Кіріспе

Матай 2:16 – Жаңа Келісімдегі Матай Ізгі хабарының екінші тарауының он алтыншы тармағы. Жосап пен Мәриямға бір періште келіп, Ирод Иса, олардың ұлын өлтіруге тырысатынын айтты. Олар осы сөзді орындап, түнде нәрестесін алып, Мысырға қашып кетті де, Ирод өлгенше сонда қалды. Үш қасиетті адам да арнайы түс көріп, Ирод патшаның тудырған қаупінен ескертіліп, келген жолынан өзге жолмен үйлеріне қайтып кетті. Ирод қасиетті адамдардан Мәсіхтің қайда екенін білуді жоспарлаған. Олардың жолын өзгерткенін естігенде, ол ашуланып, аймақтағы барлық сәбилерді өлтіру арқылы нәресте мессияны өлтіруге тырысты. Бұл оқиға "Бескүнәлердің қырғыны" деп белгілі.

Талдау

Браун бұл тұста, Матайда құрылыс тұтас түрде оқиға орнының өзгеруін білдіргенде, осы жағдайда оқиғаның Киелі Отбасыдан Ирод патшаға ауысқанын атап көрсетеді. Эмпайзейн сөзі түрліше алдау немесе мазақтау деп аударылады; бірақ Браун атап көрсетуінше, бұл сөз екі ұғымның бірігісінен тұрады және тікелей ағылшын тіліне аударылуы қиын. Кларк Иродтың «өте ашуланған» сипаттамасы Ирод туралы түсінік қалыптастырудың маңызды бөлігі болғанын, сонымен қатар патшаның бұрынғы мистик циклдарда және қазіргі танымал мәдениетте бейнеленуінің негізі болғанын айтады. Ирод өзінің ұлдарын (Антипатр, Александр және Аристобул) таққа қауіп тудырды деп санағандықтан өлтіргені туралы мәліметтер бар. Сатурналия жинағында (Макробий құрастырған) Август: «Иродтың ұлы емес, шошқасы болғаны жақсы» деген сөзді айтқан. Джонс «аймақ» дегенді Бетлехем ауылының айналасындағы далалық жерлер деп түсіндіреді. Бұл басқа қалалар мен ауылдарды қамтымайды. Сол кезде Бетлехем шағын ауыл болғандықтан, оның өзі және айналасындағы аумақ аз халқымен көзге түскен. Олбрайт пен Манн бағалауынша, ауылда сол кезде 300-ге жуық адам тұрған, ал Реймонд Браун болжамы бойынша, шамамен мың адам болған. Осы көрсеткіштерге сәйкес, қаза тапқан балалардың саны жиырмадан аспауы керек. Бұл көрсеткіш мыңдаған өлім-жітім туралы дәстүрлі көзқарасқа қайшы келеді, бірақ Иосиф Флавий сияқты тарихшылардың осы оқиғаны жазбау себебін түсіндіруге көмектеседі. Шағын ауылдағы барлық нәрестелердің өлтірілуі Иродтың өмірінің соңғы жылдары жасаған көптеген қырғындардың бірі ғана болды. Сонымен қатар, Браун екі рет қайталанған «барлық» сөзі Матайдың авторы үлкен қырғынды көрсетуге тырысқанын білдіреді. Гандри «екі жасқа дейін» деген сөзді екінші жасқа толмаған балаларға, яғни он екі айлық және одан кіші балаларға қатысты деп түсіндіреді. Иродтың осы санды таңдауы Исаның қай жылы туғанын анықтауға маңызды көмек көрсетеді. Бұл Исаның дүниеге келгеніне шамамен бір жыл уақыт өткенін көрсетеді. Ирод б.з.д. 4 жылы қайтыс болғандықтан, Матайдың мәліметтеріне сүйенсек, Иса б.з.д. 5 немесе 6 жылы туған болуы мүмкін.

Чиркесі аталарының түсініктемелері

Псевдо-Хризостом: Сәби Иса Магтарды жеңген кезде, Оның тәнінің күшімен емес, Киелі Рухтың рақымымен, Ирод қатты ашуланды, себебі ол өзінің тағында отырғандарды қимылдата алмаған, ал олар астық сақтағышта жатқан Сәбиге бағынды. Магтардың оны ессіз қылғандықтары Иродтың ашуын одан әрі қоздырды. Өйткені патшалардың ашуы, олардың тәждеріне қауіп төнгенде, зор және сөнбес ашуға толы болады. Бірақ ол не істеді? Ол барлық сәбилерді өлтірді. Қолға тигеннің бәрін жұлып-жыртып, жараланған аңның ауыруын тудырғандай, ол да Магтардың мазақтауынан кейін ашуын балаларға төкті. Ол өзіне-өзі ашуланып: «Шүбәсіз, Магтар менің Патша болатынымды айтқан Баланы тапты ғой!» – деді. Себебі тәжін жоғалтуден қорқатын патшаның бәрінен де қорқуға және бәріне де күдікпен қарауға мүмкіндігі бар. Сондықтан ол барлық осы сәбилерді өлтіріп, олардың арасынан біреуін сақтап қалу үшін жасаушыларын жіберді.