Кіріспе

Рим-католик шіркеуіндегі тенденция

Агиорнаменто – итальян тілінде "жаңарту", "өзектендіру" мағынасын беретін сөз. Оны XXIII Иоанн папа танымал етті, және ол Екінші Ватикан соборының маңызды түйінді сөздерінің бірі болды, оны епископтар мен БАҚ екеуі де қолданды.

Иоанн XXIII

1959 жылы 25 қаңтарда Папа Иоанн Кеңес шақыру ниетін жариялағанда «aggiornamento» сөзін қолданды, бірақ ол тек Канондық құқық кодексін қайта қарау жоспарына қатысты қолданды. Бірақ ол көп ұзамай бұл терминді Кеңеске қатысты өз көзқарасын білдіру үшін пайдалана бастады. Алғашқы энцикликасында («Ad Petri cathedram», 29 маусым 1959 ж.), алдағы Кеңес туралы сөйлегенде (§61) былай деді: «[Епископтар] ең әуелі католик сенімінің өсуін, христиан қауымының арасында сау моральды қалпына келтіруді және шіркеу тәртібін біздің заманның қажеттіліктері мен жағдайларына бейімдеуді (aggiornamento) қарастырады». 1961 жылы 28 маусымда Ықылас Тағайындау Әкелерінің тобына арналған сөзінде Иоанн XXIII былай деді: «Экуменикалық Кеңес Иеміз Иса Мәсіхтің барлық мұрасын Католик шіркеуінің кең қанаттарының астына алып, қабылдайды. Оның басты міндеті – 20 ғасырлық өмірден кейін шіркеудің жағдайы мен жаңаруына (aggiornamento) қатысты болады. Осымен қатар, Құдай біз ұсынатын қандай да бір рухани нығайту арқылы, бірақ ең бастысы, Жоғары Құдіреттің күшімен, тастан жаңа таңдалған ұлдарды тарта алатын, Иеміздің Мистикалық қойының қайта құрылуына бағытталған қозғалысқа да мүмкіндік берсін». 1962 жылдың 1 тамызында «алтарь қызметкерлерінің» қажылығында сөйлеген сөзінде ол былай деді: (аударма) «Экуменикалық Кеңес [ ] жаңару Кеңесі болуға тырысады, негізінен ашылған шындықты тереңірек білу және сүю, ынталы діни құлшыныс және өмірдің қасиеттілігі үшін». Бұл терминді ол Венецияның патриархы (архиепископы) болған кезде де қолданған. Венеция халқына 1957 жылғы 8 қазандағы епархиялық синод туралы жазған хатында былай деді: «Сіздер «aggiornamento» сөзін көп естідіңіздер. Біздің Киелі шіркеу әрқашан жас, өмірдің әртүрлі өрбуларына бейімделуге, түзетуге, жақсартуға және ынталы болуға тырысады. Осы – Синодтың мәні, оның мақсаты». Француз энциклопедиясында «aggiornamento» туралы мақаласында дін әлеуметтанушысы және шіркеу тарихшысы Эмиль Пулат Иоанн XXIII осы сөзді Кеңесті сипаттау үшін таңдады деп мәлімдейді, себебі «жаңғырту» модернизмді ұсынған болар еді, ал «реформа» протестанттық естілген болар еді.

Пауыл VI

Бірінші энциклопедиясында «Ecclesiam suam» Пауыл VI бұл терминнің өзінің алдыңғы Папасымен байланысын еске түсірді (§50): Біз Папа Иоанн XXIII-нің «aggiornamento» деген сөзін ұмыта алмаймыз, оны біз өзіміздің понтификатымыздың мақсаты мен міндетін білдіретіндей деп қабылдадық. Бұл Келісімді ратификациялап, оны Әлемдік Кеңестің жетекші қағидасы ретінде бекітіп қана қоймай, бүкіл Шіркеудің назарына жеткізгіміз келеді. Ол Шіркеуге өзінің үнемі артып келе жатқан жандылығын күшейтуге, өзін-өзі бағалауға және уақыттың белгілеріне мұқият назар аударуға, әрқашан және барлық жерде "барлық нәрсені сынап, жақсының бәрін ұстануға" жастардың ынтасымен көмектесуі керек.

Бенедикт XVI

2012 жылдың 12 қазанында ІІ Ватикан кеңесі ашылғанына 50 жыл толуына орай жасаған қысқа сөзінде папа Бенедикт XVI, кейбір адамдар «aggiornamento» терминін таңдауды сынға алғанымен, Блаженный Иоанн XXIII осы сөзбен қамтитын сезімнің дұрыс болғанын және қала беретініне сендірді. Христиан дінін «өткеннің мұрасы» деп қарастыруға болмайды, сондай-ақ оны үнемі өткенге көз тіккен күйде өмір сүруге болмайды. [ ] Христиандық әрқашан жаңа. Біз оны Евангелиедегі қыша дәнінен толыққандай өсіп, жеміс беріп, бір күні күн батып, тіршілік күші жойылған ағаштай қарастырмауымыз керек. Христиандық – әрқашан «заманауи», әрқашан жас болып қалатын ағаш. Ал бұл үрдіс, бұл aggiornamento дәстүрден үзіліс емес, оның үздіксіз өмірлік күшін көрсетеді; бұл сенімді кемсіту, оны заманға сай келтіру, бізге не ұнайтынымен, қоғамдық пікірге не ұнайтынымен өлшеу емес. [ ] Кеңес – Киелі Рухтың бізге үйреткен құрметті уақыт болды. Тарих барысында шіркеу әрқашан бүгінгі адамдармен сөйлесуі керек.

Кристофер Батлер Aggiornamento туралы

Екінші Ватикандық соборға бенедиктиндік абат ретінде қатысқан епископ Кристофер Батлер, *aggiornamento* туралы эссесінде Соборға дейінгі Шіркеудің жағдайын сипаттап, *aggiornamento* қажеттілігін түсіндірді. Батлер жаңа "пасторальдық мақсат, барлық шекараны басып өтетін қайырымдылық сезімі, абстрактілі адам түріне емес, жеке адамдарға және нақтыдағы адам отбасына бағытталған миссиялық ұғым, біздің *aggiornamento* тереңдетіліп қарастырылуын талап етті" деді. Епископтар, Батлер түсіндіргендей, адам қоршаған ортасы мен әлемдегі үлкен өзгерістердің жаңа ортаға жауап беру үшін Шіркеудің маңызды бейімделуін қажет ететінін мойындады. Әйтпесе, Шіркеу "үлкен маңызсыздыққа" бет бұрар еді. Ізгі хабарды жариялау – Шіркеудің бірінші міндеті, сондықтан ол осы Ізгі хабарды әр дәуірдің адамдарына түсінікті және қажетті етіп беруі керек, ал қазір бүкіл әлемге, Кеңесте өз епископтары арқылы ұсынылған түрлі халықтарға жеткізуі керек. Осы мақсатта Кеңес, *aggiornamento* рухында, "Святой Фомадан және Әулиелерден бұрынғы, «Шіркеу туралы Конституцияның» бірінші екі тарауын басқаратын Киелі кітап теологиясына" қайта оралды.