Кіріспе

Американдық археолог Джим Г. Шаффер (1944 жылы туған) – американдық археолог және Кейс-Уэстерн Резерв университетіндегі антропология профессоры.

Академиялық мансап

Шаффер Аризона мемлекеттік университетінен антропология мамандығы бойынша Б.А. (1965) және М.А. (1967) дәрежелерін алған. Ол сондай-ақ Висконсин университетінде (Мэдисон) антропология ғылымдарының докторы (Ph.D., 1972) дәрежесін алған.

"Арийлер шапқыншылығын" қабылдамау

Шаффер Инд өркениетінің зерттеулерімен танымал. Оның пікірінше, Хараппа қалалық мәдениетінің құлдырауы кезінде немесе одан кейін Үндістанның солтүстік-батысына арийлердің қоныс аударғанын көрсететін археологиялық деректер жоқ. Оның орнына Шаффер «туған жердегі мәдени дамуды көрсететін мәдени өзгерістер тізбегі» деп санайды. Шаффердің айтуынша, тілдік өзгерістерді адамдардың көші-қонымен қате байланыстырған. Шаффер санскрит пен батыс тілдерінің ұқсастығына екі мүмкін түсіндірме ұсынады. Біріншісі – МакАлпин ұсынған «Иран таулы аймағындағы эламит және дравид тілдерін байланыстыратын загрост тілдері отбасы»; Шаффердің сөзіне сүйенсек, «тілдік ұқсастықтар таулы аймақтағы мәдениеттерді Месопотамия және одан әрі байланыстыратын кең сауда желілері арқылы батысқа тараған болуы мүмкін», сондай-ақ Орталық Азиядағы Келтеминар мәдениетімен де байланысты. Алайда Шаффер Хараппа мәдениетінің б.з.д. үшінші ғасырында осы желіге кеңінен қатыспағанын да атап өтеді, бұл «загрост тілдік отбасының мүше болуы кейінгі кезеңдердегі тілдік ұқсастықтың бір бөлігін түсіндіруі мүмкін» деген мүмкіндікті қалдырады. Екінші мүмкіндік – «мұндай тілдік ұқсастықтар б.з.д. екінші мыңжылдықтан кейін батыспен болған байланыстардың нәтижесі». Шаффердің пікірінше, «кодификацияланғаннан кейін, пайда болған мұрагерлік әлеуметтік элиталар үшін осындай тілдік ерекшеліктерді бекіту және әдебиетте ұсынылған түсіндірмелердің дұрыстығы арқылы олардың әлеуметтік жағдайын арттыру тиімді болды».

Жарияланымдар

Тарихқа дейінгі Белуджистан: Саид Кала Тепедегі қазба жөніндегі есеппен бірге. Аризона штатының төменгі Верде өзеніндегі Хонаки кезеңінің орны.