Самуэль Лащч: Польша-Литваның батыры мен заңнан тыс қылмыскерінің тағдыры
Samuel Łaszcz
Самуэль Лащч (1588-1649): Польша-Литовія аристократы, әскери қолбасшы, "zagończyk" лақабымен белгілі. Өмірі, мансабы және тарихи қылықтары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Самуил Лашч (1588-1649), Правдзик елтаңбасының иесі, Польша-Литва одағының белгілі ақсұлуы, Лашчовта отбасылық иелігі болған. Ол Овруч старостасы, Таждың Ұлы Ту көтергіші және Таждың Ұлы Гвардиясы (praefectus excubiarum seu vigiliarum) қызметтерін атқарды. Ол әскери қолбасшы болып қызмет етті және оған "загончик" (батыл шабуылшы) деген лақап ат берілді, бірақ кейін заңнан тыс адам ретінде жаман аты шықты. Ол күлкісімен және шапшаң ойымен танымал болды, сондай-ақ оның атымен аталатын дәстүрлі поляк шашын енгізгендігі айтылады.
Samuel Łaszcz (1588–1649), of the Prawdzic Coat of Arms, was a famous nobleman in the Polish–Lithuanian Commonwealth, with a family estate in Łaszczów. He held the positions of Starosta of Owrucz, Crown Grand Standard bearer, and Crown Great Guard (praefectus excubiarum seu vigiliarum). He served as a military commander and was given the nom de guerre "zagończyk" (brave raider), but later became infamous as an outlaw. He was known for his smile and quick wit, and allegedly introduced a traditional Polish haircut which bears his name.
Әскери мансап
Лашч өзінің әскери мансабын 17 жасында танымал қолбасшы Стефан Хмилецкийдің басшылығымен бастаған, онымен бірге Дзикие Полада әскери дағдыларын жетілдірді. Ол 1621 жылғы Хотын жорығына қатысып, 1633 жылы Польша-Осман соғысы (1633-34) кезінде Мехмед Абази пашаға қарсы күресті, осы кезеңде оның батылдығы туралы даңқ өсті. Ол 1626-1629 жылдардағы шведтердің шапқыншылығында, сондай-ақ Қырым татарларына қарсы көптеген шайқастарда (мысалы, 1624, 1629), бүлікші Жамандықтың Запорожье казактарына қарсы (мысалы, 1637 жылғы Кумейки шайқасында) және Хмельницкий көтерілісі кезінде шайқасты. Ол "татар қорқынышы" (stretch tatarski) деп белгілі болды және табысты қолбасшы саналды. Кумейки шайқасы алдында ол 500 атты және 300 жаяу әскерін әскер қатарына жеткізді. Жорық барысында далалық гетман Миколай Потоцкий Лашчтың жасағына казактарды өз орналасқан жерлерінен кетуге және оны қууға итермелеуді бұйырды. Лашч бұйрықты сәтті орындап, көптеген бүлікшілерді жеңуге көмектесті. 1638 жылы ол казактарға қарсы жеке жасағын басқарды және одан да үлкен әскери даңққа ие болды.
Łaszcz is alleged to have started his military career at the age of 17, serving under the famous commander Stefan Chmielecki, with whom he practiced his military skills in the Dzikie Pola. He took part in the Khotyn campaign (1621) and fought later in 1633 against Mehmed Abazi Pasha during the Polish–Ottoman War (1633–34), during which fame of his bravery grew. He fought during the Swedish invasion of 1626 29, and in numerous other battles against the Crimean Tatars (e. g. 1624, 1629), the rebellious Commonwealth Zaporozhian Cossacks, (e. g. at the Battle of Kumeyki in 1637), and during the Khmelnytsky Uprising. He was known as stretch tatarski (Tatar terror) and considered a successful commander. Before the Battle of Kumeyki, he brought 500 horsemen and 300 infantry to the army lines. During the campaign, field hetman Mikołaj Potocki ordered Łaszcz's command to provoke the Cossacks to abandon their positions and pursue him. Łaszcz successfully carried out his orders, helping to bring about victory over the more numerous rebels. In 1638, he led his own command against the Cossacks and gained even greater military fame.
Заңсыз өмір
Лащ және оның жасағы Украина, Қызыл Рутения, Волынь және Подолияның одақтастық провинцияларындағы түрлі ақсүйектердің жерлерін, соның ішінде шаруаларды, саудагерлерді және тағы да көптеген адамдарды тонады, қарақылдады және зорлады. Ол 236 рет жер аудару (banicja) және 37 рет ар-намыссыздық (infamia) жазасын алды. Ол оларды пальтосына (делия) тігіп алғанын айтады. Ол князь Ереми Вишневецкиймен шайқасты. Ол соғыс кезінде Лащты қолға алуға болатынын бағалаған, өйткені ол қабілетті әскер және қолбасшы болды. Заң бойынша, кәсіби әскер ретінде Лащ азаматтық емес, әскери сотқа бағынды. Сондықтан ол Конецпольскийдің гетмандық мәртебесі арқасында қорғанышқа ие болды. Бірақ Конецпольский қайтыс болғаннан кейін, Вишневецкий князі Лащтың иеліктеріне шабуыл жасады, ол қашуға мәжбүр болды және үйсіз, ақшасыз нағыз заңнан тыс адамға айналды. Ол лауазымдары мен атақтарынан айырылып, соңында Владислав Доминик Заславский князінан пана сұрады. Вишневецкий князі оны қуғанға дейін оның штаб-пәтері Украинадағы Макаровта болды; жауларының заңды түрде қуғаннан кейін, ол және оның отбасы қалған өмірі үшін иеліктерінен қуылды.
Łaszcz and his company pillaged, robbed and raped victims across various noble estates, including peasants, merchants and many others, in the Commonwealth provinces of Ukraine, Red Ruthenia, Volhynia, and Podolia. He received 236 sentences of exile (banicja) and 37 sentences of infamy (infamia). He is rumoured to have sewn them into his coat (delia). He fought with Prince Jeremi Wiśniowiecki. He was protected from the law by the patronage of hetman Stanisław Koniecpolski, because Koniecpolski admired the fact that Łaszcz, an able soldier and commander, could always be counted on to fight for the Commonwealth in times of war. From a legal point of view, as a professional soldier, Łaszcz was subject to military, not civil, jurisdiction. He was therefore able to enjoy the protection that Koniecpolski's status as a hetman offered him. However, when Koniecpolski died, Łaszcz was attacked at his estates by Prince Wiśniowiecki, being forced to escape and became a true outlaw, without a home or money. He was stripped of his offices and titles, finally relying on Prince Władysław Dominik Zasławski to offer him refuge. Prior to his expulsion by Prince Wiśniowiecki, his headquarters were in Makarów (Makarov) in Ukraine; after the lawful ousting by his enemies, he and his family were banished from their estates for the rest of their lives.
Қайту және өлім
1648 жылы Хмельницкий көтерілісі басталғанда, Лашч Заславский партиясының құрамында көтерілісшілерге қарсы күресті. Бірақ, оның қарсыласы, князь Вишневецкий, Пилявці шайқасы алдында болған бір оқиғаға байланысты оның әскер лагерін тастауын талап етті. Лашч 1000 сарбазға қолбасшылық етіп, казактардың лагеріне шабуыл жасап, оларды қорқытып, алаңдатып жіберді. Ол лагерьтен кетіп, кейін Львовты қорғауға қатысып, қамалған казак әскеріне қарсы бірнеше жетістіктерге қол жеткізді. Польша төменгі палатасы (сейм) оның әскери қызметтері үшін оған salvus conductus (қауіпсіз өту құқығы) берді; алайда ол 1648 жылғы жорықтарда ғана қатысып, 15 ақпанда ауырып, 1649 жылы қайтыс болды. Ол Краковтағы Әулие Стефан шіркеуіне жерленді. Шіркеу 1802 жылы бұзылып, Лашчтың қабірі жоғалып кетті.
When the Khmelnytsky Uprising began in 1648, Łaszcz fought against the rebels as part of the Zasławski party. However, his enemy, Prince Wiśniowiecki, demanded that he leave the army camp, due to an event that took place before the Battle of Pyliavtsi. Łaszcz, having 1000 men at his command, had attacked the Cossacks' camp, causing alarm and fear. He left but later fought in the defence of Lwów, scoring some successes against the besieging Cossack army. The Polish lower parliamentary house (sejm) granted him a salvus conductus (safe conduct) in return for his military services; however, he only participated in the campaigns of 1648, before falling ill and dying on 15 February 1649. He was buried at the Saint Stephen Church in Kraków. The church was demolished in 1802; thus, Łaszcz's tomb has been lost.
Отбасы
Тарихшы Шимон Окольский өзінің "Диярюш" атты күнделігінде Ласчтың анасы Корачевская әулетінен шыққандығын жазды. Ласч екі рет үйленді және оның бір қызы мен екі ұлы болды.
The historian Szymon Okolski wrote in his Dyaryusz that Łaszcz's mother was from the house of Koraczewska. Łaszcz married twice and had a daughter and two sons.