Кіріспе

Батыс Техастағы таулар тізбегі, АҚШ. Техастың Дэвис таулары маңындағы шарап өсіру аймағы.

Дэвис таулары, бастапқыда Лимпия таулары деп аталған, Форт Дэвиске жақын орналасқан Батыс Техастағы таулар тізбегі. Олар осы форттың құрметіне аталған. Форт сол кездегі АҚШ Соғыс министрі, кейін Конфедерация президенті Джефферсон Дэвистің есімімен аталады. Бұл аймақ кемпинг пен жаяу серуендеуге танымал, және Форт-Дэвис Ұлттық тарихи орны мен Дэвис таулары Мемлекеттік паркі кіреді. Форттың тарихи және сәулеттік құндылығы, сондай-ақ парктің қатаң табиғи ортасы Техаста туризмнің маңызды нысаны болып табылады. Дэвис тауларындағы жердің көп бөлігі жеке меншіктегі шабындықтар, бірақ Табиғатты қорғау қоры 500 акрдан астам жерді иеленеді немесе қорғау шартында ұстап тұр.

Сипаттама

Бір тұтас тізбектей емес, Дэвис таулары – жазық алқаптармен бөлінген оқшауланған шыңдар мен жоталардың ретсіз жиынтығы. Таулар шамамен әр жағынан бірдей болатын төртбұрышты аумақты қамтиды. Таулардың пайда болуы вулкандық процестермен байланысты, олар 35 миллион жыл бұрын Транс-Пекос вулкандық аймағының атқылауларымен қалыптасқан қабаттардан тұрады. Дэвис тауларының ең биік шыңы – Ливермор тауы, ол Техас штатындағы бесінші биік шың болып есептеледі.

Өсімдіктер

Дэвис таулары – аспандағы арал, шөлмен қоршалған оқшауланған тау тізбегі. Форт-Дэвис қаласы Дэвис тауларының етегінде орналасқан. Осы биіктіктен бастап, аспан аралының биіктігі артқан сайын орташа температура төмендеп, жауын-шашын мөлшері артады, бұл жоғары биіктікте орман және басқа да ылғалды мекендеу ортасының қалыптасуына мүмкіндік береді. Дэвис тауларының ең көп таралған өсімдігі – тау шалғыны, көбінесе сирек бұталар мен ағаштармен араласады. Солтүстік жарты шардың көптеген жартылай құрғақ климатты аймақтарындағыдай, таулардың оңтүстік беткейлеріндегі өсімдік жамылғысы солтүстік беткейлеріне қарағанда айтарлықтай азырақ болады. Бұл оңтүстік беткейлерде күн сәулесіне көп ұшыраудың нәтижесінде температура жоғарылап, топырақ құрғақ болады. Шөптесін жермен араласып, әдетте жоғарырақ биіктікте төрт орманды және ормандық аймақтар кездеседі. Біріншіден, төменгі және құрғақ биіктіктерде басым ағаш түрі – аллигатор қарағайы, емен және пиньон қарағайымен араластырылған. Екіншіден, пиньон қарағайы ең көп таралған түр ретінде биік тік беткейлерде орналасқан орман алқаптары кездеседі. Үшіншіден, сұр емен ағашы ең көп таралған түр болып табылатын және басқа емен түрлерімен араластырылған орман алқаптары да биік тік беткейлерде кездеседі. Сұр емен ормандық алқаптары пиньон ормандық алқаптарына қарағанда сәл ылғалды топырақта орналасқан. Дэвис тауларындағы ормандық алқаптар мен ормандардың ең бай және әртүрлілігі – бұл ағын аңғарларында және басқа да суы мол жерлерде кездесетін ылғалды ормандар. Көрсеткіш түрлері – ponderosa қарағайы және оңтүстік-батыс ақ қарағайы, сондай-ақ Ливермор тауының шыңын қоршап тұрған жартастардың түбінде орналасқан екі кішкентай діңгек ағаштары. Діңгек ағаштары таулы аймақтардың биік жерлеріне тән. Ылғалды ормандық алқаптар – бұл өткен мұздық дәуірлердің қалдықтары, онда Батыс Техастың климаты қазіргіге қарағанда ылғалды және салқын болған.

Фауна

Дэвис таулары мемлекеттік саябағында 277-ден астам құс түрі көрілген. Мұнда кездесетін көптеген түрлер немесе солтүстік тау аймаларына тән, немесе жақын орналасқан Мексикаға тән, соның ішінде 10 түрлі колибри бар. Ірі сүтқоректілердің ішінде аққұйрықты елен, қашан елен, ақ бұғы, қара аю, жолбарыс, антилопа, қабан және аудад, жабайы шошқа сияқты әкелінген түрлер кездеседі. Техас штатында гризли аюының тек бір ғана жазбасы бар; ол 1890 жылы Дэвис тауларында өлтірілді. Дэвис тауларындағы бірнеше жеке шаруашылықтар аң аулау мүмкіндігін ұсынады.

Климат

Дейвис тауларының көбі Кёппен климаттық жіктеу жүйесінде BS (жартылай шөлейтті дала) климаттық белдесіне жатады. Дегенмен, ең биік жерлері салқын әрі ылғалды Cfb климатына (жылы жазды субтропикалық ылғалды) көшуі мүмкін.

Қорғау

Дэвис тауларының көп бөлігі жеке меншікте. Дегенмен, 1996 жылдан бері Табиғатты қорғау қоры Дэвис тауларында 33 000 акр (130 км²) жерді сатып алды, сондай-ақ 70 000 акр (280 км²) жеке шаруашылық жерлерге консервациялық жеңілдіктер берді. Дэвис тау қорығы белгілі бір уақытта жалпы жұртқа ашық.

Мекемелер

Макдональд обсерваториясына 118-ші мемлекеттік тас жолынан 78-ші шұғыл жол арқылы кіруге болады. Spur 78 – Техастағы ең биік мемлекеттік күтiлiп ұсталатын жол, оның биіктігі 6 791 фут, ол Локк тауының шаңырағындағы обсерваторияның ескі телескоптары орналасқан жерге жақын. Spur 77 Spur 78-ден бұтақталып, Фолкс тауының шаңырағындағы жаңа зерттеу жабдықтарына қол жеткізеді.

Техас сепаратистерінің жанжалға ұшырауы

Техас Республикасы деп аталатын Техас сепаратистік ұйымының бастауы Дэвис тауларында. 1997 жылғы 27 сәуірде топтың жетекшісі Рик Макларен көршісінің үйіне шабуыл жасап, оның мүлкін Техас Республикасына беруді талап етті. Бұл оқиға салдарынан 300 мемлекеттік полицей қызметкері оның үйін қоршады, ішінде ол, оның бес ізбасары, әйелі және шабуылдан зардап шеккендер бір аптаға жуық уақыт бойы қамалды. Нәтижесінде, қақтығыс кезінде бір ізбасар атылып, ал Макларен тұтқындалып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды.