Кіріспе

Баскетбол ойыны

Баскетболда, ілгек лақтыру – шабуылдағы ойыншының, көбінесе себетке перпендикуляр бұрылып, себеттен алысқан қолымен, жоғары қарай иістік сызығымен, содан кейін басынан өтетін қозғалыспен допты лақтыруымен орындалатын әрекет. Жоғары лақтырудан айырмашылығы, ол тек бір қолмен орындалады; екінші қол көбінесе ойыншы мен қорғаушы арасында кеңістік жасау үшін қолданылады. Бұл лақтыруды тоқтату өте қиын, бірақ себеттен бірнеше метрден артық қашықтықта оны шебер орындай алатын ойыншылар аз. Ілгек лақтыруды алғаш рет ресми ойындарда 1937 жылғы Eurobasket турнирінде Литва баскетбол командасының мүшесі Пранас Талзунас орындаған деп хабарланады. Бұрынғы Harlem Globetrotters ойыншысы Гус Татум ілгек лақтыруды ойлап тапқан деп жиі есептеледі; ол тіпті себетке қарамастан оны орындаған. Кейіннен бұл лақтыру Ұлттық баскетбол қауымдастығының (NBA) көптеген ойыншыларының қалыпты әрекетіне айналды, соның ішінде Джордж Микан, Карим Абдул-Жаббар, Мэджик Джонсон, Владе Дивац, Уилт Чемберлен және Яо Мин сияқты жұлдыздар қолданды. FIBA ойындарында, слэм-данктер кең таралғанға дейін ілгек лақтыру орталық ойыншылар үшін бағалы дағды болды, себебі мұндай лақтыруларды тоқтату салыстырмалы түрде қиын болды.

Аспанға ілінетін ілгек

НБА-ның Найсмит Баскетбол Даңқы залының мүшесі Джордж Микан 1940 жылдардың ортасында ДеПол университеті үшін ойнағанда, ал 15 жылдан кейін Огайо штаты үшін ойнаған Джерри Лукас та осы сияқты ойынға келді. Ілгектеп тастау (hook shot) Карим Абдул-Жаббардың айрықша белгісіне айналды, ол Ұлттық баскетбол қауымдастығының барлық уақыттағы екінші ең көп ұпай жинаған ойыншысы. Ол көптеген ойыншыларға қарағанда себеттен әлдеқайда қашықтан осы соққыны орындауға шебер болды. Соққының қашықтығы артуы мен одан туындаған биік траекториясы оны "skyhook" деп атауға себеп болды. Бұл атауды Абдул-Жаббар Милуоки Бакс командасында ойнағанда, команданың радио комментаторы Эдди Дусетт берген, ол "осы ілгек аспаннан түсіп келе жатқандай биік" деп ойлаған. Skyhook-ты тоқтату өте қиын болды, оны тек Уилт Чемберлен және Мануте Бол сияқты ерекше бойы биік ойыншылар ғана орындай алды. Мэджик Джонсон 1987 жылғы НБА финалында осыған ұқсас техниканы қолданды және оны командаласы Абдул-Жаббарға деген құрмет ретінде "кішкентай ілгек" деп атады.

Құс секіру ілгіші

Төменгі доптардағы физикалық күштің артуына байланысты "секіріп ату" (jump hook) ілгерілеудің танымал түріне айналды және Шакил О'Нил мен Дуайт Ховард сияқты көптеген ойыншылар қолданды. Ойыншы екі аяғымен секіріп, қадам басып, содан кейін бір аяғымен секірудің орнына секіреді. Секіріп ату жақсы тепе-теңдік пен жылдам шығаруға мүмкіндік береді, бірақ допты көтеріліп тұрып ату мүмкін болмайды. Хаким Олажувонның айтуынша, бұл "әр орталық ойыншының білуі тиіс қажетті икем", себебі оны тоқтату өте қиын. 1962 жылғы НБА драфтында бірінші таңдау болған Билли "The Hill" МакГилл өзінің студенттік және кәсіби карьерасында секіріп атуды жиі қолданған.