Кіріспе
Үндістанның Бақылаушы және аудитор генералы
controller and Auditor General of India
Үндістан Бақылаушы және аудитор генералының (CAG) есептері Парламент/Заң шығарушы органдарға ұсынылады және Қоғамдық есеп комитеттері (PAC) мен Мемлекеттік кәсіпорындар жөніндегі комитеттер (COPU) тарапынан талқылауға алынады. Бұл комитеттер Үндістан Парламенті мен штаттық заң шығарушы органдардағы арнайы комитеттер болып табылады. CAG сонымен қатар Үндістанның Аудит және есеп департаментінің басшысы болып табылады, оның істерін Үндістан Аудит және есеп қызметінің қызметкерлері басқарады және ел бойынша 43 576 қызметкер жұмыс істейді (2020 жылғы 1 наурыздағы мәлімет бойынша). 1971 жылы орталық үкімет Үндістанның Бақылаушы және аудитор генералы (Міндеттері, өкілеттіктері және қызмет шарттары) туралы 1971 жылғы заңын қабылдады. 1976 жылы CAG есепке алу функцияларынан босатылды. Үндістан Конституциясының 148-ші – 151-ші баптары Үндістан Бақылаушы және аудитор генералы институтымен айналысады. CAG мәртебелік тізімде 9-шы орында тұрады және Үндістаннің Жоғарғы Сотының төрешісімен бірдей мәртебеге ие. Бұрынғы Джамму және Кашмир Одалық аумағының лейтенант-губернаторы Г.С. Мурму қазіргі Үндістанның Бақылаушы және аудитор генералы. Ол 2020 жылдың 8 тамызында қызметке кірісті және Үндістанның 14-ші Бақылаушы және аудитор генералы болып табылады.
Тағайындау
Үндістанның Бақылау және есептөлеу жөніндегі бас контролері Үндістан Президенті тағайындайды.
Ант немесе ант беру
Мен, (тағайындалған адамның аты), Үндістанның Бақылаушы және аудиторы болып тағайындалған, Құдайдың атымен ант етемін / салтанатты түрде растаймын, мен заңмен белгіленгендей, Үндістан Конституциясына адал болып, толық сеніммен қызмет етемін, Үндістанның егемендігі мен тұтастығын сақтаймын, өз қызметімнің міндеттерін білімім, қабілетім және ой-өрісімнің шегінде, ешқандай қорқынышқа бойынбай, жақсылыққа немесе жамандыққа ұмтылмай, әділ және адал түрде орындаймын және Конституция мен заңдарды қолдаймын.
Алып тастау
Есепткі палатасының төрағасын парламенттің екі палатасының қаулысы бойынша, дәлелденген қызмет барысындағы бұзушылық немесе қабілетсіздік негізінде ғана қызметтен алынбақ. Есепткі палатасының төрағасы 65 жасқа толғанда немесе 6 жылдық мерзімі аяқталғанда, егер бұл мерзім ертерек бітсе, немесе импичмент процедурасы арқылы қызметтен босатылады.
Ұсынылған реформалар
CAG ретінде Винод Рай, әсіресе 2G спектрі, Комонвелт ойындары, көмір шахталарын бөлу және басқа да ірі сыбайлас жемқорлықты ашатын есептерімен үнемі назарда болды. 2009 жылдың қараша айында ол 1971 жылғы Аудит туралы заңға түзетулер енгізуді ұсынды, осылайша барлық жекеменшік-мемлекеттік серіктестіктер (ЖМС), ауылдық әкімшіліктер және мемлекеттік қаржы алатын қоғамдар CAG қарауына алынуы керек еді. Түзетутер Аудит туралы заңға сәйкес ақпарат алуда CAG-ның өкілеттіктерін кеңейтуді де көздейді. Бұрын CAG қызметкерлері сұраған құжаттардың шамамен 30 пайызына қол жеткізуден бас тартылған. ЖМС моделі миллиондаған рупия тұратын ірі инфрақұрылымдық жобаларды іске асырудың танымал тәсіліне айналды, және осы жобалар қаржыландыру көздеріне және үкімет пен жеке компаниялар арасындағы кіріс бөлісу шарттарына байланысты CAG аудитіне кіретін немесе кірмейтін болуы мүмкін. 2013 жылғы мәліметтер бойынша, мемлекеттік шығындардың 60 пайызы CAG бақылауында емес. 2012 жылдың маусым айында тәжірибелі үнді саясаткері және Үндістанның бұрынғы вице-премьері (сондай-ақ Үндістан Парламентіндегі оппозицияның бұрынғы жетекшісі) Лал Кришна Адвани, CAG тағайындалуы премьер-министр, Үндістанның Бас судьясы, Заң министрі және Лок Сабха мен Раджья Сабхадағы оппозиция жетекшілерінен тұратын екіпартиялық комиссиямен жүзеге асырылуын ұсынды. Кейін Дравида Мунеттра Кажагам (DMK) партиясының басшысы және Тамил Надудың бес мәрте премьер-министрі М. Караунанидхи бұл ұсынысты қолдады. Адвани бұл талапты пікір қалыптасуында жаңсақтық немесе ашықтық пен әділдіктің жоқтығы туралы күдік тудырмау үшін қойды, өйткені оның пікірінше, қазіргі жүйе "әрекет етуге және партиялық көзқарасқа" бейім. Алайда, үкімет бұл ұсынысқа қызығушылық танытпады. CPI депутаты Гурудас Дасгупта премьер-министрге хат жолдап, CAG тағайындалуын премьер-министр, Бас судья және Лок Сабхадағы оппозиция жетекшісінен тұратын комиссияға беруді талап етті, бірақ премьер-министр бұл ұсыныстан бас тартты. Бұрынғы CAG В.К. Шунгулу өзінің Комонвелт ойындарына қатысты алаялық туралы есебінде CAG-ны көп мүшелі орган етуді ұсынды. Премьер-министр кеңсесінің министрі В. Нараянасами PTI агенттігіне берген сұхбатында үкімет Шунгулу комиссиясының есебін қарастырып жатқанын, бірақ премьер-министр мен қаржы министрі оны қабылдамағанын мәлімдеді. Кейін В. Нараянасами өзінің сөздерін қате түсіндіргенін айтты, бірақ PTI агенттігі бұл ақпаратты растады.
2G спектрін бөлу
CAG-дің лицензия беру және 2G спектрін бөлу туралы баяндамасы үлкен дау тудырды. Баяндамада Біріккен Прогрессивтік Альянс (ҰБТ) үкіметінің шамамен шығыны бар екені бағаланды. 2011 жылғы 2 сәуірде тергеу агенттігі – Орталық тергеу бюросы (CBI) ұсынған айыптау қағазында агенттік шығынды бағалады. Барлық пайда, шығын және шығын жоқ деген болжамдар 2012 жылғы 2 ақпанда тоқтатылды, сол күні Үндістанның Жоғарғы Соты қоғамдық мүддедегі сот ісі бойынша спектрді бөлуді «конституцияға қайшы және еркіндікпен жасалған» деп жариялады және 2008 жылы А. Раджаның (ҰБТ үкіметіндегі коммуникация және ақпараттық технология министрі) қызмет мерзімінде берілген барлық 122 лицензияны жойды. Ол – негізгі айыпталушы. Сот одан әрі А. Раджа «мемлекеттік қазына есебінен кейбір компанияларға артықшылық беруді қалаған» және «маңызды ұлттық активтерді дерлік сыйға бергенін» айтты. 2012 жылғы 3 тамызда Үндістан үкіметі Жоғарғы Соттың нұсқауы бойынша 2G спектрінің резервтік бағасын қайта қарады. Алайда, Нью-Делидегі арнайы сот 2017 жылғы 21 желтоқсанда 2G спектрі ісі бойынша барлық айыпталушыларды, соның ішінде негізгі айыпталушы А. Раджа мен Каниможиді ақтады. Шешімнің негізінде CBI айыпталушыларға қарсы 7 жыл ішінде ешқандай дәлел таба алмады. Сот шешімінде: «Кейбір адамдар бірнеше таңдалған фактілерді шеберлікпен ұйымдастырып, оларды астрономиялық деңгейде танылмайтын шамаға дейін үлкейтіп, жасалмаған қылмыс жасады» делінген.
All the speculations of profit, loss and no loss were put to rest on 2 February 2012 when the Supreme Court of India on a public interest litigation (PIL) declared allotment of spectrum as "unconstitutional and arbitrary" and quashed all the 122 licenses issued in 2008 during tenure of A. Raja (then minister for communications & IT in the UPA government) the main accused. The court further said that A. Raja "wanted to favour some companies at the cost of the public exchequer" and "virtually gifted away important national asset". Revenue loss calculation was further established on 3 August 2012 when according to the directions of the Supreme Court, Govt of India revised the reserve price for 2G spectrum to
However, the special court in New Delhi acquitted all accused in the 2G spectrum case including prime accused A Raja and Kanimozhi on December 21, 2017, the verdict was based on the fact that CBI could not find any evidence against the accused in those 7 years. Per the judgement, "Some people created a scam by artfully arranging a few selected facts and exaggerating things beyond recognition to astronomical levels."
Көмір кен орнын бөлу
2012 жылы CAG-тің көмір шахталарын бөлу туралы баяндамасына бұқаралық ақпарат құралдары мен саяси реакция, сондай-ақ халықтың кеңінен наразылығы туды. 2012 жылғы парламенттің жазғы сессиясында БЖП премьер-министрдің отставкасын талап етіп, мәселенің шешілуіндегі үкіметтің әрекетіне наразылық білдірді және парламентте талқылаудан бас тартты. Бұл дау парламенттің жиырма күндік сессиясының тек жеті күні жұмыс істеуіне әкеп соқты. CAG баяндамасында үкіметтің көмір блоктарын бәсекелестік арқылы бөлуге құқығы болғаны, бірақ осы мүмкіндікті пайдаланбағаны сынға алынды. Нәтижесінде мемлекеттік сектор кәсіпорындары мен жеке компаниялар көмір блоктары үшін олар төлеуі тиіс сомадан кем төледі. CAG наурыз айындағы есеп жобасында бөлінген көмірдің "көктемгі пайдасы" деп бағаланған. Алғашқы CAG есебі көмір блоктарын тиімдірек бөлу арқылы үкіметке көбірек кіріс түсуі мүмкін екенін көрсеткенімен, көмірді бөлуде сыбайлас жемқорлық болды деген тұжырым жасалмады. Алайда, 2012 жыл бойы жемқорлық мәселесі талқылаудың басты тақырыбына айналды. БЖП-ның шағымына жауап ретінде Орталық жемқорлыққа қарсы күрес комиссиясы (ОЖҚК) CBI-ге тергеу жүргізуді тапсырды. CBI алғашқы тергеу ретінде 12 үнді компаниясын қылмыстық іс бойынша айыптады. Бұл істерде компаниялар өздерінің таза активтерін көбейтіп көрсеткені, бұрынғы көмір бөлу туралы ақпаратты жасырғаны және көмірді дамытудың орнына жинап қойғаны айтылды. Істі тергеп отырған CBI қызметкерлері пара алу фактілері болуы мүмкін деген болжам жасады. Кейіннен Патна жоғары сотының шешімімен CBI істі тергеп, 63 қылмыстық іс тіркеді. Көптеген айыпталушылар сотталды, ал қалған істер әлі де қаралып жатыр.
While the initial CAG report suggested that coal blocks could have been allocated more efficiently, resulting in more revenue to the government, at no point did it suggest that corruption was involved in the allocation of coal. Over the course of 2012, however, the question of corruption came to dominate the discussion. In response to a complaint by the BJP, the Central Vigilance Commission (CVC) directed the CBI to investigate the matter. The CBI named a dozen Indian firms in a First Information Report (FIR), the first step in a criminal investigation. These FIRs accuse them of overstating their net worth, failing to disclose prior coal allocations, and hoarding rather than developing coal allocations. The CBI officials investigating the case have speculated that bribery may be involved. Subsequently, based on Patna High Court's orders, CBI investigated the case and registered as many as 63 cases. Many accused have been convicted while many cases are still under trial.
Кришна-Годавари (KG) D-6 газ блогы
Мұнай министрлігі Мукеш Амбанидің компаниясына газ өндірісінің күрт төмендеуі және 2011 жылғы Есептік комитетінің (CAG) есебінде көрсетілген бұзушылықтар үшін 7000 крор рупий айыппұл салды. Мұнай министрлігі компанияның BP-мен жасасқан 7,2 миллиард АҚШ доллары тұратын мәмілесіне келісім бермеді. Сондықтан, адалдығымен танымал болған Джейпал Редди "Рилайанс" тобының қысымымен мұнай министрлігінен Ғылым және Технология министрлігіне ауыстырылды. RIL компаниясы осы жылдың сәуір айында аудитті бастауға рұқсат берді, бұған дейін бір жыл бойы кешіктіріп келген болатын. Бірақ, шешілмеген мәселелер KG бассейнінің аудитін қайтадан тоқтатуы мүмкін. Содан кейін Үкімет Қорғаныс хатшысы Шашикант Шарманы KG бассейнін аудиттеу үшін жаңа Есептік комитетінің (CAG) төрағасы етіп тағайындады, деді Прашант Бхушан. KG D 6 блогында, шығындардың көп бөлігі жеке компания тарапынан өтелді, ал бағаның өсуі тек пайда ретінде ғана қарастырылды. KG D 6 блогынан түскен кірістердің шамамен 90% шығыс ретінде есепке алынды, ал қалған 10% кірістің тек 1% ғана үкіметке төленді, ал қалған 9% операторға пайда ретінде берілді.