Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Осман әскерінің қолбасшысы (1417 жылы қайтыс болған)
Ottoman military commander (died 1417)
Евренос немесе Евренуз (17 қараша 1417 жылы Енице-и-Вардар қаласында қайтыс болған) – Осман әскерінің қолбасшысы. Византиялық дереккөздерде оны Ἐβρενός, Ἀβρανέζης, Βρανέζης, Βρανεύς (?), Βρενέζ, Βρενέζης, Βρενές деп атаған. Ол Сүлеймен паша, Мұрад I, Баязид I, Сүлеймен Челеби және Мехмед I-нің басшылығымен генерал болып қызмет еткен. Оның 129 жыл өмір сүргені және өте ұзақ мансапқа ие болғаны туралы әңгімелер нақты емес. Мүмкін, оның ұрпақтарының ерліктері тарихи әңгімелерде оның жетістіктерімен араласып кеткендіктен осындай шатасу туған болуы мүмкін. Ол Гавринос есімімен де белгілі және грек отбасынан тегін шығарған деп есептеледі.
Evrenos or Evrenuz (died 17 November 1417 in Yenice i Vardar) was an Ottoman military commander. Byzantine sources mention him as Ἐβρενός, Ἀβρανέζης, Βρανέζης, Βρανεύς (? ), Βρενέζ, Βρενέζης, Βρενές. He served as a general under Süleyman Pasha, Murad I, Bayezid I, Süleyman Çelebi and Mehmed I. Legends stating that he lived for 129 years and had an incredibly long career are inaccurate. These sources of confusion may be linked to the deeds of his descendants becoming intertwined with his own achievements in historical retellings. He was also known as Gavrinos, and believed to descend from a Greek family.
Өмірбаян
Бастапқыда Гази Евренос - билік иелері, Қараси бейлігінің бегі болған, ол 1345 жылы бейлікті жаулап алғаннан кейін ғана Осман мемлекетіне қосылды. Грек аңызында Евренос әкесі Орнос, Бурсаны (Пруза) қоршаудан кейін Осман мемлекетіне, содан соң Қарасиге өткен Византия губернаторы екені айтылады (1326 жыл). Стэнфорд Дж. Шоу Евренос бастапқыда Анатолиядағы византиялық грек феодалы болған, Бурсаны басып алғаннан кейін Осман қызметіне кіріп, ислам дініне кіргенін, кейін Орхан мен Мураттың басшылығымен жетекші әскери қолбасшы болғанын мәлімдейді. Жозеф фон Хаммер Евреносты ислам дінін қабылдаған византиялық грек деп есептейді. Питер Шугар да осы отбасының грек тегінен екенін айтады. Түрік деректері отбасының түрік тегінен екенін көрсетеді. Дегенмен, басқалар бұл пікірмен келіспейді, Евренос отбасының түрік тегі болмағанын нақтылайды. Евренос Болгария, Фессалия және Сербияда Осман мемлекетінің көптеген маңызды жорықтары мен шайқастарын басқарды. 1362 жылы Адрианопольді Осман мемлекетінің жаулап алуына қатысқаннан кейін, Евренос Тесалияның *ұч бегі* (шекаралық әскери басшысы) болып тағайындалды. Кейін Евренос Серресті де жаулап алды. Евренос қатысқан ең әйгілі шайқас – Марица шайқасының шешуші жеңісі, онда 800 османдық жауынгері 70 000 серб әскерін жеңіп, түнгі шабуыл жасады. Соңынан Евренос және оның акинжилері Косово шайқасында (1389) және Никополис шайқасында (1396) шайқасты. Евренос Кешан, Ипсала, Комотини, Ферес, Ксанти, Маронея, Монастир қалаларын жаулап алды, ал 1397 жылы – Коринфті. Ол Енице-и-Вардар қаласын (қазіргі Джанница) құрды. Гази Евренос Енице-и-Вардарда қарттық шағында қайтыс болды. Ол 1417 жылы сол жердегі кесенеге жерленді. Кесене сақталған, бірақ 19 ғасырда қиратылып, бір кезде шаруашылық қоймасы ретінде пайдаланылды.
Οriginally, Gazi Evrenos was a noble dignitary, a bey in the principality of Karasi, joining the Ottomans only after their conquest of the beylik in 1345. A Greek legend maintains that Evrenos' father was a certain Ornos, renegade Byzantine governor of Bursa (Prusa) who defected to the Ottomans, and then on to Karasi, after the Siege of Bursa, in 1326. Stanford J. Shaw states that Evrenos was originally a Byzantine Greek feudal prince in Anatolia who had entered Ottoman service following the capture of Bursa, converted to Islam, and later became a leading military commander under both Orhan and Murat. Joseph von Hammer regarded Evrenos as simply a Byzantine Greek convert to Islam. Peter Sugar considers the family to be of Greek origin as well. Turkish sources report that the family was of Turkish origin. However, others dismiss this, noting that the Evrenos family were certainly of non Turkish origin. Evrenos has led many crucial Ottoman campaigns and battles in Bulgaria, Thessaly, and Serbia. After having participated in the Ottoman conquest of Adrianopolis in 1362, Evrenos was appointed to uc beği (frontier warlord) of Thessaly. Later, Evrenos also led the conquest of Serres. The most famous battle which of Evrenos participated in the shattering victory of the battle of Maritsa, where the 800 Ottoman warriors launched a devastating night raid where they defeated 70,000 Serbian Empire soldiers. Later, Evrenos and his Akinjis fought in the Battle of Kosovo (1389) and the Battle of Nicopolis (1396). Evrenos conquered Keşan, İpsala, Komotini, Feres, Xanthi, Maroneia, Monastir, and, in 1397, Corinth. He founded the town Yenice i Vardar, modern Giannitsa. Gazi Evrenos died at an advanced age in Yenice i Vardar. He was buried in a mausoleum there in 1417. The mausoleum survives but was badly mutilated in 19th century and served for a time as an agricultural store.
Мұрагерлік және ұрпақтар
Кейбіреулер Эвренос (сондай-ақ Эвренуз) есімі түрік тілінде емес деп санайды. Хит Лоури Хайреддин Барбароссаның әкесі Евренос қолбасшылығында қызмет еткен сипахи атты әскерінің мүшесі болған деген болжам жасаған. Гази Евренос Осман Анатолиясынан шыққандығы және алғаш рет бей ретінде танылғаны белгілі. Алайда, қазіргі тарихшылар бұл пікірлерді көбінесе қабылдамайды. 1456-1457 жылдары Евренос ұлдарының бірі, Иса Бег жасаған, жаңадан табылған вакфийе (ғибадаттану қағидасы) отбасының этникалық тегі туралы жаңа түсінік береді. Осыған байланысты, ол замандастары үшін «Евренос» шын мәнінде «Евреніз/Евренүз» немесе «Авраниз/Авранүз» деп аталған деген гипотезаны ұсынады. Бұдан әрі, Хит В. Лоуридің сөзіне сүйенсек, оның әкесінің нақты аты Бранко/Франко Лазарт болған, бұл Лоуридің пікірінше, отбасының серб тегі болу мүмкіндігін көрсетеді. Стэнфорд Дж. Шоу, Димитри Китсикис, Питер Шугар, Джозеф фон Хаммер сияқты басқалар отбасының грек тегін ұсынады, Шоу оның Анатолиядағы византиялық феодалдық князі болғанын, кейін Бурсаның жаулануынан кейін ислам дініне кіріп, Осман қызметіне өткенін атап көрсетеді. Михалогуллары (Караси бейлігінен), Малкочогуллары (Сербиядан), Омерли/Омероглу және Тураханогулларымен бірге Евренос ұрпақтары – Евреносогуллары, ерте Османдық жауынгерлік аристократиясын құраған византиялық отбасылардың бірі болып табылады.
Some argue that the name Evrenos (also Evrenuz) is not Turkish. Heath Lowry theorized that the father of Hayreddin Barbarossa perhaps was a Sipahi cavalry served under Evrenos. What is certain is that Gazi Evrenos was from Ottoman Anatolia and first appears as bey. But modern historians generally reject these views. In light of a newly discovered vâkfiye (pious endowment charter) drawn up in 1456 1457 by İsa Beğ (one of Evrenos' seven sons), it posits a new explanation for the ethnic origins of the family. In this regard it advances the hypothesis that to his contemporaries 'Evrenos' was actually known as 'Evreniz/Evrenüz' or 'Avraniz/Avranüz.' Further, according to Heath W. Lowry, that his father's actual name was Branko/Pranko Lazart, which, according to Lowry, raises the possibility of a Serbian origin for the family. Others, such as Stanford J. Shaw, Dimitri Kitsikis, Peter Sugar, Joseph Von Hammer propose a Greek origin for the family, with Shaw noting that he was a Byzantine feudal prince in Anatolia who converted to Islam and entered Ottoman service following the capture of Bursa. Together with the Mihaloğulları (from the Beylik of Karasi ), Malkoçoğulları (from Serbia), Ömerli/Ömeroğlu, and the Turahanoğulları, Evrenos' descendants, the Evrenosoğulları, constitute one of the Byzantine families that effectively formed the early Ottoman warrior nobility.