Кіріспе

Баскетбол техникасы

Баскетболда (және осыған ұқсас, мысалы, нетболда) ойыншы секіріп, ауаға көтеріліп, ату қолдың шынасы бұрылып, допты басының үстінде ұстап, себетке қарай жоғары иіспен лақтырып, секіріп ату арқылы ұпай жинауға тырысады (көбінесе "жампер" деп атайды). Алғашқы сыншылар секіру ауада дұрыс шешім қабылдауға кедерілдіруі мүмкін деп ойласа да, секіріп ату бұрынғы, баяу босатылатын "сет-сапты" ығыстырып, ойынды өзгертіп, қашықтықтан оңай атуға және қорғаушыға бұғаттауды қиындатты. Секіріп атудың түрлеріне "бұрылып ату" (себетке қарсы тұрып, содан кейін секіріп, оған қарай бұрылып, ауада допты лақтыру); "артқа жылғалап ату" (себеттен алшақтау үшін секіріп, кеңістік жасау); және "еңкейіп ату" (қорғаушыдан қашу үшін себетке қарай секіру) жатады. "Құйрықшамен ату" кезінде ойыншы ату қолын себеттен алысқа созып, бүйірімен бұрылады, содан кейін допты бас үстінен иіспен лақтырады. Қорғаушы секіріп атуды тоқтату үшін секіруге мәжбүр болғандықтан, атушы оны қате уақытта ауаға көтеру үшін соққыны қолданып, еркін ату мүмкіндігін алады. Егер атушы қорғаушыға секіріп шабуыл жасаса, қорғаушыға айып тағылады, ал атушыға сәттік атудың құнына қарай екі немесе үш, ал қате ату жағдайында бір еркін лақтыру беріледі.

Техника

Техника әр ойыншыдан әр түрлі болса да, жаттықтырушылар мен нұсқаушылар ату кезінде "BEEF" принципін баса айтады: Тепе-теңдік, Көздер, Шынтақтар және Аяқтау. Ойыншылардың дене бітімі, ойын стилі және жеке қалаулары әртүрлі болғандықтан, әр ойыншы бұл форманы қатаң сақтамайды. Секіріп ату кезінде тепе-теңдік ең маңызды. Стивен Карри мен Клей Томпсон сияқты шебер атушылар әртүрлі бұрыштардан атуға қабілетті болғанымен, берік тұру қадамы – яғни, аяқтары себетке бағытталған күйде болуы – сәтті ату мүмкіндігін арттырады: "[Ж]етілдірген еркін тастаушылардың тізе және шынтақ буындарының иілуі жоғары болды". Күшті тұру қадамы, аяқтар мен дененің орталық бөлігін пайдалану, секіріп атушыға қашықтықтан сәтті ату мүмкіндігін арттырады – аяқтар мен дененің орталық бөлігін серпитін пайдалану ойыншыға допты себетке салуға жеткілікті күш береді. Көздерін себетке тіккен атушылар неге нысана алу керектігін біледі; кейбір ойыншылар себет жиегінің алғы жағын, ал кейбіреулері артқы жағын нысанаға алады. Стив Керрдің сөзіне сәйкес, шынтақ – ату формасының шешуші аспектісі. Ату қолы допқа дұрыс орналасуы керек; қолды көтеру кезінде ату қолы шынтағы түзу болғанда 45° және 90° арасындағы бұрыш құруы тиіс. Атуды аяқтау допқа айналу (немесе спин) береді, осылайша доп траекториясын сақтайды. Бұл білезікті серпіту және саусақтарды төмен бағыттап жасалады. Секіріп атуды кім ойлап тапқандығы туралы пікірталас әлі де жалғасуда. NCAA колледж архивінде 1930 жылдары Миссури университетінде ойнаған Джон Миллер Купер бірінші секіріп атуды жасаған адам ретінде танылған. Алайда, Джон Кристагау "Секіріп атудың пайда болуы" еңбегінде Кен Сайлорстың 1934 жылдың мамырында осыны жасағанын сенімді түрде дәлелдейді. Сайлор Вайоминг университетінде ойнады және 1943 жылғы NCAA чемпионатының ең құнды ойыншысы атанды. Сайлор сондай-ақ бұрынғы Америка баскетбол лигасының бес командасында ойнады. Кристагау секіріп атуды Глен "Гленн" Робертс, Майер "Уайти" Скоуг, Джон "Тышқан" Гонзалес, Бад Палмер, Давидж "Дэйв" Майнор, Джо Фулкс, Джонни Адамс және Белус Смаулиге де жатқызады. Ханк Луисетти секіріп атуды танымал етті. Пауль Аризин жүгіріп секіріп атуды танымал етті.

Алға жылжыту

Соңғы он жылда Ұлттық баскетбол қауымдастығында үш ұпайлық лақтырудың үлесі артты. 2011 жылғы 22%-дан 2021 жылғы 39%-ға дейін өскен бұл үлеспен бірге, «орта қашықтықтағы екі ұпайлық» немесе орта қашықтықтан жасалатын секіру лақтырулардың үлесі төмендеді. «Шағын баскетболдың» пайда болуы кеңістіктегі, ашық шабуылға ынталандырады, бұл периметрлік лақтыруларға көбірек мүмкіндік береді. Алаңда көбірек қорғаушы және әмбебап, көп функциялы позициядағы ойыншылардың болуымен, жаттықтырушылар ойын стратегияларына көбірек секіру лақтыруларын енгізеді. Дәстүрлі әдістемелік жартылай алаңдық шабуылдар допты айналдырып, оны үлкен ойыншыға жеткізеді, ол күшпен немесе ептілікпен қорғаудан қашып, іштен ұпай алады. Қазір баскетбол ойынының өзі жылдам ойын стилін қолданады, бұл пас беруге және периметрлік (үш ұпайлық) шабуылға баса назар аударады. Нәтижесінде, биік бойлы ойыншылар өз теңдестеріне қарағанда жақсырақ лақтырады. Үлкен ойыншы жақсы лақтырушы болса, оны «созылған төртінші» деп атайды, себебі ол периметрге үлкен (ішкі) қорғаушысын шығарып, алаңды кеңейтеді. Бұл басқа ойыншыларға допты себетке жеткізуге арналған жолдарды ашады. Дирк Новицки (оң жақта) сияқты ойыншылар дәстүрлі 213 см (7 фут) бойлы ойыншының стереотипін бұзады. 40 жыл бұрын Новицкиден салмақ қосып, ауыр салмақты орталыққа айналуы талап етілетін, бірақ оның жан-жақты шабуылдық қабілеттері оған және Стив Нэшке қарсыластардың қорғанысын «таңдау және секіру» комбинациясын күзетуде өзгертуге мүмкіндік берді. Новицки «таңдау және секіру» арқылы алаңды кеңейте алатын, командаластарына кеңістік беретін қабілетке ие болды.