Кіріспе

Баскетбол ойнау стилі

Төрт бұрыш тактикасы, сондай-ақ төрт бұрышпен ойнау деп те аталады. Шабуыл жасайтын жарты алаңның төрт бұрышында төрт ойыншы тұрады, ал бесінші ойыншы ортада допты домалатып ойнайды. Қорғаушы көбінесе ортада болады, бірақ ортадағы ойыншы уақыт-уақыт бұрыштағы ойыншылардың бірімен ауысып тұруы мүмкін.

Қолданылуы

Төрт бұрыш шабуылы көбінесе соққы сағаты енгізілгенге дейін қолданылды, көшбасшылықты сақтап қалу үшін сағат біткенше допты ұстап тұру мақсатында. Еселеген команда допты ұрлауға үміттене отырып, қорғанысын кеңейтуге мәжбүр болар еді, бұл шабуылдаушы командаға себетке оңай жете беруге мүмкіндік беретін. Шабуылдаушы команда әдетте гол соғуға тырысатын, бірақ тек өте қауіпсіз жағдайларда ғана. Егер шабуылдаушы команда ойын соңына дейін допты ұстап тұрғысы келсе де, қандай да бір стратегия қажет болды, себебі ережелер ойыншыға бес секундтан артық допты ұстауға рұқсат бермейді (қазір де рұқсат етпейді). Сондықтан, қауіпсіз пас беруді қамтамасыз ететін механизм қажет еді, осы шабуыл оны қамтамасыз етті. Басқа да ойынды баяулату стратегиялары болды (әлі де бар), бірақ төрт бұрыш шабуылы ең танымал болды.

Тарих

1950-ші жылдардың басында Джон Маклендон, Солтүстік Каролинаның Орталық бүркіттерінің бас жаттықтырушысы, бұл тактиканы жасады, ал 1960-шы жылдардың басында Солтүстік Каролинаның Тар Хилз командасының ұзақ жылғы бас жаттықтырушысы Дин Смит оны кеңінен танымал етті. Ол оны плеймейкер Фил Фордтың қатысуымен тиімді пайдаланды; оның карьерасы кезінде кейбір жазушылар бұл тактиканы "Форд бұрыштары" деп атады. Баскетболдағы "5 секунд бойы тығыз қорғалған" ережесі бастапқыда ойынды тоқтатудың алдын алу үшін енгізілді, ал 1970-ші жылдар бойы колледж ережелеріне тағы да өзгерістер енгізілді, мақсаты – Ұлттық баскетбол қауымдастығының (НБА) 1954–55 маусымынан бері қолданылып келе жатқан ату сағатынсыз ойынды тоқтатуды болдырмау болды. НБА-ның ату сағаты допты жақсы лақтыру үшін жеткілікті уақыт бермейді және ойын стилінің әртүрлілігіне мүмкіндік азайтады деген пікір болды. Алайда, 1980-ші жылдардың басында жанкүйерлер бұдан шаршады. 1982 жылы Атлантикалық конференцияның (АКК) чемпионатында Солтүстік Каролинаның Тар Хилз және Вирджиния Кавалері командалары арасында өткен ұлттық деңгейде көрсетілген ойында Солтүстік Каролина екінші таймның соңғы жеті минутында аз басымдығын сақтап, ақырында 47–45 есебімен жеңіске жетті. Келесі жылы АКК және басқа конференциялар қорғанысты кеңіту үшін үш ұпайлық лақтырумен бірге тәжірибелік түрде ату сағатын енгізді. 1985 жылы Ұлттық колледждік атлетика қауымдастығы (NCAA) ату сағатын ұлттық деңгейде қабылдады және бір жылдан кейін үш ұпайлық лақтыруды қосты. 2015 жылдың 21 ақпанында Смиттың шәкірті Рой Уильямс жаттықтырған Тар Хилз, жақында қайтыс болған Смитқа құрмет көрсету мақсатында Джорджия Техке қарсы алғашқы шабуылда осы тактиканы сәтті қолданды.