Кіріспе

Неміс сәулетшісі Ханс Поэльциг (30 сәуір 1869 – 14 маусым 1936) – неміс сәулетшісі, суретші және декоратор.

Өмір

Поэльциг 1869 жылы Берлинде графня Клара Генриетта Мария Поэльцигтің қызы болып дүниеге келді, оның анасы ағылшын Джордж Акленд Эймсқа үйленген кезде. Әкесінің кім екеніне көзі жетпей, Эймс Хансты өзінің ұлы деп мойындаудан бас тартты, нәтижесінде ол жергілікті хормейстер мен оның әйелі тәрбиеледі. 1899 жылы Мария Воссқа үйленді, олардан төрт бала дүниеге келді. Оның анасы Александр фон Ханштейннің қызы, Полциг және Бейерсдорф графы, ол 1826 жылы Саксен-Гота-Альтенбургтың Луиза ханшайымына үйленген. Осының салдарынан Клара Альберт, ханшайымның әйелінің қарындасы болды, ал Ханс Альберттің балаларына іні туыс болды.

Білім

1903 жылы ол Бреслау өнер және қолөнер мектебінің (Kunst und Gewerbeschule Breslau; бүгінгі Вроцлав, Польша) оқытушысы және директоры болды. 1920–1935 жылдары Берлин техникалық университетінде (Technische Hochschule Berlin) сабақ берді.

Мансап

Ғимараттар саласындағы білімін аяқтағаннан кейін Поэльциг көптеген өнеркәсіптік ғимараттарды жобалады. 1911 жылы ол өнеркәсіптік көрмеге арналған Позендегі (қазіргі Познань) Жоғарғы Силезия мұнарасын жобалаған. Кейіннен ол су мұнарасы ретінде пайдаланылды. 1916 жылы Дрезден қаласының бас сәулетшісі болып тағайындалды. Ол "Неміс өнеркәсіпшілер одағының" (Deutscher Werkbund) ықпалды мүшесі болды. Поэльциг 1919 жылы Веймар импресариосы Макс Рейнхардт үшін Берлиндегі "Гросс Шоуспильхаус" театрының ішкі дизайнын қайта жасауымен және 1920 жылы UFA киностудиясының "Голем: Ол қалай дүниеге келді" фильмі үшін жасаған әсем декорацияларымен танымал болды. (Поэльциг осы фильмде Эдгар Ульмерге кеңес берген; ал Ульмер 1934 жылы "Universal Studios" киностудиясының "Қара мысық" (The Black Cat) фильмін түсіргенде, архитектор рөліндегі шайтандық бас жұбын "Хяльмар Поэльциг" деп атап, Борис Карлоффқа тапсырды.) Бруно Таут және Эрнст Мэй сияқты Веймар архитектурасының өкілдерімен бірге Поэльцигтің шығармашылығы 1920 жылдардың ортасында экспрессионизм мен жаңа объективтік стильдер арқылы дамыды, содан кейін қарапайым, экономикалық стильге келді. 1927 жылы ол Штутгарттағы Вайсенхоф мұражайында өткен алғашқы Халықаралық стиль жобасының көрмесіне қатысты. 1920 жылдары ол әйелі Марлене (туған қызы Моешке) (1894–1985) екеуі бірлесіп "Студия Поэльциг" студиясын басқарды. Поэльциг 1929 жылы Берлиндегі Шарлоттенбург қалашығындағы радиохана ғимаратын жобалады, ол архитектура, суық соғыс және инженерлік тарихтың маңызды ескерткішіне айналды. Поэльцигтің ең танымал ғимараты – 1931 жылы Франкфурт-на-Майн қаласында IG Farben компаниясының бас кеңсесі ретінде салынған, қазір Гете университетінің Поэльциг ғимараты деп аталатын алып және легендарлы ғимарат. 1945 жылдың наурыз айында Эйзенхауэр басқаратын америкалық әскерлер ғимаратты басып алып, оны штабына айналдырды және 1995 жылға дейін американдықтардың бақылауында қалды. Оның ешқашан салынбаған жобаларының арасында Кеңестер сарайы және Женевадағы Ұлттар лигасының бас кеңсесі үшін жасалған жобалар бар. 1933 жылы Поэльциг Ұлттық социалистердің қысымымен қызметтен алынған Бруно Паулдың орнына Біріккен мемлекеттік сәндік және қолданбалы өнер мектебінің (Vereinigte Staatsschulen für freie und angewandete Kunst) уақытша директоры болды. 1935 жылы Поэльциг Стамбулдағы театр және концерт залы жобасы үшін бірінші жүлде алды, сонымен қатар онда оқытуды жоспарлаған. Сол жылдың 30 қарашасында 65 жасқа толған күні ол Берлиндегі Пруссия өнер академиясының сәулет кафедрасының директоры қызметінен зейнеткерлікке шықты. Түркияға көшуге дайындалып жатқанда, 1936 жылдың 14 маусымында Ханс Поэльциг инсульттан қайтыс болды. Ол сол жерге жерленді.

1937 жылы оның әйелі Ұлттық социалистердің қысымымен студиясын жабуға мәжбүр болды.

Мұра

2015 жылдың 18 қарашасында Берлиннің Фридрихштадт сарайы Фридрихштрассе 107 мекенжайында театрдың негізін қалаушылары – Макс Рейнхардт, Ханс Пёльциг және Эрик Шарлль еске арнау үшін мемориал ашты.