Цинь әулеті сарайларының француз сәулетшісі Мишель Бенойст
Michel Benoist
Мишель Бенойст – французский иезуит, архитектор, 30 лет служивший при императоре Цяньлуне. Создавал ландшафтный дизайн Старого Летнего Дворца (Юаньминъюань).
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мишель Бенуа (Michel Benoist; 8 қазан 1715, Дижон қаласы, Франция – 23 қазан 1774, Пекин қаласы, Қытай) – Цинь династиясы тұсында Цянлун императорының (1735–1796) сарайында тридцать жыл қызмет еткен иезуит ғалымы. Ол Ескі жазғы сарайдың (Юаньмин Юань) архитектуралық және ландшафттық дизайнымен әйгілі. Джузеппе Кастильонемен бірге Бенуа Цянлун императорының екі иезуит кеңесшісінің бірі болды және тарихшы Марк Эллиотттың айтуынша, Ескі жазғы сарайдың бір бөлігін «Версаль немесе Фонтенблоның көшірмесі» ретінде өзгертіп жасады.
Michel Benoist (, 8 October 1715 in Dijon, France – 23 October 1774 in Beijing, China) was a Jesuit scientist who served for thirty years in the court of the Qianlong Emperor (1735 1796) during the Qing dynasty, known for his architectural and landscape designs of the Old Summer Palace (Yuanming Yuan). Along with Giuseppe Castiglione, Benoist served as one of two Jesuit advisors to the Qianlong Emperor, and transformed parts of the Old Summer Palace into what historian Mark Elliott calls an "imitation of Versailles or Fontainebleau."
Ерте өмір
Мишель Бенуа 1715 жылы 8 қазанда Францияның Дижон қаласында дүниеге келген. Бенуаист есімі – "Бенуа" есімінің ежелгі түрі, екеуі де мәтіндік деректерде бір-бірін алмастыра қолданылады. Бенуа Дижонда және Париждегі Сен-Сулписеде оқыды. Ол 1737 жылы 18 наурызда Нансидегі иезуит жаңалықтарына қабылданды және 1739 жылы Трирде иезуит дін қызметкері болып тағайындалды. Ұзақ өтпей ол Парижге математика, астрономия және гидравликаны француз ғылым академиясының екі мүшесі Николя Луи де Лакайль мен Луи Гийом Ле Моньеден оқу үшін кетті. Олардың жетекшілігімен Бенуа архитектураны оқыды, Цин сарайында жұмыс істеуге дайындалды. Бенуа Иса қоғамының атынан Қытайға жіберілді, алдымен Макаоға, содан кейін 1744 жылы Пекинге келді. Цяньлун императорының билікке келуімен иезуит миссионерлерінің рөлі қайта қарастырылды. Марк Эллиоттың Цяньлун императорының өмірбаянында айтқандай, иезуиттерге маньчжур және қытай тілдерін, мәдениетін үйренуге және құжаттауға рұқсат берілді, оның орнына олар Цяньлун сарайына қызмет ететін болып, поддандыларға айналды. Көптеген иезуиттер сияқты Мишель Бенуа да туған жеріне қайтудың қиын екенін біліп, сарайға келді. Бенуаның көптеген жетістіктерін екі автор: Луи Пфистер (1833–1891) және Пекиндегі католик епископы Альфоз Фавиер (1837–1905) сипаттаған. Сағат – 12 мүсінмен қоршалған фонтан бассейнінен тұрады, мүсіндер қытай зодиагының жануарларын бейнелейді, әр зодиак Жердегі тармақтар жүйесімен анықталған 12 қытай сағатына сәйкес келеді. Бенуа жасаған гидравликалық жүйе арқылы әр мүсін бір сағат бойы әр жануардың аузынан су шашып, Қытайдағы алғашқы су реактивті жүйелердің бірі болды.
Michel Benoist was born on 8 October 1715 in Dijon, France. The name Benoist is an archaic form of the name "Benoît," and both are used interchangeably in textual sources. Benoist studied in Dijon and at Saint Sulpice, Paris. He entered the Jesuit Novitiate at Nancy on 18 March 1737 and was formally ordained as a Jesuit priest in Trier in 1739. Shortly after, he left for Paris to study mathematics, astronomy, and hydraulics under Nicolas Louis de Lacaille and Louis Guillaume Le Monnier, two members of the French Academy of Sciences. It was under their guidance that Benoist studied architecture, preparing for his work with the Qing court. Benoist was then sent to China on behalf of the Society of Jesus, arriving initially at Macao and finally to Beijing in 1744. By the time of the ascent of the Qianlong Emperor, the role of Jesuit missionaries was reinvented. As Mark Elliot notes in his biography of the Qianlong Emperor, Jesuits were allowed to learn and document Manchu and Chinese languages and culture in return for their service to the Qianlong court as subjects. Like many Jesuits, Michel Benoist entered the court knowing it was unlikely for him to return to his homeland. Many of Benoist's accomplishments have been documented by two authors: Louis Pfister (1833 1891), and Alphose Favier (1837 1905), a Catholic bishop based in Beijing. The clock consisted of a fountain basin surrounded by 12 statues depicting the animals of the Chinese zodiac, with each zodiac associated with the 12 Chinese hours dictated by the Earthly Branches System. Using a hydraulic system designed by Benoist, each statue spewed water from the mouth of each animal for a consecutive hour, and was among the first water jet systems developed in China.
Әлем картасы
Бенуа Цянлон императорының көптеген картографиялық жобаларында жұмыс істеді. Оның алғашқы картографиялық жобасы Цин империясының аумақтары мен оның шекараларын, Канси императоры тұсында иезуиттер жасаған бұрынғы жұмыстарды жалғастыра отырып, картаға түсіру болды. Тарихшы Марио Камс Бенуаның карталары Синьцзян сияқты алыс аймақтарды империя шегіне енгізіп, Цин Қытайы, Моңғолия және Императорлық Ресей арасындағы шекаралық аймақтарды анықтағанын атап көрсетті. Содан кейін Бенуа Юаньмин Юань қабырғаларына үлкен әлем картасын салды. Бұл карта Цянлон императорына Еуропа географиясымен және оның империясымен танысуға көмектесті, ал тарихшы Марк Эллиотттың сөзіне сәйкес, императорды 1793 жылы британдық Маккартни елшілігінің келуіне дайындады.
Benoist worked on numerous cartography projects for the Qianlong Emperor. His first cartography project was mapping out the territories of the Qing Empire and its borderlands, following up on previous work by Jesuits during the reign of the Kangxi Emperor. Historian Mario Cams notes Benoist's maps visually incorporated distant territories such as Xinjiang into the boundaries and defined borderlands between Qing China, Mongolia, and Imperial Russia. Benoist then produced a large world map on the walls of Yuanming Yuan. The map helped familiarize the Qianlong Emperor with the geography of Europe and his empire, and according to historian Mark Elliott prepared the Emperor for the later arrival of the British Macartney Embassy in 1793.
Астрономия
Астрономиядағы білімі арқасында Бенуа Еуропалық астрономияны Цинь Қытайына таныстыруға көмектесті. Тарихшы Натан Сивин Бенуаның Қытайда Коперник космологиясын алғаш рет "1757 жылы шіркеу Коперник космологиясына тыйым салғаннан кейін" енгізгенін айтады. Бенуаның Коперник теориясын ұсынуы бұрынғы иезуит кеңесшілерінен өзгеше болды, олар Коперник идеяларын назарға алмаған немесе бір-бірімен қайшылыққа түскен. Мысалы, неміс иезуиті Шалл фон Белл планеталар мен күннің дөңгелек қозғалыста жүретінін алға тартқан, ал Бенуа күннің қозғалмайтын дене екенін дәлелдеді. Сивиннің сөзіне қарағанда, Бенуа Қытайда Коперник моделінің ең жақтаушыларының бірі ғана емес, сонымен қатар соңғы табысты иезуит ғалымдарының бірі болды. Оның құрметіне Цяньлун императоры оның жаназасына "жүз күміс монета" бөлді. Чжэнфуси – Қытайдағы иезуиттерге арналған екі зираттың бірі. Біріншісі, Жалан, 1611 жылы салынған, онда Маттео Риччи сияқты иезуиттер жерленген, ал Чжэнфуси 1732 жылы француз иезуит қауымы үшін салынды. Бенуаның көптеген жетістіктері Екінші Опиум соғысы кезінде жойылды. Британдық және француз әскерлері Пекинге шабуыл жасағаннан кейін, лорд Эльгин Цин әскерлерінің еуропалық журналистер мен соғыс тұтқындарын өлімге кесіп тастағаны үшін жаза ретінде Юаньмин Юаньды тонауға және қиратуға бұйрық берді. Бұл қираған орын 1900 жылғы Боксерлер көтерілісі кезінде тағы да қирады.
Because of his training in astronomy, Benoist helped establish European studies of astronomy to Qing China. Historian Nathan Sivin notes that Benoist was the first to introduce Copernican cosmology in China "after the church's ban on Copernican cosmology ended in 1757." Benoist's presentation of Copernican theory stood in contrast from previous Jesuit advisors that either ignored Copernicus's ideas or contradicted one another. For instance, German Jesuit Schall von Bell previously argued that the planets and the sun moved in a circular motion, while Benoist argued the sun was a static body. Benoist, according to Sivin, was not only among the greatest champions of the Copernican model in China, but was also one of the last successful Jesuit scientists to do so. In his honor, the Qianlong Emperor funded his funeral with "one hundred pieces of silver." Zhengfusi was one of two cemeteries dedicated to Jesuits in service in China. The first, Zhalan, was a cemetery built in 1611 that interred Jesuits such as Matteo Ricci, while Zhengfusi was built in 1732 for the French Jesuit community. Many of Benoist's accomplishments were destroyed during the Second Opium war. Following the invasion of Beijing by British and French forces, Lord Elgin ordered the looting and destruction of Yuanming Yuan as retribution for the execution of European journalists and prisoners of wars by Qing forces. The ruins were again destroyed during the Boxer Rebellion of 1900.
Қытайдағы протестанттық миссионерлер
Қытайдағы протестант миссионерлерінің тізімі туралы жеке мақалаға қараңыз.
See separate article List of Protestant missionaries in China.