Кіріспе
Қатар-Бахрейн күпі (сондай-ақ Қатар-Бахрейн Достық көпірі деп те аталады) – Қатар мен Бахрейн екі араб мемлекеті арасында салынбақ болған көпір. 2017 жылы екі ел арасында паром қызметі де іске қосылатыны күтілген. Алайда, Қатардағы дипломатиялық дағдарысқа және Бахрейннің Сауд Арабиясымен біріккеніне байланысты көпір салу жоспарлары тоқтап қалды. Бұл дағдарыс 2021 жылы дипломатиялық, сауда және көлік байланыстарын жаңартқаннан кейін шешілді. 2023 жылдың 17 қарашасында Бахрейннің королі Хамад бин Иса әл-Халифа мен Қатар премьер-министрі шейх Мохаммед бин Абдулрахман әл-Тани арасындағы кездесуде көпір жоспары қайта жандандырылды және екі елдің басшылығына жобаны іске асыру тапсырылды.
The Qatar Bahrain Causeway (also referred to as the Qatar Bahrain Friendship Bridge) was a planned causeway between the two Arab states of Qatar and Bahrain. It was also expected that a ferry service would be established between the two countries in 2017. Due to the Qatar diplomatic crisis and Bahrain's siding with Saudi Arabia, plans to construct the bridge had stalled. That crisis was resolved in 2021 with the re establishment of diplomatic trade and transportation ties. On 17 November 2023 during a meeting between Bahrain’s King Hamad bin Isa al Khalifa and Qatar’s Prime Minister Sheikh Mohammed bin Abdulrahman al Thani, the plan for the bridge recommenced and they ordered administrations of both countries to realise the project.
Тарих
2008 жылдың 13 желтоқсанында құрылыс 2009 жылдың басында басталатыны және аяқталуы шамамен 2,3 миллиард АҚШ долларына жететіні туралы хабарланды. 2015 жылдың маусым айына дейін құрылыс басталмады, ал Катар-Бахрейн тас жолы жобасы тоқтатылды. Катар-Бахрейн тас жолы қорының (QBCF) дереккөздеріне сәйкес, жобаға қатысқан келісімшарт консорциумы таратылып жатыр деген ақпарат тарады. 2011 жылдың 14 қаңтарында Бахрейннің сыртқы істер министрі бұл жоба екі ел үшін де маңызды екенін айтты: "Бұл – біртұтас экономикалық нарық, біртұтас экономикалық аймақ, олардың жақсы байланыста болуы керек, ал көпір – оның ажырамас бөлігі". 2011 жылдың 27 сәуірінде Бахрейннің "Аль-Васат" газетінің анонимді дереккөзінен алынған мәлімет бойынша, тас жолдың құрылысы 2011 жылы басталып, 2015 жылы аяқталуы тиіс еді, құны шамамен 5 миллиард долларға бағаланды. 2012 жылдың желтоқсанында Бахрейннің сыртқы істер министрі қаржылық қиындықтарды себепке келтіріп, көпір құрылысы "2022 жылғы ФИФА әлем чемпионатына дейін" аяқталмайтынын мәлімдеді.
Шолу
Екі ел арасындағы байланыс шамамен ұзындығында болады және автомобильдік және теміржол көлігін қолдайды. Бұл байланыс бірнеше көпірден тұрады деп күтілді және Бахрейн мен Сауд Арабиясын байланыстыратын Король Фахд өткелінің табиғи жалғасы болады, осылайша бүкіл аймақты байланыстырады. Бұл байланыстарға жасанды бөгеттердің және виадуктар мен көпірлердің бөліктері кіреді. Теңіз көлігіне мүмкіндік беру үшін кейбір жерлерде бұл көпірлер биік болады. Катардағы өткелдің шығыс ұшы Зубара қаласының оңтүстігіндегі Рас Ашаридж орналасқан жерде болады. Өткелдің қарсы жағы Бахрейн Корольдігінің Аскар қаласының солтүстігіне қосылады. Оның құрылысын салу жоспарлары алғаш рет 2001 жылдың қыркүйегінде жасалған, сол кезде Данияның COWI консалтингтік компаниясы Катардың Муниципалдық істер және ауыл шаруашылығы министрлігімен жобаның бірінші кезеңі үшін 60 миллион даттық кронаға келісім шарт жасасты. Sund & Bælt Partner Ltd., DHI Water & Environment және Dissing Weitling архитектуралық бюросымен бірлесіп, COWI байланыс бойынша алдын ала зерттеулер жүргізді.
Басты оқиғалар
Жоба 2005 жылғы 28 ақпанда Манама маңындағы Бахрейн мен Зубара маңындағы Катардың солтүстік-батысын байланыстыратын, әлемдегі ең ұзын тұрақты байланыс ретінде құрылысқа бекітілді. 2006 жылғы 11 маусымда екі ел арасында қажетті капиталды жинап, құрылысты бастау үшін компания құру туралы ресми келісімге қол қойылды. 2007 жылғы 30 қыркүйекте құрылыстың жеті ай ішінде басталып, 48 айға созылуы күтілді. Осы мақсатта Қатар мен Бахрейннің Causeway Foundation және француздық құрылыс компаниясы Vinci Construction, неміс компаниясы Hochtief Construction AG, CCC және Катар Diar Real Estate Investment Company басқаратын компаниялар консорциумы арасында өзара түсіністік туралы меморандумға қол қойылды. 2008 жылғы 15 қарашада Катар-Бахрейн Causeway Foundation Хьюстонда орналасқан KBR инженерлік компаниясына «Катар-Бахрейн автомобиль және теміржол теңіз өткелінің жобалау, жобалық-іздеу және құрылыс басқару қызметтерін ұсыну» бойынша келісім берді. 2009 жылы көпірдің еңісін азайту, оны теміржол көлігі үшін ыңғайлы ету туралы пікірталас жүргізілді. Француз сәулетшілері Томас Лавин мен Кристоф Шерон Vinci басқаратын консорциумға қосылып, инженерлермен бірлесіп Causeway және екі негізгі көпірді жобалады. 2010 жылғы мамыр айында Катар жағалау күзетшілері Бахрейн балықшысын жарақаттады, бұл Хавар аралдарына қатысты дауды қайта қозғады. Құрылыс бағасының өсуі және дипломатиялық шиеленіс жобаны тоқтатты. 2023 жылғы қарашада Катар премьер-министрі және Сыртқы істер министрі шейх Мохаммед бин Абдулрахман Әл Тани мен Бахрейннің Мұрагер ханзадасы Манамада өткен кездесуде жоба қайта жанданды. 2024 жылғы 22 ақпанда Бахрейн мен Катар арасындағы жоспарланған құрлық шекарасы жаңа серпіліс алды, екі тараптың өкілдері жобаны іске асыру аясында жоба басқармасын қайта құруға келісті. Бұл мәселе Манамада өткен Бахрейн-Катар бақылау комитетінің төртінші отырысында талқыланды.