Кіріспе

Оңтүстік аспан жарты шарындағы Форнакс ("Fornax") шоқжұлдызы – аспан жарты шарындағы шоқжұлдыз. Аты латын тілінде "пеш" деген мағынаны білдіреді. 1756 жылы француз астрономы Николя Луи де Лакаилл бұл шоқжұлдызға ат қойған. Форнакс – қазіргі 88 шоқжұлдыздың бірі. Ең жарық үш жұлдыз – Альфа, Бета және Ну Форнасис – оңтүстікке қарай бағытталған жалпақ үшбұрыш құрайды. 3,91 шағылысқан шамасымен Альфа Форнасис – Форнакс шоқжұлдызындағы ең жарқын жұлдыз. Алты жұлдыз жүйесінде экзопланеталар табылды. Форнакс галактикасы – Құс жолының кішкентай, әлсіз серік галактикасы. NGC 1316 – салыстырмалы түрде жақын радиогалактика. Хабблдің өте терең өрісі Форнакс шоқжұлдызының ішінде орналасқан. Бұл шоқжұлдыз түнгі аспандағы 41-ші ең үлкені, ауданы 398 шаршы градусқа тең. Ол Оңтүстік жарты шардың бірінші квадрантында (SQ1) орналасқан және желтоқсан айында +50° және 90° аралығындағы ендіктерде көрінеді.

Тарих

Француз астрономы Николя Луи де Лакаилл бұл шоқжұлдызды алғаш рет француз тілінде le Fourneau Chymique (химиялық пеш) деп сипаттады, аллемиб және қабылдағышы бар, өзінің алғашқы каталогында, Оңтүстікке қарай шамамен 10 000 жұлдызды бақылап, каталогтағаннан кейін, Жақсы Үміт мүйісінде екі жыл бойы болғанда. Ол Еуропадан көрінбейтін Оңтүстік аспан жарты шарының белгісіз аймақтарында он төрт жаңа шоқжұлдыз құрды. Біреуін қоспағанда, барлығы Ағарту дәуірін символдайтын құралдарды құрметтеді. Ескерту: Бір ғана шоқжұлдыз – Таблица тауының атымен аталған Менса. Қалған он үш (Форнакспен бірге) – Антлия, Каэлум, Цирцин, Горологиум, Микроскопиум, Норма, Октан, Пиктор, Пиксис, Ретикулум, Скульптор және Телескопиум.

Теңдес

Қытай астрономиясында Форнакстың жұлдыздары Батыс Ақ Жолбарысының (西方白虎, Xī Fāng Bái Hǔ) құрамында болады.

Дәйексөздер

Иан Ридпат және Уил Тирион (2007). Жұлдыздар мен планеталар жөніндегі нұсқаулық, Коллинз, Лондон. Принстон университеті баспасы, Принстон.