Кіріспе

Шөп шабу машиналарын пайдаланатын мотор спортының түрі

Шөп шабу машиналарын жарыстыру – бұл өзгертілген шөп шабу машиналарын, әдетте, мінетін немесе өзі жүретін түрлерін пайдаланатын мотор спортының бір түрі. Түпнұсқа шөп шабу машиналарын қозғалтқыштары сақталады, бірақ қауіпсіздік үшін пышақтары алынып тасталады. Бұл спорттың барлық жастағы адамдарды қызықтырады, және көбінесе қызық көңілмен, емес, қатты бәсекелестікпен қатысады, бірақ көптеген қатысушылар оны жекелей алады.

Ұлыбританияда

Ұлыбританияда газон кескіштерді қатыстыратын ұйымдастырылған жарыстың ең алғашқы тіркелген дерегі 1968 жылға дейін барып жетеді, осы жылы Мерсидегі Эштон крикет клубы Ланкашир крикетшісі Кен Хиггстің игілік қоры үшін "Газон кескіш Гран-приі" атты спорттық шара ұйымдастырды. Шара 880 ярдтық (шамамен 805 метр) спринттен тұрды және оны Esso және Player's No. 6 темекісі демеушілік етті. Жарысты Daily Mirror газетінің тілшісі Рой Аллетт жеңіп алды, ал Джимми Савил үшінші орынға ие болды. Савил жарысқа қатысу алдында дұға етіп, бұрын ешқашан газон кескіш айдамағанын айтты: "Кеңес пәтерінде қалай шөп кесуге болады?" Британдық газон кескіш жарыстар қауымдастығы (BLMRA) 1973 жылы раллидегі серік жүргізуші Джим Гэвин құрды. Джим және бір топ спорт әуесқойлары Батыс Сассекс штатындағы Висборо Гриндегі "Крикеттер Армз" пабында бір пинтосының қызығында, кез келген мотор спорты түріне қатысудың тым қымбат екеніне шағымданып отырды. Олар ауылдың жасыл алаңына қарап, крикет алаңын қырқып жатқан күзетшіні байқады. Әркімнің бағында газон кескіші бар екенін еске түсіріп, олар өзінен-өзі сұрады: Неге оларды жарыстырмасқа? Жергілікті жердегі алаң табылғанда, алғашқы кездесуге 80 кескіш келді. Ұлыбританияда бірнеше газон кескіш жарыс клубтары бар, олардың құрылыс ережелері шамалы өзгеше, бірақ шаралар кәсіби деңгейде ұйымдастырылуы және шығындар ең төмен деңгейде ұсталуы керек деген ортақ принцип бар. Жарыстар көбінесе далаларда өтеді, трасса уақытша белгіленеді, әдетте шөп немесе пластик блоктар қолданылады. Жарыс форматы әдетте спринт немесе төзімділік болып табылады, бірақ көңілді жарыстар эстафета және соңғы адам тұрған сияқты әртүрлі форматтарда өтеді. Жарыс маусымы бойында түрлі чемпионаттар өткізіледі. Бастапқыда Suffolk Punch сияқты өздігінен жүретін модельдер қолданылды, олар қайта жабдықталды және оператордың артында жүруді қажет етті. Бұлар тез арада үлкен цилиндрлі кескіштерге жол берді, оларға орындықтар тіркелді және қазірде 2-топ деп аталады. 3 және 4-топтар да уақыт өте келе пайда болды, бұл дөңгелекпен жүретін, отырғызылатын кескіштер, 3-топ ашық қозғалтқышпен жүретін бау-бақша машинасы (әдетте Westwood Lawnbug), ал 4-топ – газон тракторы. Барлық кескіштердің пышақтары алынып тасталуы керек, шасси, капот және жетек конфигурациясы сияқты белгілі бір бастапқы компоненттері сақталуы керек. Қозғалтқыш ережелері клубтар арасында әртүрлі болуы мүмкін, бірақ бұл стандартты газон кескіш типті қозғалтқыштар, оларға аз немесе ешқандай өзгеріс немесе түзету жасалмайды. Жағдайларға байланысты кескіштер 50 миль/сағат (80 км/сағат) жылдамдыққа жете алады, бірақ трасса дизайны оны шектеуге және жүргізушінің шеберлігі спорттың маңызды бөлігі болып қалатынына кепілдік беруге бағытталған. Ең танымал шаралардың бірі – 1978 жылдан бері Висборо Гриннің жанында өткізілетін жылдық BLMRA 12 сағаттық төзімділік жарысы. Алғашқы жарысты Сэр Стирлинг Мосс, Дерек Белл және Тони Хейзлвуд (Westwood Lawnbug-тің дизайны мен құрылысшысы) жеңіп алды. Актер Оливер Рид те қатысты. Шара басқа британдық клубтардан және Франция, Бельгия, Германия, Люксембург, Финляндия және АҚШ сияқты әлемнің әртүрлі елдерінен қатысушыларды тартады. 2018 жылы Люксембург командасы жеңісге ие болып, жарыстың тарихында алғаш рет шетелдік қатысушы жеңіске жетті. 12 сағаттағы қашықтық рекорды 354,5 мильді (570,5 км) құрайды. 1981 жылы Солтүстік-Батыс газон кескіш жарыстар қауымдастығы (NWLMRA) құрылды. NWLMRA кеңейгеннен кейін Англияның солтүстігіндегі барлық аймақтарда жарыстар өткізеді. Қосымша ақпарат алу үшін www.nwlmra.org сайтына кіріңіз.

АҚШ-та

Twelve Mile 500 – Индиана штатының Twelve Mile шағын қаласында өткізілетін, Twelve Mile Lions клубы ұйымдастыратын және жыл сайын Тәуелсіздік күнінде болатын газон кескіш жарысы. Бұл дәстүр 1963 жылы зауыттық жиынтықта жасалған, қырқыш бөліктері алынып тасталған кескіштер үшін жарыс ретінде басталды, бірақ 1996 жылы екі жарысқа бөлінді: төрт тактілі Briggs қозғалтқышты кескіштер және модификацияланған кескіштер үшін. Жарыс 1970 жылы «Гран-при» стилін қабылдады және содан бері Планк Хилл паркінде өткізіліп келеді. Жарыс құрылымы тағы бір жарыс қосылуымен өзгерді. 2010 жылғы жарысқа Briggs және модификацияланған жарыстармен қатар суперсток жарысы да енді. Twelve Mile 500 жарысы 15 мильдік, 60 айналымдық трассада, парктегі бір жарым мильдік жолмен өткізіледі, әр жарысқа ең көп дегенде 33 қатысушы рұхсат етіледі. Әр қатысушы командада жүргізуші, екі адамнан тұратын пит-экипаж және айналымды бақылаушы болады, және NASCAR жарыстарындағыдай, біліктілік алу үшін шамамен 30 миль/сағ жылдамдыққа жету керек. Бұл спортты АҚШ-қа Sta-bil деп аталатын жанармай тұрақтандырғышын жасаған компания өкілдері әкелді, олар Ұлыбританияға сапар шегіп, жарысты көрген. Содан бері ол бірнеше ұлттық ұйымдарды құрады, соның ішінде АҚШ Газон кескіш жарыс қауымдастығы және Америка жарыс кескіш қауымдастығы бар. Газон кескіш жарысын гоу-картпен шатастыруға болмайды, онда көбінесе, әсіресе гоу-карт жарысына қатысатын әуесқойлар арасында газон кескіш қозғалтқыштары қолданылады. Газон кескіш жарысы тұрақты үлгідегі кескіштердің қозғалтқыштары мен шассилерін пайдалануға негізделген. Сонымен қатар, гоу-карттар көбінесе салыстырмалы түрде тегіс беттерде жарысса, газон кескіштер жолдан тыс жағдайда да жарыса алады.

Солтүстік Каролинада

1984 жылдың жазынан бері Солтүстік Уилксборо Ротари клубы Уилкс округінің ауыл шаруашылығы жәрмеңкесі алаңында газон шабу машиналары жарыстарын өткізіп келеді. Аллегени Мовер Рэссинг Ассоциациясы бекіткен бұл жарыстар, топырақтағы овал трассадағы өтеді және Солтүстік Уилксборо спидвейіндегі автокөлік жарыстарының басталуын, NASCAR-дың тууын еске түсіреді. Көрермендер саны бастапқыда бірнеше жүзден маусым мен қыркүйек айлары аралығындағы сенбі кештерінде мыңдаған адамға дейін жетті. Көптеген қатысушылар Уилкс округінің жәрмеңке алаңының AMRA жарыс орталығындағы ең жақсы нысан екенін айтады. Клубтың газон шабу машиналары жарыстарынан түскен табыс жыл бойы Солтүстік Уилксборо Ротари клубы қолдайтын түрлі шараларға жұмсалады. Клуб жергілікті United Way ұйымдарына көмек көрсетеді, жергілікті орта мектеп оқушыларына жыл сайын стипендиялар тағайындайды, округтың мұқтаж балалары үшін Рождестволық кеш ұйымдастырады, сондай-ақ Ротари Интернешнл ұйымының дүниежүзілік гуманитарлық көмекке қатысады.

Миссуриде

2013 жылдың көктемінен бастап Миссури штатының Паттон қаласында әр екінші сенбі сайын газон кескіш жарыстары өткізіледі. Оңтүстік-Шығыс Миссуридің және Арканзастың бір бөлігінен келген жарыскерлер Паттон Седл клубына өз жарыс машиналарын жарысу үшін жиналады. Жарыстар Оңтүстік-Шығыс Миссуридің Газон кескіш жарыстар қауымдастығы (SMLMRA) және Паттон Лайонс клубының бірігуінің нәтижесінде ұйымдастырылады. Жүздеген жанкүйерлер көлікпен келгені үшін бес доллардан жарысты тамашалауға жиналады. Барлық түсім Лайонс клубымен басқарылады. Жарыскерлердің жасы алтыдан жетпіске дейін, бес бөлек сыныпқа бөлінеді. Балалар (6–12 жас) Жастар сыныбында жарысады. Олардың газон кескіштерінің қозғалтқышы стандартты болуы керек, ал айналу саны 3650 айналым/мин-нан аспауы тиіс және 10:1 беріліс қатынасымен шектеледі. Ересектер сыныбы уақыт сынағы арқылы бөлінеді. Уақыт сынағы NASCAR-дағы іліктеу жарысы сияқты жүзеге асырылады. А сыныбы – ең жылдам уақыт көрсеткен газон кескіштер. D сыныбы – уақыт сынағында ең баяу уақыт көрсеткен газон кескіштер. B және C сыныбы олардың арасында орналасқан. Газон кескіштердің қозғалтқыш көлеміне шектеу қойылмаған, бірақ қауіпсіздік ережелерде маңызды рөл атқарады. Барлық жарыскерлер толық бетке жабатын шлем, қолғап, етік, ұзын жеңді жарыс жейдесі және мойын сақтандырғышы киюі керек. Газон кескіштер артқы бамперлермен (алдыңғы бамперлер болмайды), аяқтарды қорғайтын жабдықтармен, жарыс кезінде апат болған жағдайда қозғалтқышты тоқтатуға арналған өшіргішпен, жұмыс істейтін тежегіштермен, стақан ұстағыштармен және қозғалтқыш жарылған жағдайда стартерлердің жанынан шығып кетпеуі үшін капоттың оң жағында пластинамен жабдықталуы керек. Миссуриден шыққан алғашқы әйел жас газон кескіш жарыскері Габби есімді болды. Ол 2006 жылдың күзінде, 6 жасында алғашқы жарысына қатысты. Одан кейін көптеген әйел жарыскерлер пайда болды. Ол әкесімен бірге уақыт өткізу үшін жарысқа қатыса бастады, содан кейін өзі бұл спортқа ғашық болды.

Жаңа Мексикада

Мотор спортының бұл түрі үшін тағы бір танымал орын Нью-Мексико штаты. Басқа аймақтардан өзгешелігі, мұнда газон шабу машиналарының класы және оларды пайдалану тәртібіне қатысты қатаң ережелер бар. 1983 жылдың қаңтарынан бастап, негізінен John Deere газон шабу машиналары қолданылды, бірақ осы қозғалтқыштардың тудыратын қауіпті ат күшіне байланысты, бұл кластағы газон шабу машиналары жарысқа қабылдауға болмайтын болып саналды. 2012 жылы Craftsman Нью-Мексикода ең көп қолданылатын газон шабу машинасы бренді деп жарияланды. Craftsman сол жылы Нью-Мексикода өткен 127 жарыста осы брендті пайдаланған 290 жарыскер тіркелгенін хабарлады. Кейін 2015 жылы Нью-Мексикода газон шабу машиналары жарысына қатысты жаңа ережелер енгізілді, бұл халық тығыз қоныстанған жерлерде жарыс өткізуге тыйым салды.

Австралияда

Австралиядағы алғашқы қырқыш машинасы жарысы 1988 жылы Виктория штатының Харриетвилл қаласындағы шағын ауылдық пабта ойластырылды. Бес ер адам спирттік ішімдікке байланысты даудан кейін, аймақтың жергілікті төбелерінен айналып өтуге бір-бірін шақырды. Олар тік көлбеулерге шығып, өзгеріссіз Briggs & Strattons (танымал қырқыш машинасы брендтері) машиналарынан түтін шығарып, белгіленген эвкалипт ағашын айналып, содан кейін "Angel Gear" – австралиялық шалқыма жер сленгіндегі "бейтарап күй" – арқылы финиш сызығына дейін сырғып түсті. Австралиялық Ride On Lawn Mower Racing Association (AROLMRA) ұйымының алты мәрте президенті болған Брайан Росс: "Онда қаланың жартысы, 100 адам, 300 қой және 150 ит болды" деді.