Кіріспе

1933 жылы Қытай Республикасы мен Жапония империясы арасындағы атысты тоқтату. Тангу келісімі, кейде жай ғана "Тангу" деп те аталады, 1933 жылғы 31 мамырда Тяньцзинь қаласындағы Тангуда Қытай Республикасы мен Жапония империясы арасында қол қойылған, тең емес шарттардағы атысты тоқтату туралы келісім. Ол 1931 жылы басталған Жапонияның Маньчжурияға басып кіруіне ресми тоқтатты.

Өмірбаян

1931 жылы 18 қыркүйекте болған Мукден оқиғасынан кейін жапондық Квантун армиясы Маньчжурияға басып кірді және 1932 жылдың ақпанына қарай бүкіл аймақты басып алды. Цинь әулетінің соңғы императоры Пуй, Тяньцзиньдегі шетелдік концессияларда сүргінде өмір сүрген, жапондықтар оны Маньчжуко империясының тағына отыруға көндірді, ол Жапон императорлық армиясының бақылауында болды. 1933 жылдың қаңтарында Маньчжуконың оңтүстік шекарасын қорғау үшін жапондық және маньчжук күштері бірлесіп Рехеге басып кірді. Наурыз айына қарай сол провинцияны жаулап алғаннан кейін, қалған қытай әскерлерін солтүстік-шығыстан Ұлы Қабырға артына, Хэбэй провинциясына ығыстырды. Жаушылық басталғаннан бері Қытай көрші елдерінен және халықаралық қауымдастықтан көмек сұрады, бірақ тиімді қолдау алмады. Қытай Ұлттар Лигасының төтенше мәжілісін шақырып, оқиғаны тергеу үшін комиссия құрылды. Литон комиссиясының баяндамасы Жапонияның әрекеттерін айыптады, бірақ араласу жоспары ұсынбады. Оған жауап ретінде, Жапония 1933 жылдың 27 наурызында Лигадан шықты. Жапон әскері Жапон императоры Хирохитоның тікелей нұсқауларымен басшылыққа алды, ол Қытайдағы қақтығысты қысқа мерзімде аяқтауды және Жапонияның Ұлы Қабырғадан тысқары жерлерге енбеуін қалады. Жапонияның келіссөздердегі позициясы өте күшті болды, себебі қытай ұлтшылдары қытай коммунистеріне қарсы толыққанды азамат соғысының қысымына тап болды.

Салдары

Тангу келісімі нәтижесінде Гоминьдан үкіметі Маньчжукуоны де-факто мойындады және Рехе провинциясын жоғалтқанын қабылдады. Бұл келісім Қытай мен Жапония арасындағы қарулы қақтығыстарды уақытша тоқтатып, екі елдің қарым-қатынасын қысқа мерзімге жақсартты. 1935 жылдың 17 мамырында Жапонияның Қытайдағы өкілдігі елшілік деңгейіне көтерілді, ал 1935 жылдың 10 маусымында Хэ-Умэдзу келісімі жасалды. Тангу келісімі Чан Кайшыға күштерін консолидациялауға және Солтүстік Қытай есебінен Қытай Коммунистік партиясына қарсы күшін жұмылдыруға уақыт берді. Алайда, Қытай қоғамдық пікірі Жапония үшін өте қолайлы және Қытайды ұятқа салушы шарттарға қарсы болды. Келісім демилитаризацияланған буферлік аймақ құруды көздесе де, Жапонияның Қытайға қатысты аумақтық мүдделері сақталды және келісім 1937 жылы Екінші Қытай-Жапон соғысының басталуына дейін тек уақытша тынығу болды.