойды. Бірнеше романын жариялағаннан кейін Мартин өмірін Франция тарихын зерттеуге арнап, 15 томдық (1833–1836) "Франция тарихы" атты маңызды еңбегін жазды. Кейіннен ол тарихты 1789 жылға дейін 4-ші басылымда (19 том, 1865) жеткізіп, 1869 жылы Франция институтынан 20 000 франк сыйлық алды. Париждегі Анри Мартин даңғылы оның құрметіне аталған.
Henri Martin (20 February 1810 – 14 December 1883) was a French historian, who was celebrated in his own day but whose modern reputation has been eclipsed by that of his contemporary, the equally passionate Jules Michelet, whose works have often been reprinted. After publishing a few novels, Martin devoted his life to the study of the history of France, writing Histoire de France, a formidable work in 15 volumes (1833–1836). He later brought the history down to 1789 in the 4th edition (19 vols., 1865), and received from the Institut de France 20,000 francs as a prize in 1869. The Avenue Henri Martin in Paris is named after him.
Өмірбаян
Мартин Сент-Квентинде жоғары орта тапқа жататын отбасында дүниеге келген. Нотариус мамандығын алған, біраз уақыт осы қызметпен айналысқан, бірақ 1830 жылы жарық көрген «Волфтурм» тарихи романымен сәттілікке жеткен соң, тарихи зерттеулерге бет бұрған. Мартин 1871 жылы Эна департаментінен (Aisne) Ұлттық жиналысқа (Assemblée Nationale) депутат болып сайланған, ал 1878 жылғы 13 маусымда Франция академиясының (Académie française) 38-орындығына сайланды, бірақ ол саясаткер ретінде көзге түспеді. «Siècle» газетінің редакторы болған, сондай-ақ 1870 жылы Париждегі 16-шы округтің мэрі, 1871 жылы Париж депутаты, 1876 жылы сенатор, және «Отаншылдар лигасының» (Ligue des Patriotes) негізін қалаушылардың бірі және тұңғыш президенті болды. 1883 жылғы 14 желтоқсанда Парижде қайтыс болды, «ұлттық тарихшы» деп құрметпен еске алынып, мемлекеттік жерлеу рәсімі өткізілді. Одан кейін мақтаумен жазылған өмірбаян жарық көрді: Габриэль Ханото, Анри Мартин, Париж, 1885.
Martin was born in Saint Quentin into an upper middle class family. Trained as a notary, he followed this profession for some time but having achieved success with an historical romance, Wolfthurm (1830), he applied himself to historical research. Martin sat in the Assemblée Nationale as deputy for Aisne in 1871, and was elected on 13 June 1878 to seat number 38 of the Académie française, but he left no mark as a politician. Redactor at the Siècle, he was also mayor of the 16th arrondissement of Paris in 1870, deputy of Paris in 1871, senator in 1876, and one of the founders and the first president of the Ligue des Patriotes. He died in Paris on 14 December 1883 and, acclaimed as "national historian", was given a public funeral. A laudatory biography soon appeared: Gabriel Hanotaux, Henri Martin, Paris, 1885.
Франция тарихы
Пауль Лакруамен (Le Bibliophile Jacob) байланысып, ол онымен бірге Франция тарихының басты жылнамашылар мен тарихшылардан алынған үзінділерден тұратын, ал түпнұсқа материалдар жалғастықтың толық еместігін жоғарылатуды жоспарлады. 1833 жылы жарық көрген бірінші томда, Histoire de France depuis les temps les plus reculés jusqu'en juillet 1830, жинақтаушы «тарихтың әрқашан драмалық және көркем жағын, көпшілікті қызықтыратын жағын» іздеуге уәде берді; оның сәттілігі Мартинді осы еңбекті өзіне тән етуге ынталандырды, ал оның 15 томдық (1833–1836) «Франция тарихы» 1789 жылғы Француз революциясына дейінгі кезеңді қамтиды. Бұл зор еңбек келесі 18 жыл бойында жүргізілген зерттеулер нәтижесінде қайта жазылып, одан әрі дамытылды (4-ші басылым, 16 том және көрсеткіш, 1861–1865), 1856 жылы Академияның бірінші сыйлығын, ал 1869 жылы 20 000 франк көлеміндегі үлкен екі жылдық сыйлықты жеңіп алды. 1867 жылы «Халыққа арналған Франция тарихы» (L'Histoire de France Populaire, 7 том) атты танымал қысқартылған нұсқасы жарық көрді. Бұл еңбек, сондай-ақ жалғасы «1789 жылдан қазіргі уақытқа дейінгі Франция тарихы» (Histoire de France depuis 1789 jusqu'à nos jours, 6 том, 1878–1883) Франция тарихының толық жинағын ұсынады және 19 ғасырдағы негізгі француз тарихы ретінде Сисмондидің «Француздар тарихынан» (Histoire des Français) асып түседі. Алайда, бұл монументалды еңбек уақыт сынағына төтеп бере алмады. Мартиннің галлдарды Францияның «алғашқы дәстүріне» апаратын друидтік кілт ретінде романтикалық бейнелеуі объективті тарихқа емес, Сент-Симоншыл қарсы-ағартушы философ Жан Рейномен ұзақ жылдар бойы тығыз байланыста болғандығына негізделген. Кемшіліктеріне қарамастан, оның халыққа таратылған еңбектері кельт тілдері мен антропологиялық зерттеулерге үлкен серпін берді. Орта ғасырлар туралы білімі жеткіліксіз, ал сын-пікірлері кемсітушілікке ұшырамайды. Рим-католик шіркеуінен тыс, еркін ойлайтын либералды республикашыл ретінде, оның көзқарастары көбінесе ежелгі режимнің саяси және діни тарихы туралы бағасын бұрмалады. Соңғы алты том, 17-18 ғасырларға арналған, бұрынғыларынан жоғары сапалы.
Becoming associated with Paul Lacroix (Le Bibliophile Jacob), he planned with him a history of France to consist of excerpts from the chief chroniclers and historians, with original matter filling up gaps in the continuity. In the first volume, which appeared in 1833, Histoire de France depuis les temps les plus reculés jusqu'en juillet 1830, the compiler promised to seek "always the dramatic and picturesque side of history, the one that interests the greatest number"; its success encouraged Martin to make the work his own, and his Histoire de France, in 15 volumes (1833–1836) which spans the space from earliest times to the French Revolution of 1789, was the result. This magnum opus, rewritten and further elaborated during the following 18 years of research (4th ed., 16 vols. and index, 1861–1865) gained for him in 1856 the first prize of the Academy, and in 1869 the grand biennial prize of 20,000 francs. A popular abridgement, L'Histoire de France Populaire (7 vols.) was published in 1867. This, together with the continuation, Histoire de France depuis 1789 jusqu'à nos jours (History of France from 1789 to the Present Time) (6 vols. 1878 1883), gives a complete history of France, superseding Sismondi's Histoire des Français as the primary French history of the 19th century. Alas, this monumental work has not withstood the test of time. Martin's romanticized descriptions of Gauls as representing the Druidic key to France's essentialist "primitive tradition" are based on his longstanding close ties with the Saint Simonian counter Enlightenment philosopher Jean Reynaud rather than on objective history. However flawed, his popularized accounts gave a great impetus to Celtic linguistic and anthropological studies. His knowledge of the Middle Ages is inadequate, and his criticisms are not discriminating. As a free thinking liberal republican outside the Roman Catholic Church, his prejudices often biased his judgment on the political and religious history of the ancien régime. The last six volumes, devoted to the 17th and 18th centuries, are superior to the earlier ones.
Басқа жазбалар
Ол өзінің "De la France, de son génie et de ses destinées" (1847) эссесінде француз халқына романтикалық ұлтшылдық шеңберінде олардың негізгі ұлттық тағдырын сезінуге тырысты. Басқа шағын еңбектерінің ішінде "Даниэль Манин" (1860), "Ресей және Еуропа" (1866), "Кельт археологиясы бойынша зерттеулер" (1872) және "Наполеондар мен Франция шекаралары" (1874) кіреді.
In his essay De la France, de son génie et de ses destinées (1847) he sought to give the French a sense of their essentially national destiny within the framework of Romantic nationalism. Other minor works included Daniel Manin (1860), La Russie et l'Europe (1866), Etudes d'archéologie celtique (1872), and Les Napoléon et les frontières de la France (1874).